فیلم The Wild Bunch 1969

شاهکاری خشن و اندوهناک. راهزنان تحت رهبری پایک بیشاپ در مرز مکزیک و آمریکا با گذر زمان دست‌وپنجه نرم می‌کنند و علاوه بر آن با شکارچیان جایزه‌جو (به رهبری دِیک تورنتون، شریک سابق پایک) و ارتش مکزیک روبه‌رو هستند. در ۱۹۶۹، سم پکین‌پا مشعل را که آرتور پن با «بانی و کلاید» در ۱۹۶۷ روشن کرده بود گرفت و عملاً به آن بنزین پاشید؛ تاثیری بر سینما...

شاهکاری خشن و اندوهناک. راهزنان تحت رهبری پایک بیشاپ در مرز مکزیک و آمریکا با گذر زمان دست‌وپنجه نرم می‌کنند و علاوه بر آن با شکارچیان جایزه‌جو (به رهبری دِیک تورنتون، شریک سابق پایک) و ارتش مکزیک روبه‌رو هستند. در ۱۹۶۹، سم پکین‌پا مشعل را که آرتور پن با «بانی و کلاید» در ۱۹۶۷ روشن کرده بود گرفت و عملاً به آن بنزین پاشید؛ تاثیری بر سینما گذاشت که تا امروز موج‌هایش حس می‌شود. مرگ «کد تولید فیلم» در ۱۹۶۷ دوران تازه‌ای برای سینماروها آغاز کرد؛ زمانی که کارگردانان شجاع و باهوش برخاستند تا صدایی رسا و تکان‌دهنده عرضه کنند، و با «گروه وحشی» پکین‌پا این هدف را با فراوانی محقق کرد. «گروه وحشی» هدفش جلب محبت تماشاگر نیست؛ این فیلم چهره‌ای خشن و بیدارکننده از وسترن را نشان می‌دهد؛ روی دیگر سکه‌ی میلیون‌ها وسترنی که قهرمان در پایان دختر را به دست می‌آورد و به غروب می‌تازد. اثر پکین‌پا از نظر مضمون برای قهرمانان تلخ و غم‌انگیز است؛ مردانی خارج از عصر خود، جمعی حقیر از آدم‌ها که از طمع و بدبینی رانده می‌شوند و بی‌شرمانه اسلحه به ارتشی بی‌وجدان در آن سوی مرز می‌فروشند. فیلم با یک دنباله‌نما (credit sequence) باشکوه آغاز می‌شود که گروه را سوار بر اسب در شهر می‌بینیم؛ تصویر در هر نوشته‌ی اعتباری به صورت فریز و سیاه‌وسفید درمی‌آید و از همان‌جا می‌فهمیم با چیزی متفاوت و البته ویژه روبه‌رو هستیم. فیلم با خون‌ریزی وحشیانه‌ای شروع و خاتمه می‌یابد و در میان آن‌ها دزدی قطار و صحنه‌ای با تخریب پلی در حرکت آهسته قرار دارد که درخشان‌اند. تاثیر این سکانس‌ها با کیفیت نوشتار (والون گرین و روی ن. سیکنر در کنار پکین‌پا) تقویت شده است. هیچ گفتگو یا صحنه‌ی بی‌هدف و توضیح اضافی وجود ندارد. هر گذر و هر بخش با دقت طرح‌ریزی شده تا باورپذیری اوج شتابان و خونین را فراهم کند. سؤالی بزرگ و جذاب همیشه بر فیلم سایه می‌اندازد: چگونه پکین‌پا توانسته مردانی با اخلاق پایین را طوری نشان دهد که انگار قهرمان‌اند، همان‌طور که «چهار قانون‌شکن آخرالزمان» وارد شهر می‌شوند و سرنوشت‌شان برای خودشان آشکار است؟ من اینجا پاسخ را فاش نمی‌کنم؛ باید فیلم را تمام دید. اما این نکته‌ای زیرکانه در یک اثر واقعاً باشکوه است؛ فیلمی که حتی امروز هم به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین فیلم‌های آمریکایی پابرجاست. 10/10 در «گروه وحشی» قهرمان خوب وجود ندارد، تنها آدم‌های بد و بدتر هستند. آن گروه سارق و قاتل‌اند، اما دست‌کم مرده‌ای را غارت نمی‌کنند—برخلاف عده‌ای از شکارچیان جایزه که به فرمان دِیک تورنتون (رابرت رایان) که از سوی شرکت راه‌آهن فرستاده شده‌اند، دنبالشان‌اند؛ دِیک خود عضو سابق گروه است و از مزدبگیرانی که هَریگانِ نماینده‌ی راه‌آهن به او سپرده («آدم‌کش‌های پست و دزدِ مرغ» به گفته‌ی دِیک) بسیار بالاتر است. میان دِیک و رهبر گروه، پایک بیشاپ (ویلیام هولدن)، نفرتی عمیق هست، اما دِیک مأموریت را فقط به این خاطر پذیرفته که موفقیت برایش آزادی معنا دارد (دِیک موقتا از زندان آزاد شده تا گروه را دنبال کند؛ همان‌طور که هَریگان به او هشدار می‌دهد: «سی روز برای گرفتن پایک یا سی روز برگشتن به یوما»). از سوی دیگر، پایک هم از دِیک بدی به دل ندارد زیرا اگر جای او بود، همان کار را می‌کرد. این نکته جالب است چون، به‌گفته‌ی راجر ایبرت، مردانی مثل پایک و دِیک بر اساسِ یک رمز و قانون زندگی (و در نهایت مرگ) می‌کنند، و «مردانی که هَریگان در اختیار دِیک می‌گذارد آدم‌هایی نامطمئن و شریرند؛ آنها قانونِ گروه را نمی‌فهمند»—اما خودِ دیگر اعضای گروه هم لزوماً آن قانون را نمی‌دانند. پایک به این احترام می‌گذارد که دِیک به او قول داده تا هر جا لازم باشد گروه را دنبال کند؛ این‌که آن قول به شرکت راه‌آهن داده شده مهم نیست. اما برای معاون پایک، داتچ اِنگستروم (ارنست بورگنین)، «مهم این نیست که چه چیزی می‌دهی، بلکه به چه کسی می‌دهی»؛ بنابراین قانون حتی برای اعضای گروه هم مبهم است و شاید تنها پایک و دِیک واقعاً از آن آگاهند—ولی با توجه به اختلاف‌شان از قبل، منطقی است که یکی از آن‌ها قانون را شکسته باشد. با وجود همه اینها، قانون وجود دارد؛ شاید تنها اسمی باشد، اما هست—باید هم باشد، چون وگرنه چه چیزی برای قناعت این اسلحه‌به‌دستان پیر مانند پایک، دِیک، داتچ، لایل (وارن اوتس) و تکتر (بن جانسون) می‌ماند تا خود را قانع کنند که لااقل خودشان «بد» هستند و نه «بدتر»؟ تنها کاراکتری که هنوز به چیزی ایمان دارد، آنجلِ جوان‌تر (جیمی سانچز) است که می‌خواهد بعضی از اسلحه‌هایی را که گنگ قصد دزدی‌شان را دارد به گروه طرفداران پانچو ویلا بدهد (پایک و دیگران موافقت می‌کنند، هرچند پس از اطمینان از آن که آنجل سهم خود را از درآمدشان واگذار خواهد کرد). در حالی که آنجل ایده‌آلیست است، دیگران دل‌مشغولی‌شان رؤیاست—عمدتاً «بازنشستگی» بعد از یک «آخرین کار»—، اما تفاوت چندانی نمی‌کند؛ همه بهای امیدها و آرزوهایشان را می‌پردازند، چون همه راه غلط را انتخاب کرده‌اند. اگر فیلمی بخواهد نشان دهد «هر که با شمشیر زندگی کند، با شمشیر می‌میرد»، این فیلم همان است. و با این حال، آن آدم‌های بد… خب، در واقع آن‌قدرها هم بد نبودند، مگر نه؟ یک وسترن خوب، با مشکلاتی که مانع از عالی شدنش می‌شوند. به‌نظرم ژانر وسترن عمدتاً سرِ سرگرمی و اکشن است، و این دیدگاه در بسیاری موارد درست است. فیلم‌های وسترنِ واقعیِ بزرگ کم‌اند اما هستند. این فیلم خوب است، فراتر از متوسط، اما خالی از مشکل نیست. داستان حول باندی می‌چرخد که آخرین سرقتِ بانکیش را انجام می‌دهد. آن‌ها می‌دانند در قرن بیستم جزئی از دنیایی در حال زوال‌اند و زمانه تغییر کرده است. کارها خراب می‌شود: تله‌ای از سوی مقامات برایشان پهن شده و آن‌ها مجبور می‌شوند به مکزیک فرار کنند و مدت زیادی را در استرس و چشم‌به‌راهی بگذرانند، در حالی که گروهی از شکارچیان خون‌خوار و بی‌اعتبار دنبالشان‌اند و هر لحظه به آن‌ها نزدیک‌تر می‌شوند. خودِ کلیت ماجرا چیز تازه‌ای نیست؛ این را بارها دیده‌ایم. هسته و روحِ وسترن اغلب در تقابلِ تبهکاران و نیروی قانون است و معمولاً نشان می‌دهد تفاوت اندکی میان آن‌ها هست. اما این نکته مشکلی ایجاد نمی‌کند. مشکل بزرگ فیلم طول زیاد و ریتم کند آن است: اکشن با مجموعه‌ای از صحنه‌های کم‌اهمیت یا گفتگوهای نامربوط قطع می‌شود؛ بعد از یک ساعت، دلم می‌خواست همه‌شان کشته شوند. بخشی از این صحنه‌ها تلاش برای پرداخت بهتر به شخصیت‌های اصلی است، اما این تلاش شکست می‌خورد چون آن‌ها نتوانسته‌اند آن‌قدرها جذاب باشند و پیوندی که بیننده را باشان مرتبط کند برقرار نمی‌شود. کارگردانی از سم پکین‌پاست؛ فیلم نسبتاً معمولی است که روی سکانس‌های اکشن خوب و تا حدی نمایشی حساب می‌کند. بازیگران قابلی با تجربه جلوه‌ای آراسته و متعهد ارائه می‌دهند—به‌ویژه ویلیام هولدن، آلبرت دکر، ارنست بورگنین و رابرت رایان—و دیدن نحوه جان‌بخشی آن‌ها به شخصیت‌ها ارزش دارد. اکشن وجود دارد و انفجاری است؛ در ساز و کار فیلم اهمیتی به تلفات غیرنظامیان داده نمی‌شود و نتیجه کشتارِ کامل است. فیلم‌برداری نسبتاً خوب، جلوه‌ها مناسب و لوکیشن‌ها موثرند. موسیقی متن قابل‌قبول اما خوشایندِ ویژه‌ای نیست.