فیلم My Beautiful Laundrette 1985

این فیلم همیشه از میان مجموعه آثار اولیه‌ای که برای Channel Four سفارش داده شدند، مورد علاقه‌ام بوده است. آن زمان مرسوم بود که هر فیلمی «سرزنده» و حتماً خواهان بیان نکته‌ای اجتماعی دربارهٔ «تچرئیسم» نشان داده شود؛ اما این فیلم کمی ظریف‌تر عمل می‌کند و در عین حال که داستانی عاشقانه را روایت می‌کند، نقدی هم بر فضایی نژادپرستانه عرضه می‌دارد که خشونت‌طلبان و...

این فیلم همیشه از میان مجموعه آثار اولیه‌ای که برای Channel Four سفارش داده شدند، مورد علاقه‌ام بوده است. آن زمان مرسوم بود که هر فیلمی «سرزنده» و حتماً خواهان بیان نکته‌ای اجتماعی دربارهٔ «تچرئیسم» نشان داده شود؛ اما این فیلم کمی ظریف‌تر عمل می‌کند و در عین حال که داستانی عاشقانه را روایت می‌کند، نقدی هم بر فضایی نژادپرستانه عرضه می‌دارد که خشونت‌طلبان و سودجویان در آن هر دو تا حدی همدست‌اند. با «عمر» (گوردون وارنِک) آشنا می‌شویم؛ جوان خوش‌سیما که مدتی است با محبت از پدر الکلی‌اش (روشان ست) مراقبت می‌کند تا اینکه برای کار پیش عموی متمولش «ناصر» (سعید جفری) مشغول می‌شود. این مرد تصویر نمونه‌ای از موفقیت‌طلبان و رأی‌دهندگان محافظه‌کار و «کارآفرین» است؛ در خانه نقش مرد خانوادهٔ سنتی را بازی می‌کند و در عین حال معشوقهٔ بلندمدتش «ریچل» (شرلی آن فیلد) را در پالتوهای پشمی نگه می‌دارد. عمر هم جاه‌طلبی‌هایی از این دست دارد و عمویش را راضی می‌کند تا اجازه دهد او یک شویندهٔ فرسوده را بازسازی کند. در میان تلاش همه برای وصلت او با دختری زیبا، بین عمر و پسر فرصت‌طلب محلی «جانی» (دنیل دی-لوئیس) رابطه‌ای شکل می‌گیرد؛ جانی انگار از ویدیوی یک گروه موسیقی دههٔ هشتاد بیرون آمده است. البته آن‌ها باید رابطه‌شان را پنهان کنند، به‌ویژه که جانی شهرتی برای رفت‌وآمد با گروه‌های «نشنال فرانت» (راست‌افراطی) دارد و تا حد امکان تمایل‌های نژادپرستانهٔ آن‌ها را از دوستش دور نگه می‌دارد. وقتی او برای عمر کار می‌کند و مغازهٔ فرسوده کم‌کم شبیه چیزی می‌شود که در پیِرِ یک تفریحگاه تعطیلات می‌بینید، دور نگه‌داشتن این تمایلات دشوارتر می‌شود. با افزایش فشار برای پیروی از انتظارات اجتماعی پذیرفته‌شده، باید تصمیم‌هایی گرفته شود که نکته جالب این است تقریباً ربطی به گرایش جنسی‌شان ندارد — اما به چه سرانجامی؟ به نظرم این فیلم دنیل دی-لوئیس را در جذاب‌ترین، فریبنده‌ترین و بازیگوش‌ترین حالتش نشان می‌دهد و بین دو مرد شیمی جذابی برقرار است؛ دو نفر که در سنت‌هایی بزرگ شده‌اند که هیچ‌یک برایشان اعتبار یا معنای واقعی نداشت. استیون فریرز این فرآیند تحول شخصیت‌ها را خوب به کار می‌گیرد تا تعصباتِ غالب در جامعه‌ای که هنوز به تحمل یا یکپارچگی علاقه‌ای ندارد، نشان دهد؛ اما برای من چیزی که موثر بود، این بود که فیلم یک دیدگاه را به‌عنوان برتر اخلاقی برجسته نمی‌کند. هر کدام به نحوی بدی‌های خود را دارند — و بازی جذاب سعید جفری این نکته را در برمی‌گیرد چون او هم‌زمان می‌خواهد از خانواده و زندگی‌اش بهره ببرد و همه چیز را برای خود نگه دارد. شاید کمی از تیزی اولیه‌اش کاسته شده باشد، اما همچنان پرده‌‌برداری هوشمندانه و باذوقی است از زندگی شهری انگلستان که آکنده از ریاکاری‌ها، استانداردهای دوگانه و بلندپروازی است.