فیلم Until the End of the World 1991

یک پروژه فراعنه‌ای که به‌طرز فاجعه‌باری شکست خورد. تا به‌حال شده بخواهید کاری بسیار پیچیده و بلندپروازانه انجام دهید و به‌خاطر وسعت آن شکست بخورید؟ مطمئناً حتی کسانی که هرگز چنین تجربه‌ای نداشته‌اند هم می‌توانند نمونه‌هایی نام ببرند: طرح‌های عظیم دولتی که نیمه‌کاره ماندند یا به‌اشتباه اجرا شدند، پروژه‌ها و شرکت‌های خصوصی که به‌خاطر خطاهای خود ورشکسته شدند. نمونه‌ها کم نیست و این فیلم را هم...

یک پروژه فراعنه‌ای که به‌طرز فاجعه‌باری شکست خورد. تا به‌حال شده بخواهید کاری بسیار پیچیده و بلندپروازانه انجام دهید و به‌خاطر وسعت آن شکست بخورید؟ مطمئناً حتی کسانی که هرگز چنین تجربه‌ای نداشته‌اند هم می‌توانند نمونه‌هایی نام ببرند: طرح‌های عظیم دولتی که نیمه‌کاره ماندند یا به‌اشتباه اجرا شدند، پروژه‌ها و شرکت‌های خصوصی که به‌خاطر خطاهای خود ورشکسته شدند. نمونه‌ها کم نیست و این فیلم را هم می‌توان به آن فهرست افزود، چون مشکل اصلی‌اش از بلندپروازی سازنده‌اش ناشی می‌شود. ویم وندرس یکی از کارگردانان بزرگ آلمان معاصر است و این شایستگی را نمی‌توان از او گرفت، حتی از سوی کسانی که سبک او را دوست ندارند یا (تا حدودی موجه) او را به تبدیل شدن در سال‌های اخیر به همان نوع کارگردانی که در آغاز کار نقد می‌کرد، سرزنش می‌کنند. با این حال، آنچه او در این فیلم می‌خواست انجام دهد فراتر از توان و نبوغش بود. اپیکی بیش از بیست ساعت که در خلاصه‌ای سه‌ونیم ساعته فشرده شد و سال‌ها بعد تا حدی به‌صورت «نسخه کارگردان» بازسازی شد که تقریباً شش ساعت طول دارد. من اشتباه کردم و دقیقاً همان نسخه را دیدم، فکر می‌کردم نزدیک‌ترین نسخه به چشم‌انداز سازنده است؛ اما آنچه به ما ارائه می‌دهد آن‌قدر کسل‌کننده و گیج‌کننده است که وقت‌ام را هدر داد. داستان با تهدید یک ماهواره هسته‌ای هندی آغاز می‌شود که قرار است به زمین سقوط کند، و سپس کلر را معرفی می‌کند، جوانه‌ای که در میان زندگی بی‌ثمرش به‌دنبال جهتی در زندگی است. بعد از یک تصادف رانندگی که در آن با دو دزد بانک برخورد می‌کند، قبول می‌کند پول دزدیده‌شده را تا پاریس ببرد و در ازای آن درصدی دریافت کند. در این میان، به مرد مرموزی کمک می‌کند که ظاهراً از یک قاتل فرار می‌کند و بخشی از پولش را به‌سرقت می‌برد. برای بازپس‌گیری او، کلر او را در سرتاسر جهان تعقیب می‌کند و در نهایت کارگاه خصوصی استخدام می‌کند. همان‌طور که از این خلاصه می‌توان حدس زد، داستان از ایده‌های خوب خالی نیست و پتانسیل داشت. با شخصیت‌هایی که دائماً در حرکتند و دنیا را می‌پیمایند، فیلم خسته‌کننده نیست و امکان طنز سبک (هرچند طنز وندرس کاملاً آلمانی است و می‌دانیم یعنی چه) را دارد. اما فیلم در پیچ‌وخم‌های بی‌پایانی گرفتار می‌شود که به هیچ‌جا نمی‌رسند. از کشوری به کشور دیگر می‌گردد و ساعت‌ها از عمر ما را در داستانی بدون مغز و محتوا تلف می‌کند. وندرس دست و دلباز است و ما را از صحنه‌های طولانی که شخصیت‌ها رانندگی می‌کنند، پیاده‌روی می‌کنند یا تلفن می‌زنند، بی‌نصیب نمی‌گذارد. او شبیه بچه پنج‌ساله‌ای است که برای گرفتن اسباب‌بازی که در مغازه دیده، شروع به تعریف پیچیده‌ترین داستان‌ها برای والدینش می‌کند. همین است که فیلم را خراب و غیرقابل‌تحمل می‌کند. و البته مسئله ماهواره سقوط‌کننده در این همه ماجرا کاملاً فراموش می‌شود. از نظر تولید، ارزش‌ها نسبتاً خوب است اگر در نظر بگیریم فیلم اروپایی است و میلیون‌های ماشین هالیوود نقشی ندارند. وندرس توانسته عناصر تا حدودی آینده‌نگرانه‌ای خلق کند، مثل تلفن‌های عمومی با تماس تصویری یا موتورسیکلت‌های پلیس با ظاهر جسورانه و عجیب. محیط‌های شهری خصمانه به‌نظر می‌رسند، پر از آشغال و دیوارنوشته. فیلم‌برداری باشکوه است و کارگردان از آن به‌خوبی بهره برده، همان‌طور که معمول آثار اوست، اما از سوی دیگر، موسیقی متن عملاً گمشده و هیچ ارزشی به کار نهایی اضافه نمی‌کند. سولوِگ دامارتِن انتخاب خوبی برای نقش اصلی بود. او با وقار است و در طول فیلم به شخصیتش جذابیت ویژه‌ای می‌بخشد. متأسفانه با متریالی که به او داده شده، معجزه‌ای از او برنمی‌آید. سم نیل هم تا جای ممکن از موقعیت استفاده کرده، اما فیلم به‌هیچ‌وجه از بهترین آثار دوره کاری او نیست و همین درباره ویلیام هرت هم صادق است. هر دو بازیگر متعهدند و کار این مثلث بازیگری در نهایت ارزش نجات‌دهنده‌ای است که فیلم ارائه می‌دهد. متأسفانه آن‌ها گرفتار متریالی هستند که تلاش‌شان را کاملاً هدر می‌دهد.