فیلم The Sound of Music 1965

یکی از ماندگارترین فیلم‌های کلاسیک خانوادگی سینما. در مورد فیلمی که اکنون، در آستانه پنجاهمین سالگرد اکرانش، این‌قدر دوست داشته شده و مورد احترام است چه می‌توان گفت؟ برای من دست‌کم نوشتن نقدش حالا کمی زائد به نظر می‌رسد. بنابراین فقط می‌خواهم بگویم که من، مردی در اواسط چهل‌سالگی و عاشق سینما، پس از حدود پانزده سال دوباره آن را دیدم و هنوز هم سحر و...

یکی از ماندگارترین فیلم‌های کلاسیک خانوادگی سینما. در مورد فیلمی که اکنون، در آستانه پنجاهمین سالگرد اکرانش، این‌قدر دوست داشته شده و مورد احترام است چه می‌توان گفت؟ برای من دست‌کم نوشتن نقدش حالا کمی زائد به نظر می‌رسد. بنابراین فقط می‌خواهم بگویم که من، مردی در اواسط چهل‌سالگی و عاشق سینما، پس از حدود پانزده سال دوباره آن را دیدم و هنوز هم سحر و جادوی خاصی بر من دارد. بله، هنوز فکر می‌کنم کمی طولانی است، اما اگر ازم بپرسید از فیلم چه چیزی را حذف می‌کنم، واقعاً در پاسخش مانده‌ام. طی سی سال گذشته این فیلم به شدت مورد تقلید و پارودی قرار گرفته که تا حدودی جذابیت تجربه نخست تماشایش را کم‌رنگ کرده است. بعضی آن را کلیشه‌ای می‌دانند، اما این اتهام به نظرم بی‌جاست و ناعادلانه است؛ زیرا The Sound of Music سرودِ زندگی و موسیقی است و در آن نشانی از کلیشه‌گی نمی‌بینم. با تصویربرداری خیره‌کننده از سالزبورگ آغاز و پایان می‌یابد (واقعا سکانس افتتاحیه با هلیکوپتر نفس‌گیر است) و میان این آغاز و پایان مجموعه‌ای از صحنه‌های درخشان و موسیقی‌های فراموش‌نشدنیِ راجرز و همرشتاین قرار دارد. با بازی جولی اندروز و کریستوفر پلامر، بازیگران در سراسر فیلم لذت‌بخش‌اند. بله، همه کامل نیستند، اما این موضوع چندان مهم نیست. از حدود دقیقه هفتاد و ده به بعد است که برای من نقطه‌ای به وجود می‌آید که از آن به بعد خانواده فون تراپ و پرستار دوست‌داشتنی‌شان کاملاً مرا مجذوب می‌کنند. The Sound of Music یکی از بزرگ‌ترین موزیکال‌های سینماست. نمره: 9 از 10 شنیده‌ بودم چیزهای خوبی، و واقعاً چنین هم بود. قبلاً هم گفته‌ام، اما موزیکال‌ها ژانر مورد علاقه من نیستند — از آن‌ها متنفر نیستم، ولی اگر بخواهم ژانرها را رتبه‌بندی کنم احتمالاً در پایین فهرستم قرار می‌گیرند. به همین خاطر همیشه قبل از تماشایشان دلهره دارم چون ممکن است خوب یا بد شوند. اما «The Sound of Music» دلپذیر است. همان‌طور که اشاره شد، من در طول سال‌ها چیزهای بسیار مثبتی درباره این فیلم شنیده بودم و خوشحالم که ناامیدم نکرد. با اینکه مدت زمان 175 دقیقه می‌توانست آسیب‌زننده باشد، تماشای آن کاملاً سریع گذشت — ریتم‌بندی فوق‌العاده‌ای دارد. اعتراف می‌کنم ۳۰–۴۰ دقیقه آخر گاهی حس اضافه‌شدن غیرضروری می‌دهد، اما در کل تماشایش سرگرم‌کننده است. موسیقی متنش چطور؟ آهنگ‌هایی که خیلی‌ها را از آزمون گذر زمان سربلند بیرون آورده‌اند؛ من تقریباً همه‌شان را قبلاً شنیده بودم، هرچند تا به حال فیلم را ندیده بودم. به نظر من «My Favorite Things» برجسته است، اما همه قطعات عالی‌اند. جولی اندروز در نقش ماریا فوق‌العاده است؛ اوایل فکر می‌کردم شاید به‌خاطر شور و هیجانش آزاردهنده باشد، اما خیلی زود دیدنی می‌شود. کریستوفر پلامر هم تحسین‌برانگیز است. این دو ستارهٔ واضح فیلم‌اند، اما دیگر بازیگران هم نقش‌های شایسته‌ای ایفا می‌کنند. شنیده‌ام که فیلم کاملاً مطابق با سرگذشت واقعی ماریا فون تراپ و خانواده‌اش نیست. با این حال برای من مهم این است که آیا فیلم سرگرم‌کننده است یا نه — و بدون شک هست. تماشایش واجب است! صحنه افتتاحیه این فیلم بارها و بارها پارودیشده، و این نشان از تأثیر گسترده اقتباسِ رابرت وایز از داستان راجرز و همرشتاین بر سینما دارد. فکر داشتن هفت فرزند برایم ــ که خودم فرزندی ندارم ــ عملاً وحشتناک است، پس به‌راحتی با ماریا (جولی اندروز) همذات‌پنداری می‌کنم که از امنیت صومعه به خانهٔ کاپیتان فون تراپ (کریستوفر پلامر) فرستاده می‌شود تا سرپرستی این جماعت بزرگ را به عهده گیرد. پس از پذیرش اولیهٔ خصمانه از سوی پدر و بچه‌ها، ماریا کم‌کم دل همه را به دست می‌آورد — جز شاید بارونسِ پدر که با بازی عالی و متین الینور پارکر بسیار برازنده و دور از دسترس تصویر شده — و عشق به‌تدریج شکل می‌گیرد. ورود آنشلو‌س به داستان کمی جدیت به لطافتِ روایت می‌بخشد — خانواده باید با «محافظان» نازی خود کنار بیایند، اما وقتی کاپیتان دعوت به خدمت در نیروی دریایی می‌شود درمی‌یابند که باید دست به اقدام بزنند. اگرچه گاهی کمی عامه‌پسند است، اندروز و پلامر فوق‌العاده‌اند، آهنگ‌ها از افسانه‌های موزیکال‌اند، و فکر می‌کنم یکی از دلایل ماندگاری فیلم این است که بر پایهٔ واقعیت است. شادی‌ای که با تهدید ظالمانهٔ نازی‌ها آمیخته شده، به فیلم اصالتی می‌دهد که بسیاری در اروپا هنگام اوج گرفتن هیتلر آن را احساس می‌کردند و وایز تا حدودی آن حس را به‌خوبی منتقل می‌کند. بازی‌های پشتیبانی نیز درجه‌یک‌اند: پگی وود به‌عنوان مادر ابیس، ریچارد هیدنِ جذاب و تا حدودی فرصت‌طلب در نقش «عمو مکس»، و حتی راهبه‌های معمولاً مقتدر نیز در نقش‌ها درخشان‌اند. بین دو ستارهٔ اصلی شیمی قابل‌لمسی وجود دارد و داستان عشقشان با کمک بچه‌ها، یک نمایش عروسکی نسبتاً پرزرق و برق — و کمی شوستر — پیش می‌رود. فیلم از لحاظ بصری هم چشم‌نواز است؛ این، موزیکال سینمایی در بهترین شکلش است.