فیلم Public Enemies 2009

دیلینجر، یک جانی افسانه‌ای در فیلمی محترمانه و خوش‌ساخت فیلم‌هایی درباره دوران منع الکل و جنایت‌های سازمان‌یافته آن دوره در تاریخ آمریکا کم نیستند: آل کاپون، باگزی زیگل و دیگران نوعی «عصر طلایی» از جنایت‌های سازمان‌یافته را شکل می‌دهند و جان دیلینجر نیز در میان آنها جایگاه ویژه‌ای دارد. دیلینجر پس از یک جوانی شورشی و قانون‌شکن، از نیروی دریایی فرار کرد و پس از سرقت از...

دیلینجر، یک جانی افسانه‌ای در فیلمی محترمانه و خوش‌ساخت فیلم‌هایی درباره دوران منع الکل و جنایت‌های سازمان‌یافته آن دوره در تاریخ آمریکا کم نیستند: آل کاپون، باگزی زیگل و دیگران نوعی «عصر طلایی» از جنایت‌های سازمان‌یافته را شکل می‌دهند و جان دیلینجر نیز در میان آنها جایگاه ویژه‌ای دارد. دیلینجر پس از یک جوانی شورشی و قانون‌شکن، از نیروی دریایی فرار کرد و پس از سرقت از یک فروشگاه، محکوم به نزدیک به بیست سال زندان شد؛ حکمی که او آن را ظالمانه می‌دانست و موجب دلخوری‌اش شد. او زندان ایالتی ایندیانا را مدرسه جنایت خود کرد تا این‌که در سال ۱۹۳۳ آزاد شد. با آزادی، اولین باند خود را تشکیل داد و به سرقت بانک‌ها پرداخت که او را مشهور کرد. در سال ۱۹۳۴ در آریزونا بازداشت و به کران‌پوینت ایندیانا فرستاده شد، از آنجا با استفاده از تپانچه‌ای ساختگی ساخته‌شده از صابون یا چوب فرار نمایشی‌ای ترتیب داد. این فرار، شهرت پیشین و فراتر‌رفتن جرایمش از مرز ایالتی، موجب ورود اف‌بی‌آی تازه‌تأسیس به پرونده او شد. دیلینجر سپس گروهی دوم تشکیل داد که «بیبی-فیس» نلسون هم در آن بود و سرقت‌ها را از سر گرفت؛ اما پس از ماه‌ها فرار، فاش و لو رفت و در بیرون یک سینما به قتل رسید. فیلم در کل قابل قبول است. تا حد زیادی به وقایع و زندگی دیلینجر وفادار مانده اما برای افزایش کشمکش روایی، ترتیب برخی رخدادها را تغییر داده (مثلاً مرگ «پِرَتی‌بوی» فلوید خیلی قبل‌تر از مرگ دیلینجر نشان داده می‌شود در حالی که در واقع ماه‌ها بعد و در یک مزرعه ذرت اتفاق افتاد). همچنین فیلم تا حدودی اغراق می‌کند، اما این مصالحه‌ها را می‌پذیرم چون اثر، علاوه بر اینکه داستانی است، نسبتاً به حقیقت تاریخی احترام می‌گذارد. از سوی دیگر روایت فیلم به‌قدر کافی توضیحی نیست و بینندگانی که با دیلینجر آشنایی ندارند ممکن است در دنبال‌کردن داستان دچار مشکل شوند؛ شاید همین موضوع تا حدودی دلیل شکست فیلم بیرون از آمریکا باشد، جایی که جان دیلینجر چندان شناخته‌شده نیست. مایکل مان کارگردانی توانمند، دقیق و احترام‌گزار به گذشته است؛ این ویژگی‌ها را قبلاً در فیلم‌هایی مثل آخرین بازمانده قبیله موهاک و کالترال دیده‌ایم. او در این فیلم نیز عملکرد خوبی دارد و ماجراهای زندگی جنایتکار و شیوه‌های فرار او از دست قانون را عالمانه دنبال می‌کند. فیلم‌برداری تحسین‌برانگیز است و استفاده از نور و رنگ، به‌ویژه در سکانس‌های شب، بسیار چشم‌نواز است؛ لوکیشن‌ها، دکور، وسایل نقلیه، لباس‌ها و صحنه‌پردازی نیز باورپذیر و واقع‌گرایانه‌اند. بزرگ‌ترین ضعف فیلم به نظرم برخورد عاری از احساس با شخصیت‌ها و رویدادهاست؛ با وجود اینکه شخصیت اصلی خارج از قانون است و کارهایش قابل‌قبول نیست، فرصت نزدیک‌تر شدن یا حتی همدلی اندک با او از دست رفته بود. بیش از همه، خط باریکی که قانون‌مداران و مجرمانی که تعقیب می‌کنند را از هم جدا می‌کرد، برایم جلب توجه کرد: فکر کنید، دیلینجر برای محاکمه بازداشت نشد، بلکه در یک میدان عمومی اعدام شد در حالی که صدها نفر اطراف بودند و اگر اوضاع از کنترل خارج می‌شد ممکن بود عده‌ای آسیبی ببینند. قهرمان یا شرور؟ در فیلم همانند زندگی واقعی پاسخ روشن نیست. در مورد بازیگران: جانی دپ با اطمینان رهبری گروه بازیگری را برعهده دارد؛ او در خلق شخصیت‌های پیچیده و غیرمتعارف استعداد ویژه‌ای دارد و اینجا نیز اجرای قابل‌قبولی ارائه می‌دهد. کریستین بیل در نقش مأمور فدرالی مأمور دستگیری دیلینجر بسیار کوشیده و نیرومند ظاهر شده است. ماریون کوتیار در نقش معشوقه دیلینجر تا آنجا که می‌توانسته عمل کرده، اما در واقع فیلم به هیچ عنصرِ عاشقانه‌ای نیازی نداشت؛ هرچند حضور چنین شخصیتی لازم بود تا جنبه‌های عاطفی زندگی مجرم را بهتر بفهمیم، ولی تأثیر قابل‌توجهی به محصول نهایی اضافه نمی‌کند. در میان بازیگران مکمل نیز نام‌هایی چون استیفن گراهام، دیوید ونهام و جیمز روسو قابل ذکرند.