فیلم Eternals 2021

«اترنالز» مشکلات روایتی آشکاری دارد که ساختار و ریتم کلی فیلم را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد، اما کلوئی ژائو باز هم توانسته یک قسمت محکم از جهان سینمایی مارول تحویل دهد. فیلم با بازی‌های برجستهٔ بازیگران مجموعه‌اش پر شده است؛ ژائو برخی فرمول‌های موفق مارول را دنبال می‌کند، اما سبک منحصربه‌فرد او ویژگی‌های تازه‌ای به این جهان می‌آورد، مثل فیلم‌برداری خیره‌کننده و پرداخت جدی به موضوعات...

«اترنالز» مشکلات روایتی آشکاری دارد که ساختار و ریتم کلی فیلم را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد، اما کلوئی ژائو باز هم توانسته یک قسمت محکم از جهان سینمایی مارول تحویل دهد. فیلم با بازی‌های برجستهٔ بازیگران مجموعه‌اش پر شده است؛ ژائو برخی فرمول‌های موفق مارول را دنبال می‌کند، اما سبک منحصربه‌فرد او ویژگی‌های تازه‌ای به این جهان می‌آورد، مثل فیلم‌برداری خیره‌کننده و پرداخت جدی به موضوعات ایمان و انسانیت. با وجود فیلمنامه‌ای که بخش‌هایی از آن سنگین به‌نظر می‌رسد، گروه شخصیت‌های متنوع و تاحدی کم‌پرورش‌یافته ارتباطات واقعی و جالبی ایجاد می‌کنند. طرفداران اکشن هم چیزهای هیجان‌انگیزی خواهند دید، اما این فیلم دورترین اثر از سبک مرسوم MCU تا کنون است. احتمالاً فیلم دو قطبی‌ساز باشد، اما خوشبختانه من دیدی مثبت نسبت به آن دارم. نسخهٔ اول: «بامزه، هرچند کمی بازنگرانه و فانتزی»؛ دیدن دوباره: از سحر تصویری کلوئی ژائو و کارگردانی بصری او و تیم بازیگری‌اش واقعاً شگفت‌زده شدم. این نقد سینمایی در پردهٔ بزرگ؛ فیلم را دو بار دیدم. دیالوگ از شخصیت درویگ: «دیدم آدم‌ها همدیگر را نابود کنند در حالی که می‌توانستم در یک چشم‌برهم زدن همه‌چیز را متوقف کنم. می‌دانید این بعد از قرن‌ها چه‌کار با آدم می‌کند؟ آیا مأموریت ما اشتباه بوده؟ آیا واقعاً داریم به این مردم کمک می‌کنیم دنیا را بهتر بسازند؟ ما مثل سربازان آن‌جا هستیم: مهره‌هایی در دست رهبرانشان... کور به‌خاطر وفاداری!» نکات مثبت: 1- موسیقی متن فیلم کاملاً جذاب، گیرا و در سطح بالا بود؛ ترکیبی مجذوب‌کننده از راک نرم، گروه‌کُر آسمانی، سولوهای سوپرانو و ترکیب‌های صوتی گرم و مدرن که گاهی یادآور گروه‌هایی مثل پینک فلوید بود. به‌نظر می‌رسد مدیر موسیقی باتجربهٔ فیلم (رامین جوادی) از تجربه‌های موسیقایی معاصر الهام گرفته است. 2- از نظر بصری فیلم خیره‌کننده است و به‌راحتی استانداردهای بالای آثار قبلی MCU را حفظ می‌کند. طراحی صحنه، سروصحنه‌ها، بدل‌کاری‌ها، جلوه‌های بصری و جلوه‌های عملی روی صحنه همگی در سطح عالی‌اند. 3- فیلم‌برداری اثر نیز عمدتاً لوکس، تمیز و زیباست؛ چیزهایی که از لنزکار باتجربهٔ بن دیویس و کارگردانی بااستعداد کلوئی ژائو انتظار می‌رفت. اگر از نماهای گسترده و نفس‌گیر فیلم‌هایی مثل Nomadland لذت برده‌اید، احتمالاً از مناظر و نماهای فضایی زیبای Eternals هم لذت خواهید برد. نکات منفی: 1- باید گفت Eternals فیلمی واقعاً دشوار برای «بازگشایی» کامل است؛ با بازنگری‌های متعدد در تاریخ زمین و حتی کل کیهان و برخی تناقضات آشکار و یک حفرهٔ داستانی عظیم در پایان فیلم که مرتبط با ظهور فضایی موجودی به نام تیامت است. من جزئیات را فاش نمی‌کنم تا اسپویل نشویم، اما اگر با دقت به پایان توجه کنید احتمالاً متوجه این مشکل خواهید شد. 2- دیویانت‌ها (موجودات دشمن) در نیمهٔ اول فیلم تا حدی شبیه به مدل‌های سیمی و خام به‌نظر می‌رسند که باعث می‌شود حس «واگذاری باور» کمی خدشه‌دار شود. با این حال از نظر جلوه‌های بصری کلی فیلم سطح بالایی از CGI را ارائه می‌دهد. جمع‌بندی نهایی: این به‌راحتی فکری‌ترین فیلم مارول است؛ اگرچه Infinity War و Endgame هم پیچیدگی‌های خود را دارند، اما Eternals علاوه بر لحظات انسانی قوی، خوراک فکری فلسفی و اگزیستانسیالیستی هم ارائه می‌دهد که در سینمای سرگرمی جمع‌جمع کمتر دیده می‌شود. بازی مجموع بازیگران اصلی بی‌نقص نیست و تقریباً همه کاراکترها خوب اجرا شده‌اند؛ اگر بخواهم از میان اجراها نام ببرم، اجرای جما چان در نقش سرسی به‌خاطر انسانیت و هم‌دلی‌ای که به نقش می‌آورد، بسیار برجسته است. در مجموع از دید نگارنده فیلمی محکم است و نمرهٔ 8.75 از 10 می‌گیرد. فیلم بزرگ اما در عین حال به زیان خودش. لذت‌بخش است، اما در نهایت از هم می‌پاشد. احساسات در چگالی فیلم گم می‌شوند؛ خیلی چیزها در زمان کم فشرده شده‌اند و بیننده نمی‌تواند در دو ساعت و نیم برای ده شخصیت مختلف ده حس متفاوت را تجربه کند. فیلم ساختار و تصویری خوب دارد و جلوه‌های بصری زیبایی ارائه می‌کند، اما برای بینندهٔ عادی سرگرم‌کننده اما بدون هیجان یا دلبستگی است. طرفداران مارول فیلم را هیجان‌انگیز اما بی‌احساس خواهند یافت: پُر اما خالی. می‌توان گفت فیلم جاه‌طلب است، اما بیشتر شبیه یک رویداد سینمایی تزئینی است. برای من Eternals مانند بسیاری از فیلم‌های ابرقهرمانی سرگرم‌کننده بود: قصه و دیالوگ‌ها به اندازه‌ای تیز بودند که توجه را نگه دارند، اما فیلم آن‌قدر جذاب نبود که دوباره بخواهم آن را ببینم. واقعیت این است که اگر یک فیلم مارولی واقعاً اطراف ما زنده شود، ما نقش افرادی بی‌دفاع را خواهیم داشت که یا نجات می‌یابند یا به‌عنوان خسارت فرعی کشته می‌شوند؛ بنابراین نوعی مشارکت جانشینانه را تجربه می‌کنیم. تنها فیلم مارولی که هر وقت پخش شود حتماً تماشا می‌کنم Ant-Man and the Wasp است چون شوخ‌طبعی‌اش برایم جذاب است. در Eternals چند حفرهٔ داستانی به چشم آمد که از منظر علمی مشکلی با تخیل علمی ندارم، اما مثلاً توضیح اینکه چرا همهٔ اترنال‌ها دقیقاً همان قدرت‌ها را ندارند جای سؤال دارد. در کل فیلم به‌طور کامل در چارچوب انتظاراتم باقی ماند و هوش بیننده را توهین نمی‌کند؛ تا انتها مرا جذب نگه داشت. از ابتدا انتظار چیز ماوراءالطبیعی جدیدی نداشتم و مثل همیشه با آثار استودیوی مارول نتیجه همان شد: نویسندگان از مسیر کم‌مقاومت رفتند—قهرمان، شرور، مبارزه برای سرنوشت بشریت. داستان پیرامون خدایی است که گروهی از ابرقهرمانان را برای حفاظت از زندگی هوشمند در سیارات مختلف می‌فرستد تا موجودات درنده‌ای شبیه به سوسمارها را از بین ببرند؛ اما معلوم می‌شود قهرمانان علیه دشمن اشتباهی مبارزه کرده‌اند و نبرد اصلی چیز دیگری است. ساعت اول فیلم عمدتاً گفت‌وگوهای کلیشه‌ای و نماهایی برای بیان رخدادهای پیشین است، ولی در پایان شدت ماجراها بالا می‌رود تا کشتاری حماسی بین خوبی و بدی. داستان راز بزرگی ندارد و از ابتدا همه‌چیز روشن است؛ پیچش‌های کوچک داستانی را هم معمولاً زود حدس می‌زنید. به نظر می‌رسد موضوع برای ادامه در فیلم‌های بعدی باز گذاشته شده است. همان‌طور که سیمون کاول می‌گفت: این بدترین چیزی بود که امروز دیدیم. ایدهٔ کلی جالب است: هفت هزار سال پیش نژادی متنوع از نامیرایان به زمین می‌آیند تا مردم را از موجوداتی به‌نام «دیویانت» که قصد خوردن بشر را دارند محافظت کنند. اصل کار آن‌ها این است که نباید در منازعات انسانی دخالت کنند؛ پس پس از دفع تهدید‌ها پراکنده می‌شوند تا زندگی کنند، تا اینکه حادثه‌ای آن‌ها را دوباره گرد هم می‌آورد. اما آن‌چه پیش می‌آید مجموعه‌ای از سکانس‌های تصویری خیره‌کننده اما نسبتاً کسل‌کننده و از هم ترکیب‌شده از اساطیر و ملودرام، رمانس و اکشن است. دوربین با ریچارد مدن مهربان است، اما بازیگری او بیش از یک مرد خوش‌قیافه نیست. کمایل نانجیانی (کینگگو) کمی جذابیت دارد، ولی بقیهٔ بازیگران از جمله آنجلینا جولی و هریش پاتل به‌خاطر شخصیت‌پردازی ضعیف و کمدی‌هایی که اغلب ناکام می‌مانند، چندان تأثیرگذار نیستند. داستان جلوه‌های بصری خوبی دارد، ولی این چیزِ تازه‌ای نیست؛ امروز از اکثر تولیدات متوسط همین را انتظار داریم. نیاز به تعداد بازیگران کمتر و داستانی قوی‌تر بود؛ فیلم می‌توانست نیم ساعت زمان صرف‌شده برای توجیه بودجهٔ عظیم در لوکیشن‌های دوردست را کوتاه‌تر کند. صحنهٔ پایانی میان تیتراژ هم خبر خوبی برای دنباله نمی‌دهد. در مجموع از این فیلم خسته شدم؛ رنگارنگ و پر از اکشن است، اما فراموش‌شدنی. خوشحال‌کننده بود که فیلمی از مارول می‌بینیم که فقط تکرار دنیاهای قبلی نیست و نسبتاً از مسائل مد روز خالی است، اما متأسفانه فیلم نسبتاً متوسطی است. به اندازهٔ خیلی از منتقدان بد نیست، اما از آن‌هایی که آن را دوست داشتند فاصلهٔ زیادی دارد. نکتهٔ مثبت جلوه‌های ویژهٔ خوب است که از آثار مارول انتظار می‌رود. فیلم جدی‌تر است و پر از طنزهای بی‌موقع نیست. داستان جذاب است اما در اجرا ضایع شده؛ ضمن اینکه به شکلی روند تکامل و انقراض دایناسورها و حتی برخی باورهای دینی را دگرگون می‌کند—البته این یک فانتزی سوپرقهرمانی است و زیاد به آن سخت نمی‌گیرم. اشکال اصلی این است که اترنال‌ها بیشتر شبیه گروهی کودکانه و دائم بگومگو هستند تا موجودات خردمند هزارساله. مخصوصاً ایکاریس شخصیتِ دل‌زدگی از نوع هالیوودی دارد و یادآور کاراکتر‌های بی‌رحم دیگری در آثار معاصر است. درویگ و اسپریت هم در صحنه‌های زیادی آزاردهنده‌اند. فیلم کمی کند است، پر از پرکننده‌های خسته‌کننده و فلش‌بک که جریان داستان را قطع می‌کند؛ این شاید مسئلهٔ شخصی باشد اما به من چنین آمد. پایان فیلم هم چندان مثبت نیست و سرنوشت‌های تلخی را نشان می‌دهد که صرفاً پیروزی زمین به قیمت از بین رفتن نسل‌های زیادی تمام شده است؛ این پیروزی برد-برد نیست. واضح است فیلم برای ادامه طراحی شده و اگر نویسنده/کارگردان مناسبی برای ادامه انتخاب شود، فرصت خوبی برای ساخت چیزی بهتر هست. اترنال‌ها هفت هزار سال روی زمین زندگی کرده‌اند، اما فیلم طوری است که انگار حتی طولانی‌تر از این هم هست. اگر اترنال‌ها چند هزار سال پیش از انتقام‌جویان حضور داشته‌اند و در دوره‌های مختلف تاریخ بشر دخیل بوده‌اند، پس چرا در ماجراهای دو فیلم آخر انتقام‌جویان غایب بودند؟ چون آن وقایع ربطی به دیویانت‌ها نداشت، پس احتمالاً برایشان اهمیتی نداشته که دخالت کنند—اگر این‌طور است چرا پس از ریشه‌کن شدن دیویانت‌ها این‌همه روی زمین ماندند؟ اگر دیویانت‌ها به اندازهٔ اترنال‌ها قدیمی‌اند، چرا اسمشان از واژه‌ای آمده که هنوز وجود نداشت؟ به نظر می‌رسد برای دلایلی نامعلوم انگلیسی زبان بین‌المللیِ کیهان است؛ حتی یکی از اترنال‌ها با زبان اشاره حرف می‌زند که گویا او آن را اختراع کرده است. چند اترنال دارای هویت قومی مشخصی‌اند؛ آیا قرار است بفهمیم آن‌ها همین «نژادها» را روی زمین پدید آورده‌اند؟ یا صرفاً تصادفی است که المپیا شبیه جوامع مکزیکی، ایرلندی، اسکاتلندی، پاکستانی و کره‌ای شده؟ از سوی دیگر به نظر می‌رسد تمدن‌های باستانی تکنولوژی‌ای به کار برده‌اند که بیشتر شبیه جلوه‌های CGI است که برای ساخت شهرهایشان استفاده شده. همین تصاویر شبیه بازی‌های استراتژی باعث می‌شوند فیلم هرگز حس اضطرار واقعی ایجاد نکند و حتی اگر ایجاد هم کند، بیش از دو ساعت و نیم نمی‌تواند آن را نگه دارد. وقتی خود جهان اصلی فیلم این‌قدر ساختگی به‌نظر می‌رسد، چطور می‌توان به نابودی دنیا اهمیت داد؟ در کل، تنها نکتهٔ مثبت فیلم شاید این باشد که نشان می‌دهد همه‌چیز در MCU تا چه اندازه دل‌بخواهی است: «پنج سال پیش ثانوس نیمی از جمعیت جهان را پاک کرد... اما مردم این سیاره با یک اشاره همه را برگشتاندند.» حالا تصور کنید اشاره‌ای هفت هزار ساله. فیلم قابل قبول بود، اما برای من سخت بود با آن ارتباط برقرار کنم. فیلم به‌قدری دور از امکان‌پذیری واقعی است که سخت می‌توان پذیرفت با این قدرت‌ها چرا فقط باید با ماشین‌های دشمن مقابله کنند. من همین دیروز (۲۴ سپتامبر)، دو سال پس از انتشار فیلم، آن را دیدم. از این بهتر از خیلی از آثار «ووک» پس از آن بود. نمی‌دانم چرا هنوز این آثار MCU را دنبال می‌کنم؛ شاید کرمِی‌ام و سزاوارش هستم!