فیلم Close 2022

لئو سیزده‌ساله (ادن دامبرین) و دوست مدرسه‌ای‌اش رِمی (گوستاو دو وال) جداشدنی نیستند. با هم بازی می‌کنند، با هم غذا می‌خورند، با هم می‌خوابند — رابطه‌ای ایده‌آل و برادرانه. اما در مدرسه هم‌کلاسی‌ها شروع به تمسخر و اظهارنظرهای زننده درباره‌شان می‌کنند و لئوی برخلاف ذات اجتماعی‌اش کم‌کم از رِمی فاصله می‌گیرد، اندک‌اندک بیشتر... وقتی رِمی در یک سفر مدرسه‌ای حاضر نمی‌شود، تراژدی‌ای رخ می‌دهد و...

لئو سیزده‌ساله (ادن دامبرین) و دوست مدرسه‌ای‌اش رِمی (گوستاو دو وال) جداشدنی نیستند. با هم بازی می‌کنند، با هم غذا می‌خورند، با هم می‌خوابند — رابطه‌ای ایده‌آل و برادرانه. اما در مدرسه هم‌کلاسی‌ها شروع به تمسخر و اظهارنظرهای زننده درباره‌شان می‌کنند و لئوی برخلاف ذات اجتماعی‌اش کم‌کم از رِمی فاصله می‌گیرد، اندک‌اندک بیشتر... وقتی رِمی در یک سفر مدرسه‌ای حاضر نمی‌شود، تراژدی‌ای رخ می‌دهد و پیامدهای آن به‌ویژه بر لئو و سوفی (امیلی دکن) — مادر رِمی — بسیار سنگین تمام می‌شود. این فیلم از یک سو دربارهٔ قساوت است؛ نه قساوت عمدی و شیطانی، بلکه قساوت بی‌اعتنایی و نادانی، نوعی قساوت شبیه به رفتار قلدرمآبانه. از سوی دیگر، داستانی است دربارهٔ عشق، وفاداری و حتی خیانت. فیلمی سرشار از احساسات که بازی‌های درخشان دو بازیگر نوجوان به‌خوبی واکنش‌های متفاوت‌شان را در برابر سیل اتهامات و قضاوت‌هایی نشان می‌دهد که از سوی کسانی مطرح می‌شود که بهتر از این عمل می‌کردند — اما نکردند. فیلم دربارهٔ پدر و مادر بودن، دربارهٔ صراحت و دربارهٔ نحوهٔ کنار آمدن افراد با تراژدی به شیوهٔ شخصی‌شان است و در این کار بسیار مؤثر عمل می‌کند. تماشای آن بعد از پایان، واقعاً حال تماشاگر را تحت تأثیر قرار می‌دهد. دیدنش ارزشمند است. من به فیلمی نمرهٔ 10 از 10 نمی‌دهم مگر این‌که واقعاً شگفت‌انگیز باشد؛ نظراتم معمولاً یا ناشی از ناامیدی مطلق است یا تحسین کامل. در مورد Close همه‌چیز برای دوست‌داشتن وجود دارد و این فیلم تمرینی در عشق محض است، نه تنها در داستانش بلکه در هنر فیلم، بازیگری و روایت. این فیلم همچون کالبدشکافی است؛ تحلیلی استادانه از دوران نوجوانی که از نگاه دو پسربچهٔ دردمند روایت می‌شود. ظریف و تقریباً نابغه‌وار، نگاهی ژرف و احساس‌برانگیز به پیش‌داوری‌هایی دارد که از همان آغاز در دل وضعیت انسانی پرورش می‌یابند. فیلم به‌خوبی نشان می‌دهد چگونه تعصب نهفته از لحظه‌ای که کودک وارد جامعهٔ بزرگ‌تر از طریق نظام آموزشی می‌شود، معصومیت را می‌خشکاند و نقدی کوبنده بر آنچه شده‌ایم یا بهتر بگوییم آنچه نشدیم ارائه می‌دهد. داستان نشان می‌دهد که چگونه تعصب ریشه‌دار می‌تواند عشق پاک میان دو پسر را نابود کند و به‌طرزی بی‌نقص تضاد میان شایعات بی‌مایهٔ زنان و خشونت مردانهٔ مردانگی افراطی را نمایش می‌دهد که دست‌به‌دست هم می‌دهند تا تصور این دو پسر از دوستی‌شان را لکه‌دار و به ناحق آن را غلط جلوه دهند، و باعث شوند چیزی که زیبا بود نادرست به‌نظر برسد، آنها را پارانوئید و تدافعی کند. این حکایتی قدیمی است: راه‌و‌روش پست و حسودانهٔ ناظران که سعی می‌کنند آنچه را ندارند نابود کنند، چون ظرفیت داشتنش را ندارند. از دید تماشاگر خشم‌آور است که هموفوبیا به دوستی معصومانه در سنین حساس تحمیل می‌شود؛ هموفوبیای پیشگیرانه‌ای که به نزدیکی و عشق برادرانهٔ معصوم حمله می‌کند. خشم‌آور است زیرا نشان می‌دهد تعصب تا چه حد در تربیت دختران و پسران ریشه دوانده — تعصبی که برای هدف قرار دادن دوستی نزدیک و معصومیت به‌کار گرفته می‌شود، گویی قرار است جهان را در برابر هر نوع محبت مردانه واکسینه کنند، مبادا به چیزی بیشتر تبدیل شود. لویس دٌهونت (کارگردان و نویسنده) استعدادی فراتر از چیزی دارد که بسیاری از منتقدان حاضرند به‌پذیرند؛ او در سنی نسبتاً کم اثری خلق کرده که احتمالاً بسیاری در صنعت سینما را به تعجب واداشته است. اگر هالیوود مرکز صنعت فیلم است، بخش بزرگی از آن به خاطر پول است، و این فیلم بلژیکی — همان‌طور که سینمای فرانسه پیش از این نیز کرده — نشان می‌دهد سینما چه می‌تواند باشد و چه باید باشد؛ و در قیاس، آثار معمول هالیوود را شرمنده می‌کند. مقایسه‌اش با غذاهای سریع و هنر سینمایی‌اش با غذاهای لوکس مناسب است. در مقایسه‌ای دیگر، اگرچه فیلم Aftersun نیز تحسین شده و من درباره‌اش نقد خوبی نوشته‌ام، پس از دیدن Close به نظرم Aftersun در برابر آن ابتدایی می‌آید و تعجب می‌کنم که آیا زبان فرانسوی/فلمیش Close باعث می‌شود از نظر جوایز و تحسین‌ها کمتر دیده شود یا نه، در حالی که از نظر شایستگی در سطحی کاملاً متفاوت قرار دارد. برای هر کسی که می‌خواهد دربارهٔ سینما و روایتگری روی پرده، بازیگری و کارگردانی بیاموزد، Close هدفی است که باید به آن رسید؛ یک کلاس استادانه در کمال که دل شما را می‌شکند.