مستند Life, Animated 2016

«جایی که دستیاران جانبی فرمانروایی می‌کنند…» این فیلم زندگی است و به‌صورت پویانمایی روایت شده. همهٔ ما با تماشای انیمیشن بزرگ شده‌ایم و زمانی آن‌ها را واقعی می‌پنداشتیم؛ آن‌ها اولین دوستان ما بودند و نخستین گام در تشخیص واقعی از غیرواقعی. حال اگر کسی هرگز به آن درجه نرسیده باشد که بداند این‌ها صرفاً شخصیت‌های خیالی‌اند، چه می‌شود؟ فیلم مستقیم دربارهٔ همین موضوع نیست، اما دلیل...

«جایی که دستیاران جانبی فرمانروایی می‌کنند…» این فیلم زندگی است و به‌صورت پویانمایی روایت شده. همهٔ ما با تماشای انیمیشن بزرگ شده‌ایم و زمانی آن‌ها را واقعی می‌پنداشتیم؛ آن‌ها اولین دوستان ما بودند و نخستین گام در تشخیص واقعی از غیرواقعی. حال اگر کسی هرگز به آن درجه نرسیده باشد که بداند این‌ها صرفاً شخصیت‌های خیالی‌اند، چه می‌شود؟ فیلم مستقیم دربارهٔ همین موضوع نیست، اما دلیل آوردم آن فکر در متنِ بررسی‌ام هست. فیلم دربارهٔ پسری به‌نام اوون ساسکایند است که از سه‌سالگی دچار اوتیسم شد. از آن زمان مسیر زندگی‌اش بسیار دشوار بود، خصوصاً برای خانواده‌ای که تلاش می‌کردند او را بفهمند و راه‌حلی بیابند. اما در یکی از مقاطع کودکی او، پس از سال‌ها مشاهده و کوشش، آن‌ها راهی پیدا کردند تا به دنیای گمشدهٔ پسرشان وارد شوند و به روشی که او می‌خواست با آن‌ها روبه‌رو شود، با او ارتباط برقرار کنند. این راه‌حل درمان قطعی نبود، اما دسترسی‌ای فراهم کرد که تا آن زمان برای رسیدن به آن مبارزه کرده بودند. ما عادی‌ها می‌دانیم که افراد اوتیستیک حساسند و اغلب در چیزی که بیش از همه دوست دارند بسیار ماهر یا نابغه‌اند. الگویی وجود دارد و باید وارد همان الگو شد تا راه برای پیوند دو جهان هموار شود. این کار در گذشته هم انجام شده و امروز هم می‌شود، اما این فیلم دیدگاهی نو برای یادگیری روش‌های تازه ارائه می‌دهد. این یک دستاورد پزشکی نیست، بلکه خانوادهٔ ناامید اوون راهی یافته‌اند. خانواده‌ای دوست‌داشتنی که هرگز از او ناامید نشدند. برادر بزرگ‌ترش هم تلاش می‌کرد تا عشقِ بزرگ‌سالانه را به شیوه‌ای صادقانه و واقع‌بینانه به او بیاموزد. فراتر از آن، نقشه‌ای که برای آیندهٔ مشترک‌شان داشتند و روزی محقق شدنش را انتظار می‌کشیدند، قابل توجه بود. می‌دانم که برخی صحنه‌ها از زندگی اوون بازسازی شده‌اند، مخصوصاً بخش‌های رمانتیک که مرا به یاد «گابریل» انداختند؛ در عین حال در جاهایی دلخراش بود. «داستانی خلق کردم دربارهٔ دستیاران جانبی که در سرشان به دنبال یک قهرمان می‌گردند؛ اسمش را گذاشتم ‹سرزمین دستیاران گمشده›.» نمی‌دانم چه کسی انیمیشن‌ها را ساخته، اما من کلیت کار را دوست داشتم؛ از آن‌ها برای روایت بسیار زیبا استفاده شده است. در دنیا طرفداران زیادی هستند که دستیاران جانبیِ فیلم‌ها/پویانمایی‌های محبوبشان را دوست دارند—گاه حتی بیشتر از قهرمانان. اگر شما هم از آن‌ها دل‌بستگی دارید، این فیلم را امتحان کنید، هرچند فیلم دربارهٔ آن‌ها نیست و آن‌ها عمدتاً به‌صورت نسخه‌های محو و انیمیشنی ظاهر می‌شوند. به‌جز کلیپ‌های فیلم، بقیهٔ انیمیشن‌های اصلی ساده و کیفیت قابل قبولی دارند. در واقع من تمام زندگی اوون را نمی‌شناسم، اما بر اساس آنچه در این فیلم آموختم، واقعاً به پدرش رون تحسین می‌کنم؛ او خوش‌شانس است که چنین پدری دارد. فیلم بر پایهٔ کتابی به همین نام نوشتهٔ اوون یا پدرش ساخته شده و تلاشِ تمامِ خانواده جان تازه‌ای به او بخشید. این فیلم در فهرست نامزدهای اسکارِ بهترین فیلم مستند قرار گرفته است؛ هرچند مطمئن نیستم برنده شود. به هر حال از سازندگان فیلم برای مطرح کردن این موضوع سپاسگزارم. می‌دانم دیزنی اجازهٔ استفاده از برخی محتواهایش را داده؛ این داستان می‌توانست سوژهٔ یک فیلم زندگینامه‌ای سینمایی هم بشود. البته چیزی که من بیش از همه برایش کنجکاوم، چشم‌انداز اوون دربارهٔ «سرزمین دستیاران گمشده» است؛ جایی که کمابیش چیزی شبیه به «اونجرز» مارول است، اما برای کودکان و برای طرفداران انیمیشن‌های دوبعدی دیزنیِ پیش از سال ۲۰۰۰. این فیلم کمتر مورد توجه قرار گرفته تا کم‌ارزش‌انگاری شده؛ بنابراین امیدوارم آن را در فهرست تماشای خود قرار دهید. فیلم خانوادگیِ خوبی است و پیامی در دلش دارد. ما در میان انواع مختلفی از انسان‌ها زندگی می‌کنیم، پس اگر فیلم دقیقاً مناسب سلیقه‌تان نبود، حداقل چیزی از آن خواهید آموخت—همان مقصود هر فیلم مستند. ممکن است فیلم‌هایی در مورد اوتیسم دیده باشید مثل «رِین من» یا «من سام هستم» و این یکی نیز همان‌قدر واقعی و تأثیرگذار است. قطعاً ارزش دیدن دارد. ۸/۱۰