فیلم Double Lover 2017

آن‌قدرها هم که خودش فکر می‌کند باهوش نیست «لحن او هم پوزش‌طلب و هم دفاعی است. مَلی به او خیره مانده، مبهوت. دوباره در ذهنش آن جاناتان را می‌بیند همان‌طور که در خیابان تجسم یافته بود — باز هم نحوهٔ نگاهِ گذرا و بی‌توجه او را می‌بیند، عبوری بی‌اعتنا، انگار که همدیگر را نمی‌شناسند و عاشق یکدیگر نیستند و البته واقعاً همدیگر را نمی‌شناختند، عاشق هم...

آن‌قدرها هم که خودش فکر می‌کند باهوش نیست «لحن او هم پوزش‌طلب و هم دفاعی است. مَلی به او خیره مانده، مبهوت. دوباره در ذهنش آن جاناتان را می‌بیند همان‌طور که در خیابان تجسم یافته بود — باز هم نحوهٔ نگاهِ گذرا و بی‌توجه او را می‌بیند، عبوری بی‌اعتنا، انگار که همدیگر را نمی‌شناسند و عاشق یکدیگر نیستند و البته واقعاً همدیگر را نمی‌شناختند، عاشق هم نبودند... مَلی نام او را طوری تلفظ می‌کند که گویی طلسمی جادویی است که ممکن است اوضاع را درست کند: جاناتان. اما نام مرد جیمز بود.» — جویس کرول اوتس؛ «زندگی دوقلوها» (۱۹۸۷) از کارگردان پُرکاری فرانسوی، فرانسوا اوزون (Sous le sable؛ 8 femmes؛ Frantz)، L'amant double (عاشقِ دوگانه) تاحدی مطالعه‌ای است دربارهٔ وسواس جنسی، تاحدی معمایی یک‌خواب‌نما (به یاد بیاورید In Dreamsِ نیل جوردن)، و تاحدی تریلری معمولی‌تر (بیشتر «چه کسی است» از «چه کسی انجام داد»). فیلم که «آزادانه» از رمانِ جویس کرول اوتسِ ۱۹۸۷ Lives of the Twins (منتشرشده با نام مستعار روزاموند اسمیت) اقتباس شده و فیلمنامه‌اش را اوزون و فیلیپ پیازو نوشته‌اند، داستان کلویی (مارین واکت)، زنی با روان شکننده، را روایت می‌کند که شدیداً عاشق روان‌کاوشِ خود، پل (ژرمی رنیه)، می‌شود. او ظرف چند ماه با او زندگی می‌کند، اما با گذشت زمان کم‌کم متوجه می‌شود بخشی مهم از هویتش را او مخفی نگه داشته است. فرض کنید Vertigo (۱۹۵۸) را کسی مثل گاسپار نوئه یا لارس فون تریر بازسازی کرده باشد، آنگاه تا حدی می‌توان حال و هوای تازه‌ترین ساختهٔ اوزون را درک کرد؛ کاملاً دیوانه‌وار (وقتی دومین شات فیلم عملاً نمای داخلیِ یک واژن است می‌فهمید با چه اثری طرفید). همان‌طور که از اوزون انتظار می‌رود، زیبایی‌شناسی فیلم قوی است — فیلم بر پایهٔ سبکی تصویری و مبتکرانه ساخته شده، با کنارهم‌گذاری‌های بصری، نماهای شبه-صفحه‌تقسیم‌شده، و تعداد زیادی نما که در آن یک نفر در قاب اصلی حضور دارد و مخاطبش فقط در بازتاب دیده می‌شود. جلوه‌های صوتی هم عالی‌اند و در چند صحنه واقعاً شما را از جا می‌پراند. به همین شکل بازی‌ها هم قوی‌اند و هم واکت و هم رنیه در نقش‌های خود تقریباً ناشناختنی شده‌اند. با این حال، داستان ملودراماتیک و خودستایانه به‌شدت به هم ریخته است. بسیاری از کلیشه‌های همیشگی اوزون اینجا حاضرند؛ کالبدشکافی طبقهٔ متوسط دانشگاهی/فرهیخته، بررسی شکاف میان ظاهر و واقعیت، تلاشی برای روشن‌سازی ذهن یک زن پیچیده، زیربنای روان‌کاوانه، و تغییرناپذیری هویت و غیره. اما همهٔ این‌ها درون روایتی کاملاً مضحک پراکنده شده که حتی نکات پایه‌ای را هم درست انجام نمی‌دهد. مثلاً، سکس موضوع محوری است، اما وقتی به صحنهٔ چهارم یا پنجم جنسی می‌رسیم، دیگر هیچ تأثیرگذاری‌ای ندارد (در مقایسه با La vie d'Adèle – Chapitres 1 & 2ِ عبداللطیف کِشیش که به‌مراتب برتر است و در عین اهمیتِ مساویِ سکس، تنها دو صحنهٔ جنسی دارد). همین موضوع دربارهٔ پیچش‌های روایی روزبه‌روز مضحک‌تر هم صدق می‌کند؛ وقتی به سه یا چهار پیچش می‌رسی و هنوز در نیمهٔ اول فیلم هستی، دیگر اهمیتی نمی‌دهی. اوزون همیشه آثارش گل و لای بوده‌اند؛ برای هر Sitcom (۱۹۹۸) و Swimming Pool (۲۰۰۳) یک Angel (۲۰۰۷) و Ricky (۲۰۰۹) وجود دارد، و در نهایت L'amant double فیلمی نسبتاً بی‌هدف است که گمان می‌کند حرفی بسیار عمیق دربارهٔ شهوت و هویت می‌زند. چنین نیست.