فیلم Amy 2015

زندگی روی لبه‌ی باریکی بین لذت و ناامیدی. آیا پس از دیدن «This Is It» کسی نگفت «باید او را می‌شناختم»؟ پاسخ قطعاً آری است. در کشورهای غیرانگلیسی‌زبان بسیاری اصلاً مایکل جکسون را نمی‌شناختند یا با او آشنا نبودند. برای من هم این مستند شبیه آن موقعیت بود؛ من درباره‌ی ایمی واینهوس هیچ اطلاعاتی نداشتم و اصلاً آثارش را گوش نکرده بودم. پس از کارگردان این...

زندگی روی لبه‌ی باریکی بین لذت و ناامیدی. آیا پس از دیدن «This Is It» کسی نگفت «باید او را می‌شناختم»؟ پاسخ قطعاً آری است. در کشورهای غیرانگلیسی‌زبان بسیاری اصلاً مایکل جکسون را نمی‌شناختند یا با او آشنا نبودند. برای من هم این مستند شبیه آن موقعیت بود؛ من درباره‌ی ایمی واینهوس هیچ اطلاعاتی نداشتم و اصلاً آثارش را گوش نکرده بودم. پس از کارگردان این فیلم سپاسگزارم و او را برای نامزدی اسکار تبریک می‌گویم. فیلم کامل نیست. مثل هر مستند دیگری، این اثر هم بر اساس صداها و تصاویر ضبط‌شده و مجموعه‌ای از مصاحبه‌ها با کسانی که با او کار کرده یا به او نزدیک بودند ساخته شده است. مثل یک پازل است که اما به‌طرزی مرتب و به ترتیب زمانی چیده شده. از این منابع تمام حقیقت به دست نمی‌آید؛ بسیاری از چیزها همچنان راز باقی می‌ماند. بنابراین این فیلم تصویری از شخصیت و ویژگی‌های یک آدم از زاویه‌های متعدد ارائه می‌دهد، اما دقت و صداقتی که مربوط به خودِ ایمی است هرگز به‌کسی جز خودش آشکار نخواهد شد؛ تنها او می‌داند در زندگی‌اش چه گذشته، همان‌طور که ما هم از زندگی خودمان همین را می‌دانیم. بدون شک قبول دارم فیلم‌ها و مستندها خیلی کوتاه‌اند تا در حدود دو ساعت زندگی کامل یک شخص را جا دهند، و تماشاگرانی که بر اساس آن قضاوت می‌کنند چندان موجه نیستند. در اینجا پایان فیلم هم خیلی ناگهانی است، انگار دیگر فیلمبرداری‌ای در کار نبوده تا واقعا نشان دهد چه اتفاقی افتاده. شایعات می‌گویند پدر ایمی از نمایش نحوه‌ی تصویرسازی دخترش، به‌ویژه سال‌های آخر زندگی او، خوشحال نبوده است. تنها تعداد کمی می‌دانند این فیلم تا چه حد حقیقت را نشان می‌دهد، اما یک چیز روشن است: او پدری نبود که ایمی آرزو داشت داشته باشد. هر کودکی مستحق تربیت و پدرومادر خوب است. به نظرم مبارزه‌ی ایمی از همان کودکی‌اش آغاز شد. اما پس از نوجوانی و در دوره‌ای که می‌خواست مستقل‌تر شود، راهش را گم کرد و شهرت هم به او سرازیر شد. او قطعاً صدایی هدیه‌شده داشت، اما نمی‌دانست چگونه آن را مدیریت کند و باید کسی کنار او می‌بود تا راهنمایی‌اش کند. بنا بر این فیلم، به نظر می‌رسد ازدواج آغاز جنبه‌ی تاریک زندگی ایمی بوده است. «وقتی به توانایی‌های شعری و ملودی او نگاه می‌کنی، روحی بسیار پیر در بدنی بسیار جوان بود.» من همه‌ی نامزدهای اسکار را ندیده‌ام، جز این فیلم و «Cartel Land»، ولی مطمئنم این فیلم شانس برتری در بخش بهترین مستند را دارد. قطعاً داستان زندگی ایمی شایسته‌ی ساخت یک فیلم داستانی بلند هم هست و من موافق چنین کاری‌ام. در جایی خواندم که چرا بیل گیتس مثل استیو جابز جشن گرفته نمی‌شود، در حالی که هر دو در یک حوزه خیلی کار کردند و به مدرن‌شدن فناوری کامپیوتر کمک نمودند؛ پاسخ این بود که بیل گیتس از خانواده‌ای مرفه آمد و زندگی‌اش روان‌تر و پشتیبانی از جهات مختلف در اختیارش بود، اما استیو جابز فرزند والدینی مهاجر بود و برای رسیدن به موفقیت باید مبارزه می‌کرد؛ مردم از کسی که از فراز و فرودها عبور کرده بیشتر دلشان برایش نرم می‌شود. این فیلم هم اقتدار لازم را دارد که از دستاوردهای ایمی الهام بگیرد و هم درس‌هایی از جنبه‌های شخصی زندگی او ارائه دهد. هرکس مشکلات شخصی خودش را دارد و ایمی هم از این قاعده مستثنی نبود. گرفتار مواد مخدر و الکل شدن امروزه در میان ستارگان امر رایجی است؛ برای مثال هیت لجر، فیلیپ سیمور هافمن و بسیاری دیگر قربانی اعتیاد شدند. این به آن معنا نیست که دستاوردهایشان ارزشی نداشت؛ ما صرفاً یکی از وجوه متعدد زندگی آن‌ها را می‌بینیم. در نهایت ما انسانیم و دنبال خواسته‌هایمان می‌رویم، اما هر چیز حد و مرزی دارد و چیزی که بعد از آن می‌آید خودویرانگری است. فیلم بسیار خوبی است. اگر ایمی را می‌شناسید و می‌خواهید او را بهتر بشناسید، و اگر نمی‌شناسید و می‌خواهید درباره‌اش بدانید، برای هر دو گروه این فیلم واجب‌الدید است. امتیاز: 8/10 زندگی و زمانه‌ی ایمی واینهوس با ولعی غریزی در رسانه‌ها دنبال شد و خبر مرگش تا حدودی تعجب‌برانگیز نبود. مستند 2015 با نام «Amy» زندگی او را از پیش از شهرت تا کشف شدن، تا اوج شهرت و سپس سقوطش در دام مواد مخدر دنبال می‌کند. این مستند تیره و تلخ است و بخش‌هایی از آن واقعاً غم‌انگیز است. شنیده‌ام این مستند شوخی‌وار «بهترین فیلم ترسناک با تصاویر پیدا‌شده‌ی سال» خوانده شده و اگرچه این تعبیر کنایه‌ای است، معنای آن را می‌فهمم. چون فیلم مجموعه‌ای از تماس‌ها، مصاحبه‌ها و فیلم‌های خانگی است، حس بسیار خصوصی و گاهی تا حدی تماشاچی‌وار به بیننده می‌دهد. فیلم‌های خانگی با اینکه فضایی دلهره‌آور ایجاد می‌کنند، به واقعی جلوه کردن همه‌چیز کمک می‌کنند. فکر می‌کنم فیلم می‌توانست از یک راوی بهره‌مند شود. روایت فیلم گاهی از مرحله‌ای به مرحله‌ی دیگر می‌پرد و گاه به عقب‌برمی‌گردد؛ با حضور یک راوی می‌شد توضیحات بیشتری دربارهٔ آنچه روی صفحه می‌بینیم افزود و اطلاعات پس‌زمینه بیشتری ارائه کرد. نبود صدای راهنما باعث شد حس کنم چیزی کم است، اما این شکایت کوچکی است. تماشای این مستند دشوار است اما نگاهی خام و آشکار به تأثیرات فاجعه‌بار مصرف مواد مخدر و الکل بر افراد می‌دهد. این فیلم تجلیل از ایمی و موسیقی‌اش نیست، بلکه غوطه‌وری در سوی تاریک صنعت سرگرمی است. ارزش دیدن دارد، اما برای سفری بسیار پرتنش آماده باشید.