فیلم Pan 2015

اسطورهٔ کودک کلاسیک جی. ام. بَری، «پیتر پن»، هر از گاهی مثل یک قصهٔ بی‌ضرر بازمی‌گردد و فیلم‌های مختلفی برای بازیابی آن ساخته شده‌اند. در نسخهٔ جو رایت، Pan، عناصر آشنای افسانهٔ «پسر هرگز بزرگ نشد» هست اما تجربه‌ای ساخته‌شده و مهندسی‌شده است که در اوجِ زرق و برق، جادویِ قصه را ضعیف می‌کند. جنبه‌های شاد و خیال‌پردازانهٔ فیلم تحت انبوه تولیدات بصری و جلوه‌های...

اسطورهٔ کودک کلاسیک جی. ام. بَری، «پیتر پن»، هر از گاهی مثل یک قصهٔ بی‌ضرر بازمی‌گردد و فیلم‌های مختلفی برای بازیابی آن ساخته شده‌اند. در نسخهٔ جو رایت، Pan، عناصر آشنای افسانهٔ «پسر هرگز بزرگ نشد» هست اما تجربه‌ای ساخته‌شده و مهندسی‌شده است که در اوجِ زرق و برق، جادویِ قصه را ضعیف می‌کند. جنبه‌های شاد و خیال‌پردازانهٔ فیلم تحت انبوه تولیدات بصری و جلوه‌های چشم‌نواز کم‌رمق شده‌اند و روایت هرگز حال و هوای دلپذیر یا حسِ شگفتی نوجوانانه‌ای به‌خود نمی‌گیرد؛ نتیجه این است که تماشاگر پرسش می‌شود این روایت چه وجه متمایزی نسبت به هزاران برداشتِ دیگر از پیتر پن دارد. جَو رایت و جیسون فوکس نتوانسته‌اند تخیل تازه یا جذابیتی بدیع به شخصیت‌های محبوب ببخشند. پروژه‌ای که با بودجه و امکانات بالا ساخته شده، در بهترین حالت معمولی است و بیش از اینکه چیزی تازه ارائه دهد، تنها یک سر و صدای پرزرق و برق دیگر در میان آثار اقتباسیِ «پیتر پن» به‌حساب می‌آید. بازیگران تا حدی مناسب‌اند، اما متنی که باید آن‌ها را برجسته کند ضعیف است و تلاش هنرمندان در یک قصهٔ فانتزی ناقص هدر می‌رود. فیلم با پیش‌درآمدی در لندن دههٔ ۱۹۴۰ آغاز می‌شود؛ پیتر دوازده‌ساله (لوِی میلر) در یتیم‌خانه‌ای کاتولیک زندگی می‌کند و به‌خاطر ترک شدن توسط مادرش (آماندا سیفرید) ناامید و دل‌شکسته است، اما امید به بازگشت مادرش را از دست نمی‌دهد. به‌زودی پیتر و سایر یتیمان به‌دست دزدان دریایی به‌ریاست بلک‌بیرد (هیوج جکمن) ربوده می‌شوند تا در معادن سرزمینِ ناکجا به کار گرفته شوند. برخی لحظاتِ فیلم—مثل اجرای ناگهانیِ چند ترانهٔ راک معاصر—آنان را از فضای قصه دور و به‌طرزی نامناسب جا زده‌اند. روایت گهگاه با مقایسه‌های غیرضروری و شبیه‌سازیِ کلیشه‌ای (نمادپردازی‌ای شبیه به رابطهٔ لوک و هان در جنگ ستارگان) پیوند می‌خورد و درعین‌حال تلاش می‌کند با جلوه‌های ویژهٔ سه‌بعدی و رنگ‌آمیزیِ پرجنب‌وجوش، حال و هوای فانتزی را زنده نگه دارد، ولی اجرای ضعیفِ داستان‌پردازی این جلوه‌ها را زیرِ سایه می‌برد. لوِی میلر در نقش پیتر نویدبخش و بازیگوش است، جکمن در نقش بلک‌بیرد اغراق‌آمیز و نه‌چندان تأثیرگذار است، و نقش‌های مکمل مثل گرت هدلاند در نقش هک و رونی مِرا در نقش تایگر لیلی اغلب مصنوعی و سطحی‌اند؛ این مسئله ناامیدکننده است چون این شخصیت‌ها برای دنیای پیتر پن حیاتی‌اند. در کل، Pan تجربه‌ای پرزرق‌وبرق اما خلق‌نشده است که نتوانسته داستان پیش‌آمدهٔ پیتر را با جذابیت و عمق لازم روایت کند. --- «وقتی پیتر برای نخستین‌بار وارد دیرین‌سرزمین شد.» مدت‌هاست آثار مختلفی از خلقِ صدسالهٔ جی. ام. بَری ساخته شده و پیش‌درآمدها و دنباله‌های غیررسمیِ موفقی هم بوده‌اند. این پیش‌درآمدِ پرهزینه و فناوری‌محور (که فیلمِ دیزنی نیست) با بازی‌هایی چون هیوج جکمن و رونی مِرا انتظاراتی ایجاد کرد، اما در گیشه آن‌طور که می‌خواست موفق نبود و در کل فیلمی کمی بالاتر از متوسط است. من اما بازی‌ها و جلوه‌های بصری را دوست داشتم. داستان دربارهٔ یتیمی است که تبدیل به پیتر می‌شود؛ رهبر «پسران گمشده». جملهٔ آغازین فیلم این است: «گاهی دوستان از دشمنان آغاز می‌شوند و دشمنان از دوستان» و بقیهٔ فیلم حول همین تحول می‌چرخد. من از این داستان چندان لذت نبردم؛ نسبت به پیش‌درآمدهای دیگر، مثلِ «Neverland» ساختهٔ نیک ویلینگ که در این ژانر استاد است، این فیلم از نظر عمق روایت، قصهٔ کوتاه و صحنه‌های سریع مرا ناامید کرد. با این حال، فیلم به‌خاطر اینکه شبیه آن نوعِ عجیب‌وغریبِ «آلیس در سرزمین عجایب» نیست، برایم قابل تحمل بود. با وجود بازخوردهای منفی، فکر می‌کنم ارزش یک بار دیدن را دارد. چشم‌انتظار دنباله‌ای هستم که رابطهٔ بین پیتر و هک را بیشتر روایت کند؛ چون پیش از معرفی وندی، داستان‌های دیگری بین این دو وجود دارد که گفتنش باقی مانده است. نمره‌ام: ۶ از ۱۰. --- من این فیلم را یک اثر خانوادگی نسبتاً لذت‌بخش برآمده از داستانِ پیتر پن دانستم. این پیش‌درآمد که روایت چگونگی تبدیلِ پیتر به پیتر پن را نشان می‌دهد، از نظر من شایستهٔ امتیاز متوسطِ بدی نیست و برای تجربهٔ ماجراجویانه و شوخ‌طبعانه مناسب است. شخصیت‌ها خوب‌اند، هرچند خودِ پیتر کمی ضعیف‌تر از بقیه به‌نظر می‌رسد؛ هک، تایگر لیلی و بلک‌بیرد توجه زیادی از من گرفتند. فیلم تنش و تلخی بیشتری نسبت به نسخه‌های دیگر پیتر پن دارد و دشمنِ اصلی بسیار خطرناک‌تر است؛ در این فیلم مرگ جدی گرفته می‌شود و شخصیت‌ها بی‌دلیل برنمی‌خیزند. جلوه‌های ویژه هم بد نیستند—من به‌خصوص گردِ نمایش پیکسی‌ها را در انتها پسندیدم. برخلاف برخی نقدها، پیتر در فیلم پرواز می‌کند؛ کسانی که می‌گویند نمی‌کند احتمالاً فیلم را تا پایان ندیده‌اند. از کسانی که فیلم را تمام نکرده‌اند انتظار نمی‌رود نقد کنند. فیلم در پایان فضایی بین این روایت و داستانِ سنتیِ پیتر پن باقی می‌گذارد: چه اتفاقی افتاد که پیتر و هک دشمن شدند؟ رابطهٔ هک با کروکودیل چه بود؟ من شخصاً دنباله‌ای دربارهٔ این پرسش‌ها را دوست دارم.