فیلم Salvador 1986

«تو هم مثل آن‌ها شده‌ای.» فیلم سالوادور بر پایه تجربیات واقعی خبرنگار ریچارد بوایل ساخته شده؛ سال ۱۹۸۰ است و بوایل نه‌فقط در السالوادور جنگ‌زده حضور دارد، بلکه تا گردن در آن فرو رفته است. گاهی فراموش می‌شود که الیور استون چقدر کارگردان بزرگی است؛ اگر توانایی او در برانگیختن جنجال‌ها را کنار بگذاریم، آثارش اغلب به‌خاطر جنبه‌های خالص و تأثیرگذارشان ارزشمندند. سالوادور از آن آثاری...

«تو هم مثل آن‌ها شده‌ای.» فیلم سالوادور بر پایه تجربیات واقعی خبرنگار ریچارد بوایل ساخته شده؛ سال ۱۹۸۰ است و بوایل نه‌فقط در السالوادور جنگ‌زده حضور دارد، بلکه تا گردن در آن فرو رفته است. گاهی فراموش می‌شود که الیور استون چقدر کارگردان بزرگی است؛ اگر توانایی او در برانگیختن جنجال‌ها را کنار بگذاریم، آثارش اغلب به‌خاطر جنبه‌های خالص و تأثیرگذارشان ارزشمندند. سالوادور از آن آثاری است که گاه با بی‌عدالتی فراموش می‌شود؛ تا امروز داستانی سوزان و پرتنش درباره مصائب یک کشور آمریکای لاتین است. بوایل در دل فروپاشی یک جنگ داخلی گرفتار است؛ جوخه‌های مرگ و چریک‌ها از هر سو او را به این طرف و آن طرف می‌کشانند در حالی که او تلاش می‌کند دوست‌دختر السالوادوری‌اش را محافظت کند. دوستان و آشنایانش صرفاً به‌خاطر بودن در مکان اشتباه و زمان نامناسب، در خطر هستند. موفقیت سالوادور عمدتاً به این می‌گذرد که استون و تیمش توانسته‌اند احساسات انباشتهٔ بازیگران اصلی را به‌خوبی نشان دهند؛ این فیلم صرفاً درباره بوایل نیست، بلکه درباره عناصر مختلف—مقام‌های دولت آمریکا، خودِ مطبوعات و البته مردم متلاشی السالوادور—است که همه در یک قاب نگران‌کننده با هم ترکیب می‌شوند. جیمز وودز در نقش بوایل درخشان است؛ او از پس‌طراحی شخصیتی ناخوشایند برمی‌آید و آن را همدل‌برانگیز می‌سازد؛ بازی‌ای که به‌راستی از او یکی از بهترین اجراهای دوران کاری‌اش می‌سازد. جیمز بلوشی هم یکی از بهترین آثار دوران خود را ارائه می‌دهد؛ شخصیت دکتر راک با بی‌پروایی و بی‌اطلاعی‌اش، تقابل کاملی برای احساسات بوایل فراهم می‌کند. الپیدیا کاریو در نقش ماریا، معشوقه‌ای که در میان این کشتار حضور دارد، لایه‌لایه بازی می‌کند و اجرایی به‌یادماندنی ارائه می‌دهد. سالوادور گاه به‌طور عجیبی خنده‌دار است، اما خنده‌هایی از نوع ناآرام و تلخ؛ چرا که مواجهه استون با جزئیات رنج‌های السالوادور سخت و گاه فروتن‌کننده است. فیلم به‌نوعی نسخه‌ای تاریک و واقع‌گرایانه از فیلم‌هایی مثل Fear and Loathing in Las Vegas است؛ به‌جای جست‌وجوی رؤیای آمریکایی در لاس‌وگاس، یک خبرنگار و همراهش در پی اعمال فاجعه‌بار تأمین‌شده توسط آمریکا در آمریکای مرکزی‌اند. فیلم تا حدی برگرفته از واقعیت است و رویدادها را از منظر دراماتیزه‌شده بازنمایی می‌کند و مخاطب را به خشم اخلاقی نسبت به آنچه می‌بیند فرا می‌خواند—و آنچه می‌بینیم هولناک است. اگر فیلم‌های بعدی استون مثل World Trade Center و Snowden را در نظر بگیریم، سالوادور نقطه‌ای است که او در آن به سنت‌های مورد علاقه‌اش نزدیک می‌شود و تکنیک خود را توسعه می‌دهد. بریدگی‌های دراماتیک و موج عظیم بازیگران نقش‌های فرعی هنوز کامل نشده بودند، اما می‌توان رشد و شکل‌گیری آنچه بعدها به فیلم‌های شاخص استون تبدیل شد را در اینجا دید؛ استونی جوان و پرسوز و حرارت‌مند که سخت کار می‌کرد و این در سالوادور مشهود است. هیچ چیزی در این فیلم سطحی ساخته نشده و آنچه می‌بینیم، فارغ از موافقت یا مخالفت با گرایش‌های سیاسی‌اش، یک فیلم جنگی درخشان و در بالاترین سطح دراماتیک است. نکته‌ای که هر دانشجوی سینما باید از سالوادور یاد بگیرد این است: استون با بودجه‌ای اندک فیلم جنگی ساخته و به‌طرز درخشانی از پس آن برآمده است. برای یک لحظه موضوع فیلم را رها کنید، به محصول نهایی نگاه کنید و سپس ببینید او با چه امکانات محدودی کار کرده است. نمره: 9 از 10