فیلم First Men in the Moon 1964

باورتان می‌شود؟ آن‌قدر زود یک مرد را روی ماه گذاشتند! «اولین مردان روی ماه» به کارگردانی نیتان جوران، اقتباسی از رمان اچ. جی. ولز با همین عنوان است. فیلمنامه را نایجل نیل (خالق Quatermass) و جان رید نوشته‌اند، افکت‌های استاپ‌موشن را ری هریهاوزن انجام داده و بازیگران اصلی فیلم لیونل جفریز، ادوارد جاد و مارتا هایر هستند. داستان با فرود یک موشک سازمان ملل روی ماه در...

باورتان می‌شود؟ آن‌قدر زود یک مرد را روی ماه گذاشتند! «اولین مردان روی ماه» به کارگردانی نیتان جوران، اقتباسی از رمان اچ. جی. ولز با همین عنوان است. فیلمنامه را نایجل نیل (خالق Quatermass) و جان رید نوشته‌اند، افکت‌های استاپ‌موشن را ری هریهاوزن انجام داده و بازیگران اصلی فیلم لیونل جفریز، ادوارد جاد و مارتا هایر هستند. داستان با فرود یک موشک سازمان ملل روی ماه در سال ۱۹۶۴ آغاز می‌شود؛ گروه فکر می‌کنند اولین فرود تاریخ را انجام داده‌اند، اما پرچم بریتانیا و یادداشتی از کاترین کالندر (مارتا هایر) را می‌یابند که اعلام کرده ماه پیش‌تر به نام ملکه ویکتوریا ادعا شده است. این ماجرا سازمان ملل را به جستجوی کاترین می‌کشاند تا حقیقت را بفهمد. آن‌ها می‌فهمند کاترین فوت کرده اما شوهرش آرنولد بدفورد (ادوارد جاد) را در یک آسایشگاه سالمندان پیدا می‌کنند. آرنولد سال‌ها به‌خاطر ادعایش — که زمانی به ماه رفته — مسخره شده و «درست نیست» انگاشته شده، اما حالا مقامات مشتاق شنیدن حرف‌های او هستند. او حکایتی شگفت‌انگیز از سال ۱۸۹۹ تعریف می‌کند، زمانی که پروفسور جوزف کاور (لیونل جفریز)، کاترین و خودش به ماه رفتند و با نژادی بیگانه به نام سلنیت‌ها روبه‌رو شدند. فیلم با قطعه‌ای پرطنین از لوری جانسون باز می‌شود، موسیقی‌ای که نوید دراماتیک یا حتی رخدادهای آخرالزمانی را می‌دهد. سپس صحنه‌ای از فضانوردان روی ماه و یافتن پرچم بریتانیا را می‌بینیم — فضایی که بیننده انتظار نوعی علمی‌تخیلی به سبک اچ. جی. ولز را می‌کشد. اما چنان‌که پیش می‌آید، حدود چهار پنجاه دقیقه اول فیلم بیشتر شبیه یک کمدی آرام است با سه کاریکاتور اغراق‌شده ویکتوریایی؛ افسوس که دو سوم ابتدایی فیلم نسبتاً کند و بی‌رمق است، در حالی که یک‌سوم پایانی و تولید کلی فیلم سرعت می‌گیرد و به هدف می‌خورد. این تضاد حواس‌پرت‌کن است و سؤال‌برانگیز که چه کسی مسئول این لغزش سبک‌شناختی است. با این حال، داستان عجیب و غریبش قابل پذیرش است، هر چند از نوول ولز که منتقدی اجتماعی هم بود فاصله دارد. بازیگران، احتمالاً برای آنکه در برابر آثار هریهاوزن کم‌نُماتر به نظر نرسند، تا حدی فیلم را قابل تماشا نگه می‌دارند تا زمانی که ریتم و درام جدی‌تر می‌شود. مانند بسیاری از فیلم‌های تحت تأثیر هریهاوزن، جلوه‌های بصری او و کار داینامیشن است که فیلم را واقعاً بالا می‌برد. وقتی مثلث پویا ما روی ماه فرود می‌آیند، فضا تغییر می‌کند و بالاخره همان فیلمی را می‌بینیم که افتتاحیه اشاره‌ای به آن داشت. سلنیت‌ها (یک نوع نژاد شبیه سوسک بالدار)، یک موجود غول‌پیکر شبیه کرم و رهبر بزرگ ماه، نمونه‌هایی از کارهای هریهاوزن هستند که هر چند در درجه‌ی دوم قرار می‌گیرند، اما همچنان با جذابیت خود سرگرم‌کننده‌اند و به فیلم نیروی دراماتیک می‌دهند. بهتر از همه، طراحی‌های نمایش‌داده‌شده از جان بِلزارد و تیمش است؛ صحنه‌آرایی‌های فوق‌العاده (و مارتا هایر که در دههٔ چهل زندگی‌اش همچنان بسیار جذاب است) با عکاسی رنگی عالی ویلکی کوپر — در قالب LunarColor — بی‌نهایت تقویت شده‌اند. آدم احساس می‌کند این هنرمندی شایسته فیلمی بهتر از آن چیزی است که در مجموع به‌دست آمده. پس این فیلم برای نوستالژی‌بازها مثل من که در نوجوانی منتظر برنامه‌های عصر روزهای شنبه با الهام از هریهاوزن بودند، برای کامل‌دوستان آثار بزرگ این هنرمند و البته برای طرفداران علمی‌تخیلی درجه B مناسب است. امتیاز: ۷/۱۰