انیمیشن Lightyear 2022

جادوگران دیجیتال پیکسار با داستانی دربارهٔ منشاء یکی از شناخته‌شده‌ترین شخصیت‌هایشان بازگشته‌اند. «لایت‌یر» با این توضیح آغاز می‌شود که اندی در «داستان اسباب‌بازی» در سال ۱۹۹۵ اسباب‌بازی‌ای بر پایهٔ فیلم محبوبش دریافت کرده و این فیلم، همان اثری است که آن اسباب‌بازی از رویش ساخته شده است. پس از این مقدمه، فیلم حول یک سفینهٔ عظیم در عمق فضا می‌چرخد که به یک سیاره برخورد می‌کند...

جادوگران دیجیتال پیکسار با داستانی دربارهٔ منشاء یکی از شناخته‌شده‌ترین شخصیت‌هایشان بازگشته‌اند. «لایت‌یر» با این توضیح آغاز می‌شود که اندی در «داستان اسباب‌بازی» در سال ۱۹۹۵ اسباب‌بازی‌ای بر پایهٔ فیلم محبوبش دریافت کرده و این فیلم، همان اثری است که آن اسباب‌بازی از رویش ساخته شده است. پس از این مقدمه، فیلم حول یک سفینهٔ عظیم در عمق فضا می‌چرخد که به یک سیاره برخورد می‌کند و فضانورد بَز لایت‌یر (با صدای کریس اوانز) بیدار می‌شود تا بررسی کند. او همراه با یک رنجر هم‌یار و یک تازه‌کار وارد سیاره می‌شود، اما درمی‌یابند که سیاره خصمانه است و مجبور به فرار می‌شوند. در جریان فرار، سفینه آسیب می‌بیند و آن‌ها روی سیاره گیر می‌افتند و ناگزیر به تشکیل یک کلونی می‌شوند. سال‌ها بعد بَز قرار است یک پرواز آزمایشی با سوخت جدیدی انجام دهد که قرار است جایگزین منبع قبلی‌شان شود و آن‌ها را قادر سازد تا با سرعت‌های سرسام‌آور میلیون‌ها سال نوری را طی کنند. همه‌چیز ظاهراً طبق نقشه پیش می‌رود تا آن که یک نقص حیاتی رخ می‌دهد و بَز درمی‌یابد پروازی که برایش فقط چهار دقیقه طول کشید، در واقع چندین سال روی سیاره را به‌پیش برده است. بَز بی‌وقفه دوباره تلاش می‌کند و بارها بازمی‌گردد تا دوستانش را ببیند که پیر می‌شوند، خانواده تشکیل می‌دهند و می‌میرند؛ تنها ربات گربه‌مانندش «ساکس» است که او را به گذشته‌اش پیوند می‌دهد و کمکش می‌کند. این چنان که هست فیلمی جالب می‌ساخت، اما درواقع تنها مقدمه‌ای برای داستان بزرگ‌تر است: ارتشی از ربات‌های دشمن و تهدیدی شرور به نام زَـرگ که بَز و تیم تندپای داوطلبش را در معرض خطر قرار می‌دهند تا روز را نجات دهند. انیمیشن فیلم خیره‌کننده است و شوخ‌طبعی و جذابیتی را داراست که معمولاً با بهترین فیلم‌های پیکسار همراه است؛ فیلم نه از به‌هم‌رساندن احساسات به تماشاگر پرهیز می‌کند و همان‌طور که در چندین اثر پیکسار شاهد بودیم، بیننده را گهگاه تا مرز اشک می‌برد. این که «لایت‌یر» اولین از سه فیلم پایانی پیکسار است که روی پرده سینما می‌آید، ممکن است باعث شود آن را بازگشت پیکسار به روزهای اوج بنامیم، اما این توصیف کم‌گویی است: فیلم ترکیبی از طنز، اکشن و شخصیت‌های جذاب ارائه می‌دهد و ماجراجویی‌ای بسیار لذت‌بخش و درگیرکننده است—یکی از رضایت‌بخش‌ترین آثار پیکسار در سال‌های اخیر و کاملاً شایستهٔ نام این استودیو. تماشای سرنوشت این گروه در آینده جالب خواهد بود؛ من شخصاً مشتاق دیدن بازگشت بَز و تیمش در ماجراهای جدید هستم، چون «لایت‌یر» می‌تواند بدل به یک کلاسیک جدید پیکسار شود که خانواده‌ها دوست خواهند داشت. ۴.۵ از ۵ ستاره مثل «داستان اسباب‌بازی ۴»، «لایت‌یر» هم دنباله‌ای غیرضروری برای فرنچایز «داستان اسباب‌بازی» است، اما با این حال لذت‌بخش است. ادای احترامی که به ژانر علمی–تخیلی می‌کند باعث شده که این انیمیشن بیشتر شبیه یک اکشن علمی–تخیلی باشد تا یک فیلم کارتونی معمولی. فضاسازی غنی و ملموس فیلم به‌طرزی چشم‌نواز انیمه شده و پر از لحظات خنده‌دار و دلگرم‌کننده‌ای است که پیکسار معمولاً به آن‌ها معروف است. کجا «جادو» رفته؟ دیزنی بار دیگر ترکیب را به‌هم ریخته و با کنار گذاشتن تیم آلن—که همیشه شوخ‌طبعی سریع و منحصر به‌فردی به فرنچایز «داستان اسباب‌بازی» می‌آورد—و آوردن کریس اوانز، یکی از محبوبیت‌های دوران کودکی را خدشه‌دار کرده است. من مشتاق دیدن کنایه‌ها و شوخی‌های تند تیم آلن بودم، اما متأسفانه اینجا رفتاری دیگر پیش گرفته‌اند. فیلم فرمولی و پیش‌بینی‌پذیر است و می‌توانست هر انیمیشن فضایی دیگری باشد. «لایت‌یر» هرگز به یکی از آن فیلم‌های بسیار به‌یادماندنی پیکسار بدل نمی‌شود، اما همچنان ماجراجویی‌ای است پر از سرگرمی، پیام‌های الهام‌بخش و انیمیشنی نفس‌گیر. انگاس مک‌لین از فرمول‌های شناخته‌شدهٔ استودیو منحرف نمی‌شود و روایتی عرضه می‌کند که از مسیرهای امن و پیش‌بینی‌شده خارج نمی‌گردد. به‌جز یک پیچش غیرضروری و بیش از حد پیچیده در پردهٔ سوم—که برای مخاطب هدف چندان مناسب به‌نظر می‌رسد—بَز لایت‌یر و تیمش تماشاگران را در سفری صوتی-بصری بسیار فراگیر همراهی می‌کنند. صداپیشگی‌ها درخشان‌اند، به‌ویژه کریس اوانز که انگار برای نقش کاپیتان‌ها آفریده شده، و پیتر سون که به‌عنوان گربهٔ رباتی «ساکس» بی‌وقفه بامزه است و می‌تواند بدل به یکی از محبوب‌ترین اسباب‌بازی‌های جدید دیزنی شود. نمره: B+ مثل «بیگانه» (۱۹۷۹)، کامپیوتر یک سفینه در میانهٔ سفر وقتی سیاره‌ای بی‌نشان را شناسایی می‌کند، برخی از خدمه را بیدار می‌کند. رنجرهای فضایی «بَز»، «هاوتورن» و یک تازه‌کار به پایین سفینه می‌آیند تا نگاهی بیندازند، اما به‌زودی با گیاهان درنده و حشرات بزرگی روبه‌رو می‌شوند. آن‌ها تلاش می‌کنند فرار کنند، اما سفینه—که «ترنیپ» نام دارد—به قلهٔ کوهی برخورد می‌کند و سقوط می‌کند و کریستال انرژی‌شان نابود می‌شود. بَز مصمم می‌شود راهی برای جایگزینی آن بیابد؛ اما هر بار که آن را آزمایش می‌کند، لحظات خارج از جهان برای دیگران چهار سال می‌گذرد، و کوشش‌های مکررش برای بازگرداندن همهٔ آن‌ها به خانه عملاً باعث می‌شود خودش ثابت بماند در حالی که همراهانش پیر می‌شوند، ازدواج می‌کنند، بچه و نوه می‌آورند و می‌میرند. در بازگشت از یکی از آزمایش‌هایش، با منبع انرژی کارآمدی که ربات‌گربه‌اش «ساکس» طراحی کرده است، درمی‌یابد مستعمره‌شان تحت محاصرهٔ سربازان رباتِ «امپراتور زَـرگ» است؛ او همراه با گربه‌اش و تیم آموزشی جوان و پرانرژی باید سفینهٔ دشمن را نابود کند و روز را نجات دهد. کارگردان انگاس مک‌لین در اینجا تقریباً همه‌چیز را به‌عهده داشته و با اینکه انیمیشن بدی نیست، شاید اگر چند چشم بیرونیِ بیشتر برای تیز کردن اثر دخیل بودند، بهتر می‌شد. داستان با دیالوگ‌های سریع و لحظاتی سرگرم‌کننده در آغاز شروع قوی‌ای دارد، اما سریعاً کمی تکراری می‌شود و کش‌دار می‌شود. احساسات‌گرایی گاهی بیش از حد رخنه می‌کند و با پیشرفت داستان، معلوم نمی‌شود این فیلم دقیقاً چه ارتباطی با «داستان اسباب‌بازی» (۱۹۹۵)، که قرار است پیش‌درآمد آن باشد، دارد. پایان‌بندی چندان مناسب نیست—وقتی به آخر نزدیک می‌شوید، این سؤال به ذهن می‌آید که آیا این فیلم صرفاً اولین بخشی از چندگانه‌ای است که در آینده توضیح خواهد داد چگونه «بَز» به قهرمان محبوب «اندی» تبدیل شد. تولید فنی فیلم خوب است، اما این دیگر در دیزنی/پیکسار خبری برای هیجان‌زدگی نیست—این کاری است که آن‌ها همیشه انجام می‌دهند. فیلم نیاز داشت بیشتر روی دلیل اهمیت «بَز» برای ما سرمایه‌گذاری کند، و در این امر چندان موفق نیست. در پانزده دقیقهٔ پایانی بهتر می‌شود، وقتی پیام‌های کار گروهی و همکاری در روایت جاری می‌شود، اما طولانی بودن فیلم مشکل‌ساز است. با این حال ارزش دیدن روی پردهٔ بزرگ را دارد تا از جلوه‌های بصری رنگارنگش لذت ببرید. «لایت‌یر» ماجراجویی‌ای علمی–تخیلی سبک‌بال و سرگرم‌کننده است. اول از همه باید بگویم جلوه‌های بصری این فیلم شگفت‌انگیز است؛ هنرمندان مسئول آن شایستهٔ تقدیرند چون ممکن است این زیباترین فیلم انیمیشنی باشد که دیده‌ام. تغییر وضوح تصویر در نقطه‌ای خاص هم حرکت جالبی بود. از سوی دیگر، از فیلم لذت بردم: کاوش یک دنیای جدید بسیار خوب انجام شده بود. عناصر سفر در زمان که از «اینترستِلر» وام گرفته شده‌اند، صحنه‌های غم‌انگیزی آورد که تا مرز اشک من را پیش برد. شخصیت‌ها بامزه‌اند و تحولشان در طول داستان لذت‌بخش بود. اما از تفسیر این فیلم از زَـرگ چندان تحت تأثیر قرار نگرفتم؛ احساس کردم می‌شد با این شخصیت کار بیشتری کرد. امتیاز: ۸۲٪ نتیجه: عالی «لایت‌یر» فیلمی قابل قبول است که از مخاطب اصلی‌اش فراتر می‌زند و در نهایت به‌عنوان یک فیلم مرتب اما با طرحی پراشکال باقی می‌ماند. فیلم گیج‌کننده است؛ قطعاً بد نیست. زمان فیلم را با شخصیت‌های بامزه و تعارض‌های درگیرکننده پر می‌کند، اما داستان انتخاب بدی برای یک فیلم کودکانه است. مفهوم اتساع زمان از «اینترستِلر» را قرض گرفته و آن را با طرحی دربارهٔ خود شرور آینده آمیخته که نامتناسب به‌نظر می‌رسد و کودک نوپای من را بی‌تفاوت گذاشت. من از فیلم لذت بردم، اما تم‌ها و فیلمنامه‌اش شبیه یک ماجراجویی فضایی نوشته‌شده برای بزرگ‌سالان بود که در بسته‌بندی انیمیشنی پیکسار جای داده شده بود. بحران هویت «لایت‌یر» تا حدی حواس را از فیلم پرت می‌کند و داستان بیش از حد بزرگ‌تر از آن چیزی شده که بتواند به‌خوبی اداره‌اش کند.