فیلم Two-Lane Blacktop 1971

بزرگراه استعاری بی‌پایانِ زندگیِ بی‌معنی راننده و مکانیک یک شورولت ۵۵ دست‌ساز (با بازی جیمز تیلور و دنیس ویلسون) با ذهنی تک‌بعدی در سرتاسر منظره‌های آمریکا می‌رانند، دختری جست‌وجوگر و اهل روابط عادی (لوری بِرد) را سوار می‌کنند و با مردی با یک پونتیاک GTO از نسل قبلی (وارن اوتس) یک «غیرمسابقه» بی‌مقصد ترتیب می‌دهند. Two-Lane Blacktop (۱۹۷۱) پیش از اکران توسط مجله Esquire به‌عنوان اثر تازهٔ...

بزرگراه استعاری بی‌پایانِ زندگیِ بی‌معنی راننده و مکانیک یک شورولت ۵۵ دست‌ساز (با بازی جیمز تیلور و دنیس ویلسون) با ذهنی تک‌بعدی در سرتاسر منظره‌های آمریکا می‌رانند، دختری جست‌وجوگر و اهل روابط عادی (لوری بِرد) را سوار می‌کنند و با مردی با یک پونتیاک GTO از نسل قبلی (وارن اوتس) یک «غیرمسابقه» بی‌مقصد ترتیب می‌دهند. Two-Lane Blacktop (۱۹۷۱) پیش از اکران توسط مجله Esquire به‌عنوان اثر تازهٔ ضدفرهنگ در حد و اندازهٔ Easy Rider (۱۹۶۹) بزرگ‌نمایی شد؛ تحسین آن‌ها صرفاً بر پایهٔ فیلمنامه بود، اما فیلم در گیشه شکست خورد، چون در واقع یک اودیسهٔ بی‌مسیر در سراسر آمریکا است که توسط طردشدگانِ اجتماع انجام می‌شود و دو قهرمان فیلم، موتوربازهایی یک‌بعدی و در نتیجه شخصیت‌هایی نسبتاً کسالت‌آور هستند. همان‌طور که عنوان کوتاه من اشاره می‌کند، این فیلم بیشتر یک اثر هنری اگزیستانسیالیستی با دیالوگ‌هایی گاه خنده‌دار است تا یک سرگرمی مرسوم؛ به همین دلیل بسیاری آن را خسته‌کننده و ناامیدکننده می‌دانند. داستان و بینش‌های زیرمتنی‌اش به اندازهٔ پیشینیانش—مثل Bonnie and Clyde (۱۹۶۷) و Easy Rider—جذاب نیستند، چه رسد به فیلمی بعدی مثل Dirty Mary Crazy Larry (۱۹۷۴) که از همان مادهٔ خام استفاده کرد اما سفری بسیار لذت‌بخش‌تر ارائه داد. فیلم مشابهِ Vanishing Point هم چهار ماه زودتر اکران شد و کمی بیشتر در خاطر می‌ماند. با وجود سقوط به فراموشی، Blacktop به‌طور قابل‌انتظاری به فیلمی کالت تبدیل شده است، بخشی به‌خاطر نکات برجسته‌اش از جمله حضور دو موسیقیدان شناخته‌شده. دنیس بازیگر بهتری نسبت به تیلور است، اما هیچ‌یک به پای آدام روارک و پیتر فوندا در Dirty Mary Crazy Larry نمی‌رسند، و لوری بِرد هم به‌اندازهٔ سوزان جورج تأثیرگذار نیست. با این حال، برای اهداف این فیلم منحصربه‌فرد همین بازی‌ها کافی‌اند و علاوه بر این، تنها بارِ قابل‌توجهی است که می‌توان آن‌ها را در اوجِ دورهٔ بازیگری‌شان دید. دنیس پس از این فیلم دیگر به بازیگری بازنگشت و جیمز هم بیش از یک دهه دور ماند و تنها به‌ندرت به تلویزیون برگشت. لوری چند سال بعد در دو فیلم جزئی دیگر بازی کرد و سپس در سال ۱۹۷۹ در پنت‌هاوس آرت گارفانکل در منهتن دست به خودکشی زد. نکته‌ای که فیلم در آن می‌درخشد، مضامین زیرسطحیِ جالبش است. برای مثال، آمریکا گاهی زیباست، اما غالباً بیابانی و پر از روح‌هایی سرگردان و بی‌پناه است که قطب‌نمای اخلاقی‌شان را از دست داده‌اند. در چنین دنیای پس از دههٔ ۶۰، موتوربازها مانند هفت‌تیرکش‌های غرب وحشی‌اند که در انتظار فرصتی برای بیرون کشیدن سریع‌ترین هفت‌تیر شهرند—فقط این‌بار اسلحه‌شان ماشین و مسابقه است. در این فضا، مردم شهر به «بلندموها» بعد از قتل‌های خانواده مانسون با شک و تردید نگاه می‌کنند، هرچند این افرادِ خاص، حتماً هیپی‌های معتاد نیستند. «مسابقه» از ابتدا هم واقعاً مسابقه نبود (چون مکانیک برگهٔ انتقال سند واقعی را به عنوان شرط نگذاشته بود). بنابراین سفر بی‌هدف و بدون مقصد است. رابطهٔ همزیستیِ دو قهرمان—که فقط دربارهٔ ماشین می‌توانند با هم حرف بزنند—با ورودِ دختر مختل می‌شود، اما تنها اندکی، چون او همان‌طور که قابل‌فهم است از آن‌ها خسته می‌شود و آن‌جا را رها می‌کند تا به سراغ احتمالِ بعدی برای کسب رضایت برود. یادتان هست که او در رستوران آهنگ «(I Can’t Get No) Satisfaction» را می‌خواند؟ در نهایت، این دورترین چیز از یک فیلم جاده‌ای هیجان‌انگیز و سرگرم‌کننده است. این فیلم یک تفسیر غمگین و تخت از جامعهٔ آمریکا است، جایی که شورش‌های دههٔ ۶۰ تازه در آینهٔ عقب ثبت شده و ویتنام در حال کم‌رنگ شدن است. مدت فیلم: ۱ ساعت و ۴۲ دقیقه. فیلمبرداری در نیدلزِ کالیفرنیای جنوبی؛ آریزونا؛ نیومکزیکو؛ اکلاهما؛ تنسی؛ و کارولینای شمالی انجام شده است (به همین ترتیب). امتیاز: B− ـ آن رضایت‌ها پایدارند فیلم با معرفی راننده (جیمز تیلور) و مکانیک (دنیس ویلسون) آغاز می‌شود. آن‌ها برای مسابقه زندگی می‌کنند و برای زندگی مسابقه می‌دهند. نام‌شان و رابطه‌شان با هم هرگز معلوم نمی‌شود. دختر (لوری بِرد) با برداشتن کیسه‌اش از ماشین یک مرد دیگر و گذاشتن آن در ماشین آن‌ها به جمع‌شان می‌پیوندد. «کجا می‌رید؟» از آن‌ها می‌پرسد؛ «به سمتِ شرق»، مکانیک جواب می‌دهد. نام او، احتمالأ هیگینز است. آن‌ها با رانندهٔ دیگری، GTO (وارن اوتس)، روبه‌رو می‌شوند و او را به یک مسابقهٔ سراسری برای انتقال سند (pink slips) به چالش می‌کشند. GTO زیاد از خودش حرف می‌زند، اما چون در هر نوبت با خودش تناقض دارد، ما هیچ چیز واقعی دربارهٔ او نمی‌فهمیم. شخصیت‌های دیگر (گدِرها، درگ‌ریسرها، مادربزرگی داغدار، راننده‌ای در یک تصادف مرگبار) مثل ارواح وارد می‌شوند فقط به‌اندازهٔ کافی که حضورشان ثبت شود؛ از آن‌ها هم چیز زیادی نمی‌فهمیم. و بعد خودروها هستند—دو تا از آن‌ها در تیتراژ ذکر می‌شوند: یک شورولت ۱۹۵۵ سفارشی و یک پونتیاک GTO ۱۹۷۰؛ ما دربارهٔ این اتومبیل‌ها خیلی بیشتر از شخصیت‌های انسانی می‌فهمیم. در طول مسیر، دختر با مردها مثل یک موسیقی‌دانِ متغیر برخورد می‌کند و مردها هم ماشین‌ها را عوض می‌کنند. کلی مسابقه وجود دارد و کلی رفتن به ناکجا. این فیلم از نقدهای مرسوم سرپیچی می‌کند. فیلم‌برداری زبر، خشن و در عین حال زیباست. وارن اوتس درخشان است. جیمز تیلور چند دیالوگش را خراب می‌کند؛ به نوعی همین مسئله به شخصیت او عمق می‌بخشد. اجرای دنیس ویلسون، هرچند بی‌صافی دارد، جذاب و مجذوب‌کننده است. شخصیت لوری بِرد خوش‌چهره اما در عین حال آزاردهنده برای روان است؛ خروجش تسکین‌بخش به نظر می‌رسد، حتی اگر در صحنهٔ پیش از پایانی باشد. و وقتی فیلم تمام می‌شود، واقعاً تمام می‌شود. Two-Lane Blacktop گویی معنای عمیقی دارد، اما آن معنا از دسترس من فرار می‌کند. آن را بارها و بارها تماشا می‌کنم، هر بار امیدوارم که این‌بار اسرارش را بازگو کند، اما هر بار مرا مات و مبهوت و دلسرد بر جای می‌گذارد. اوه، چقدر این فیلم را دوست دارم. امتیاز: ۱۰ از ۱۰