فیلم Robin and Marian 1976

روبین‌هود در سال‌های خاکستری‌اش به انگلستان بازمی‌گردد پس از بازگشت از جنگ‌های صلیبی، روبین‌هود و لیتل جان (با بازی شان کانری و نیکول ویلیامسون) هنوز زیر نظر شاه ریچارد شیردل (ریچارد هریس) در فرانسه خدمت می‌کنند تا این‌که بالاخره به انگلستان برمی‌گردند و دوباره با مری‌ان (آدری هپبورن) و دشمن قدیمی‌شان، شِریف ناتینگهام (رابرت شاو)، روبه‌رو می‌شوند. به کارگردانی ریچارد لستر، «روبین و مری‌ان» (1976) لحن نامعمولی...

روبین‌هود در سال‌های خاکستری‌اش به انگلستان بازمی‌گردد پس از بازگشت از جنگ‌های صلیبی، روبین‌هود و لیتل جان (با بازی شان کانری و نیکول ویلیامسون) هنوز زیر نظر شاه ریچارد شیردل (ریچارد هریس) در فرانسه خدمت می‌کنند تا این‌که بالاخره به انگلستان برمی‌گردند و دوباره با مری‌ان (آدری هپبورن) و دشمن قدیمی‌شان، شِریف ناتینگهام (رابرت شاو)، روبه‌رو می‌شوند. به کارگردانی ریچارد لستر، «روبین و مری‌ان» (1976) لحن نامعمولی دارد؛ آمیختن واقعیت‌های بی‌رحم اروپای قرون وسطی با شوخ‌طبعی ظریف و نجابتی شبیه به طنز تلخ. عنصر سرگرمی کم‌رمق و در هم‌تنیده با اندوه است، و این نوع «کمدی تاریک» برای بسیاری امروز قابل‌درک نیست (خودم هم ابتدا باید با آن کنار می‌آمدم). با این حال اگر تامل کنید، فیلم پرفروش «روبین‌هود، شاهزادهٔ دزدان» (1991) نیز لحنی ترکیبی مشابه داشت. فیلم بر خیانتِ پیری تاکید می‌کند؛ اینکه روح آماده است اما جسم ضعیف. افتخارات و عشق‌های گذشته آرزو می‌شود، اما دهه‌ها گذر کرده و همه‌چیز را دگرگون ساخته‌اند. در کنار این، فیلم از کاخ‌های واقعی، پوشش‌های اصیل قرون وسطی و یک دوئل شمشیر بسیار واقع‌گرایانه بین دو مرد سالمند برخوردار است که پیش از پایانِ بحث‌برانگیز رخ می‌دهد (برای دیگران بحث‌برانگیز است، برای من نه). جنایات شوکه‌کنندهٔ شاه پُزدار ریچارد در پردهٔ آغازین در تقابل با شِریف ناتینگهام (شاو) قرار می‌گیرد؛ کسی که با گذر زمان نرم‌تر شده و تا حدودی از همدلی و احترام بهره‌مند گشته است. او حالا مسن‌تر و عاقل‌تر است و کمتر به ستم‌گری متمایل. حکومت فعلی‌اش نسبتاً ملایم و نه چندان سرکوب‌گر به‌نظر می‌رسد. او همراه با لنگش و کندی حرکتی که با سالخوردگی می‌آید، به لبهٔ جنگل شِروود می‌آید و با ارتش کوچک خود منتظر می‌ماند تا روبین تسلیم شود، ظاهراً برای آن‌که جان روبین را حفظ کند و اجازه دهد پیروانش به مزارعشان بازگردند. این نکته خوشایند است و نشان می‌دهد که فیلم تنها متعلق به شان کانری نیست، بلکه سهم زیادی نیز برای رابرت شاو دارد. بعد از دعای کوتاهی در میدان پیش از دوئل تک‌به‌تک، ببینید چگونه روبین به شِریف کمک می‌کند تا برخیزد قبل از آن‌که مبارزه آغاز شود. سرنوشت شاه ریچارد در فیلم شبیه آنچه در واقعیت رخ داد است، اگرچه در تاریخ واقعی تیر توسط نوجوانی مرموز با کمانِ سنگزنی زده شد و همان‌طور که در فیلم نشان داده می‌شود او از یک تابهٔ سرخ‌شده به‌عنوان سپر استفاده می‌کرد. آن پسر پیِر بزیل نام داشت و حادثه در محاصرهٔ چالوس-شاربرول در مرکز فرانسه در 26 مارس 1199 رخ داد. اگرچه ریچارد او را بخشید و رها کرد، روزی که ریچارد درگذشت ــ ششم آوریل 1199 ــ به دستور کاپیتان بدنام مزدوران ریچارد، مرکادیه، او زنده‌زنده پوست‌کَنده شد. این بازخوانی از داستان روبین‌هود شاید بهترین تصویرِ لیتل جان را که نیکول ویلیامسون ارائه می‌دهد در بر داشته باشد؛ تصویری که آدم را با شخصیت آشنا می‌کند و به او اهمیت می‌دهد. مشخص است که او نیز، هرچند پنهانی، مری‌ان را دوست دارد. دربارهٔ مری‌ان هم باید گفت این اولین فیلم آدری هپبورن پس از تقریباً یک دهه دوری برای تربیت خانواده‌اش بود. اگر از «روبین‌هود، شاهزادهٔ دزدان» یا «روبین‌هود» (2010) خوشتان آمده، حتماً این نسخه را هم ببینید؛ چون تفسیر با کیفیتی از روبین در دوران سالمندی او ارائه می‌دهد. درست است که کانری در زمان فیلم‌برداری تنها 45 ساله بود و راسل کرو هم هنگام بازی در نسخهٔ خودش همین سن را داشت، اما 45 سال در دوران قرون وسطی عمری نسبتاً زیاد محسوب می‌شد. نکات منفی فیلم شامل همان لحن عجیب است که باید به آن خو گرفت و همچنین نبود طراوت و شادابی در مناظر که نشان می‌دهد فیلم در انگلستان فیلم‌برداری نشده است. مدت زمان: 1 ساعت و 46 دقیقه. محل فیلم‌برداری: مناطق ناوارا و ویلالونسو، زامورا، کاستیایا و لئون در اسپانیا. نمره: B+ --- وقتی جوان‌تر بودم این فیلم را چندان قدر نمی‌دانستم. من نسخهٔ رنگارنگ و پرجنب‌وجوش ارول فلین و مایکل کورتیز را ترجیح می‌دادم و این را کمی کند می‌پنداشتم. اما حالا، واقعاً این تعبیر از چگونگی پیر شدنِ این افسانهٔ مردمی پس از بازگشت از جنگ‌های صلیبی را دوست دارم. در همان سفرها بود که شاه آتشین و معمولاً مست، ریچارد (ریچارد هریس)، از تیر بی‌دقتی آسیب می‌بیند و وقتی روبین (شان کانری) به انگلستانی که زیر فرمان شاه جان است بازمی‌گردد، درمی‌یابد که شِریف ناتینگهام هنوز بر اوضاع مسلط است و مِید مری‌ان (آدری هپبورن) لباس سوگ یا حریم دینی را به تن کرده است. با تصمیم شِریف به بازداشت او، روبین در آخرین لحظه می‌رسد تا او را از چنگ شریران نجات دهد و رقابت قدیمی‌شان را جان دوباره بخشد. مری‌ان از بازگشت عشق سابقش چندان خوشحال نیست؛ بنابراین بین آن‌ها رفتارهای زبر و تند و تیزی رخ می‌دهد در حالی که روبین می‌کوشد گردان باقیماندهٔ جنگجویان کهنه‌کارِ خود را دوباره جمع کند، پیش از آن‌که شِریف و مردان سالخورده‌اش میدان را به نبرد بکشانند. در بعضی جاهای فیلمنامه طعنه‌های سرگرم‌کننده‌ای وجود دارد و نوعی خونسردی که به‌خوبی نواقص فرایند پیری را جمع‌بندی می‌کند؛ پایان‌بندی نشان می‌دهد که کانری و شاو هر دو با اشتیاق نقش کسانی را بازی می‌کنند که به هر حمایتی نیاز دارند که پزشکی قرن دوازدهم می‌توانسته فراهم کند. با وجود رویکرد تقریباً موقعاً خنده‌آمیز در بعضی لحظات، فیلم نوعی وقار نیز دارد؛ وقتی این رقیبان به احترام تلخ یکدیگر اعتراف می‌کنند و وقتی خواهری پرجنب‌وجوش که هپبورن بازی می‌کند، بیشتر شبیه نقشی است که کاترین هپبورن ممکن بود اجرا کند. گروه بازیگریِ مکمل محکمی هم فیلم را جلو نگه می‌دارد و به‌اندازهٔ کافی زد و خورد و شمشیرکشیِ متعلق به سالمندان—با تاکید بیشتر بر شمشیرکشی—برای سرگرم‌کننده نگه داشتن فیلم وجود دارد. واضح است که پیر شدن با وقار بیش از حد تحسین‌شده است!