سریال True Detective

فصل اول (نقد اول) این نقد فقط بر فصل اول نوشته شده؛ فصل دوم را هنوز تمام نکرده‌ام. به‌راحتی می‌توانم بگویم فصل اول این مجموعه فوق‌العاده بود. از بهترین ساعت‌های جنایی که در تلویزیون دیده‌ام. وودی هارلسون و متیو مک‌کانهی در برخی از بهترین نقش‌های دوران کاری‌شان ظاهر شده‌اند، به‌ویژه مک‌کانهی که با نقش کارآگاه باهوش و عمیقِ کول (Rust Cohle) حسابی سر زبان‌ها افتاد. اجرای او...

فصل اول (نقد اول) این نقد فقط بر فصل اول نوشته شده؛ فصل دوم را هنوز تمام نکرده‌ام. به‌راحتی می‌توانم بگویم فصل اول این مجموعه فوق‌العاده بود. از بهترین ساعت‌های جنایی که در تلویزیون دیده‌ام. وودی هارلسون و متیو مک‌کانهی در برخی از بهترین نقش‌های دوران کاری‌شان ظاهر شده‌اند، به‌ویژه مک‌کانهی که با نقش کارآگاه باهوش و عمیقِ کول (Rust Cohle) حسابی سر زبان‌ها افتاد. اجرای او نادر بوده و مخاطب را از همان ابتدا می‌گیرد و تا پایان همراه خود نگه می‌دارد. تمام قصه در باتلاق‌های مرطوب و روستایی لوئیزیانا رخ می‌دهد. تصویربرداری بسیار باکیفیت است؛ طوری فیلم‌برداری شده که هنگام تماشای سریال گویی بوی آن مکان را حس می‌کنید و بیننده را به دل جنوب می‌برد. موسیقی اثر از T-Bone Burnett است که پیش‌تر برای «O Brother, Where Art Thou?» شهرت دارد؛ او انتخاب بسیار خوبی برای آوردن موسیقی اصیل آمریکایی به فیلم و تلویزیون است و در آشنا کردن من با هنرمندان جدید هم موفق بود. سریال تا پایان ریتم خوبی دارد، اما پایان فصل به‌نظرم شتاب‌زده و ساده شده بود؛ فکر می‌کنم می‌شد هوشمندانه‌تر عمل کرد تا بخش‌های دیگر سریال توجیه بیشتری بیابند. اما این انتقاد جزیی است؛ باقیِ فصل در سطح بسیار بالایی از تولید تلویزیونی قرار دارد و مطالب زیادی برای تأمل به بیننده می‌دهد. قطعاً ارزش دیدن دارد و بعد از آخرین قسمت، دلتان می‌خواهد باز هم بو و فضای باتلاق‌ها را حس کنید. حیف از فصل دوم که برای من کمی ناامیدکننده بود، هرچند به‌طور کامل با فصل اول متفاوت است. فصل اول (نقد دوم) این فصل اگر با ذائقه‌تان جور درآید، شما را به سطحی از تحلیل نفس و زندگی می‌برد که شاید خودتان را و جهان را متفاوت ببینید؛ وگرنه، احتمالاً با آن ارتباط برقرار نمی‌کنید. سریال از درون روح شما را می‌گیرد؛ به تک‌تک باورهایتان سؤال می‌زند؛ با احساسات و افکارتان بازی می‌کند؛ شما را تکه‌تکه می‌کند و دوباره جمع می‌کند و تبدیل‌تان می‌کند به کسی دیگر — شاید هنوز گیج و سرگردان، اما کمی بهتر. همه چیز در این سریال هوشمندانه است: بازیگران (حتی نقش‌های کوچک)، موسیقی ماندگار، لوکیشن‌ها، فضاسازی، فیلمنامه، داستان، کارگردانی — همه بی‌نقص نیستند اما بسیار نزدیک به آنند. برای من حل شدن یا نشدن قتل‌ها اهمیتی نداشت؛ نحوه شکل‌گیری و پیشروی داستان لذتی خالص را فراهم می‌کرد. این سریال را فقط اگر از آثار تاریک، آهسته‌سیر، عمیق و لایه‌دار خوشتان می‌آید تماشا کنید. تجربه‌ای است که مدت‌ها با شما خواهد ماند. دست مریزاد به وودی هارلسون (مارتین هارت) و متیو مک‌کانهی (راست کول) که چنین لذتی را برای تماشا فراهم کردند. نقد کوتاه دیگری ابتدا چند بار از کنارش رد شدم و تقریباً تماشا نکردم؛ خوشحالم که شروع کردم — ورود به قسمت اول طولی نمی‌کشد و خیلی زود درگیر می‌شوید. در انتها فهمیدم این یکی از بهترین سریال‌هایی است که دیده‌ام. دوقسمت دوم و سوم هم خوب‌اند، اما فصل اول بهترین است؛ جنایت/معمایی عالی که سخت است از آن لذت نبرید. فصل سوم (نقد مفصل) «اما درباره آن روز یا ساعت هیچ‌کس نمی‌داند، حتی فرشتگان در آسمان، و نه پسر، جز پدر.» — مَتّیو 24:36 «خوشا به حال کسانی که با دعا می‌توانند رنج را سبک کنند... اما ما که ایمان‌مان را به نیک‌خواهی انسان‌ها گذاشته‌ایم و اکنون می‌بینیم تصویر انسان تا پایین‌تر از گرگ یا خوک تنزل یافته — کجا برای تسلی می‌توان رو آورد؟» — پل فاصل، از The Great War and Modern Memory (1975) «اگر تو داستانِ زندگی‌ات باشی، بدون حافظه چه هستی؟» — نیک پیتزولاتو خلاصه: معمای قتل در شهری کوچک در جنوب آمریکا که روی یک کارآگاه وقف‌شده متمرکز است؛ مردی که بیش از حد می‌نوشد و پرونده آرام‌آرام زیر پوستش رخنه می‌کند و زندگی شخصی‌اش را نابود می‌کند و او را در جست‌وجوی پاسخ‌ها از دوران‌های زمانی مختلف دنبال می‌کند. زیرِ این قصه، موضوعات دیگری هم هست: شیاطین درونی، خوبی و شر، روح، هویت آمریکایی، حافظه و زمان. همین حالا هم در فصل سوم یک توطئه به مرور شکل می‌گیرد و شاید عنصری ماورایی هم مطرح شود. درست مثل فصل اول — با یک تفاوت بزرگ: فصل اول نو‌آورانه و از بهترین فصل‌های تلویزیونی بود؛ فصل سوم اما، خب... از بین همه سریال‌هایی که دیده‌ام، فصل سوم یکی از آن‌هاست (این جمله طعنه‌آمیز است). شباهت‌های فصل سوم به فصل اول غیرقابل‌انکار است. بازگشت نیک پیتزولاتو به ریشه‌هایش در نگاه اول ایده‌ای خوب بود؛ مشکل این است که وقتی فصل سوم تا این حد شبیه فصل اول است، ناگزیر مردم آن را در پرتو فصل اول می‌سنجند و مقایسه برای فصل سوم خوشایند نیست. در هر حال، چیزهای تحسین‌برانگیزی هست: زیبایی‌شناسی بالا، حس مکان ملموس، بازی‌ها درخشان. تم‌هایی مثل تنش نژادی، اخلاق خبرنگاری، ازدواج، پدرhood، سایه جنگ ویتنام و پیری مطرح می‌شوند. اما از سوی دیگر، آثار پیتزولاتو بدون محدودیت خالی از اشکال نیستند: ریتم یخ‌بندان، نقش‌های زنانه کم‌توسعه، فلسفه‌نمایی‌های مصنوعی، مردسالاری سمی، کلیشه‌ها، و یک پایان ناامیدکننده. پیتزولاتو (نویسنده‌ای که از رمان‌نویسی آمده) به کارگردانی استثنایی نیاز دارد تا ایده‌هایش را به چیزی نزدیک به درخشش تبدیل کند؛ کسی که بتواند با بینشی قوی ضعف‌های فیلمنامه‌های نسبتاً قالبی‌اش را بپوشاند. فصل اول چنین بینشی داشت: کری فوجوناگا تمامی هشت قسمت را کارگردانی کرد و با تصاویر به‌یادماندنی و ناراحت‌کننده، داستان نسبتاً نازکی را چنان عمیق نشان داد که فراتر از متن به نظر می‌آمد. فصل سوم اما فقط دو قسمت نخست را دارد که جرمی سولنیِر آن‌ها را کارگردانی کرده — دو اپیزود دیدنی که بعد از آن کارگردانی بین پیتزولاتو و دانیل سَک‌هیم تقسیم شد. بنابراین فصل سوم بدون سولنیِر (یا فوجوناگا) ضعف‌هایی دارد: داستان نازک را بیش از حد کش می‌دهد تا در نهایت به یک پایان بسیار ضعیف و بدنویس برسد. روایت در سه بازه زمانی تقسیم شده: 1980 (ناپدید شدن دو کودک)، 1990 (پرونده که دوباره باز می‌شود) و 2015 (حالا هیز، بازنشسته و دچار فراموشی، برای برنامه‌ای تلویزیونی مصاحبه می‌کند). استفاده از پرش‌های زمانی طوری انجام شده که گاهی اطلاعات بیشتری از شخصیت‌ها داریم و گاهی کمتر؛ چگونگی پیوند زدن این دوره‌ها با تکنیک‌های صوتی و تصویری گوناگون بسیار هوشمندانه انجام شده و با تم حافظه که یکی از محورهای فصل است هماهنگ است. گریم‌های کهنسالی کار بسیار خوبی است و بازی ماهرشالا علی در سه بازه زمانی کاملاً قابل‌باور است: 1980 مصمم و قدرتمند، 1990 تلخی بیشتری دارد و 2015 آسیب‌پذیر و گیج. این اجرا واقعاً سریال را روی دوش خود حمل می‌کند. استیفن دورف نیز در نقش رُلدن و اسکات مک‌نیِری در نقش پدر بچه‌ها عملکرد قابل‌توجهی دارند. کارمن اوجوگُو هم خوب است، اما شخصیت او تا حدی بدنوشت شده و پیتزولاتو نمی‌تواند تصمیم بگیرد او را فرصت‌طلب بنمایاند یا روزنامه‌نگاری همدل. تم‌های جانبی مثل تنش نژادی به‌طور مستقیم برجسته نمی‌شوند، اما همیشه در حاشیه حضور دارند و گاهی بی‌کلام مطرح می‌شوند؛ اشاره‌هایی به تفاوت قبیله‌ای، «ردنک رادار» و سوالات درباره تبعیض نژادی وجود دارد که اگر پیتزولاتو بیشتر از این تیزبینی و ظرافت به کار می‌گرفت، بهتر می‌شد. بنابراین اگر زیبایی‌شناسی و پرداخت تم‌ها را ستایش کنیم، چرا فصل سوم ناموفق است؟ به چند دلیل: ریتم خسته‌کننده و کُند؛ بدون بازی‌های بصری کارگردانانی مثل فوجوناگا یا سولنیِر، داستان توان حفظ خود را ندارد و به تکرار و شاخه‌هایی که به جایی نمی‌رسند کشیده می‌شود. من معتقدم این داستان می‌توانست به‌طرز مؤثری در پنج قسمت بیان شود، نه هشت اپیزود پرهزینه و نالازم. و بعد آن پایان فاجعه‌بار: اوه خدای من. اگر فصل اول پایان ضعیفی داشت، پایان فصل سوم چند برابر بدتر است. حدود سه‌چهارم قسمت آخر، با هنوز سؤال‌های باز فراوان، یکی از شخصیت‌ها عملاً می‌نشیند و همه‌چیز را توضیح می‌دهد — تقریباً هر رویداد و پاسخ. ده دقیقه اکسپوزیشن خشک و صرفِ گفتگو که «بگو، نه نشان بده» را نقض می‌کند. چنین تصمیمی در نگارش فیلم/تلویزیون تقریباً غیرقابل‌پذیرش است. آخرین قسمت واقعاً توهین‌آمیز است. با وجود ناخشنودی از دو فصل از سه فصلِ مجموعه، هنوز طرفدار هستم — فصل اول آن‌قدر خوب بود. اما هرچه می‌گذرد روشن‌تر می‌شود که آن جادوی فصل اول بیشتر مرهون کارگردان بود تا نویسنده. پیتزولاتو وقتی اختیار کامل خلاقانه داشته باشد، دید بصری منحصربه‌فردی ندارد که سریال را بالاتر از دیگران ببرد. داستان و شخصیت‌های فصل سوم برای هشت ساعت روایت جای کافی ندارند. و آن پایان واقعاً اعصاب‌خردکن بود. امتیاز فصل سوم: 2.5/5 سری دوم (نظرات بعد از بازبینی) پس از بازدید مجدد از فصل اول، به‌صورت خلاصه درباره فصل دوم خواهم نوشت. نمی‌توانم بگویم از بخش زیادی از این فصل لذت بردم. باید تأکید کنم که این فصل درامِ قوی‌ای است؛ شما را محکم می‌گیرد و از میان رودخانة خشونت، خیانت و دشنام‌های فراوان عبور می‌دهد. به‌سختی می‌شد شخصیت‌هایی برای طرفداری پیدا کرد؛ کسانی که دوست داشتم قدرت کمی داشتند و بیشتر همراه ماجرا بودند. طنز ماجرا این بود که با وجود ضدقهرمانان مدرن، تمایل کلاسیک به فراهم آوردن سرنوشت‌های قضایی و اخلاقی برای شخصیت‌ها دیده می‌شد، مثل نمایشی بزرگ از موعظه اخلاقی. اما این سبک، غذای معمول شبکه‌ای مثل HBO است: اعتیادآور، حتی اگر من از برخی نکاتش غر بزنم. بازبینی فصل اول (نظرات تکمیلی) فصل اول را چندین سال پس از اولین تماشا دوباره دیدم. شاید فصل‌های بعدی را دوباره نبینم؛ هر فصل مستقل است و باید جداگانه نقد شود. فصل اول سرگرم‌کننده و درگیرکننده است، با وجود حضور یک کلیشه بزرگ در یکی از دو کارآگاه اصلی. شخصیت مارتین هارتِ وودی هارلسون تا حدودی متعلق به قالب‌های معمول کارآگاهان تلویزیونی است: خیانت همسر، استانداردهای دوگانه، نوشیدن زیاد، نقض قانون برای پیشبرد تحقیقات و خشم همیشه نزدیک به سطح. اما هارلسون بازی لایه‌دار و بافت‌داری ارائه می‌دهد؛ حس طنز و دلسوزی او نسبت به آدم‌هایی که ملاقات می‌کند (به جز خانواده‌اش) باعث می‌شود گاهی نازکی شخصیتش را فراموش کنی. مک‌کانهی نقشِ مقابل است: پیچیده، فیلسوف‌مآب، توانمند در استفاده از خشونت در مواقع لازم اما کنترل‌شده. آن‌ها زوج نامتعارف کارآگاهی هستند که دائماً با هم اختلاف دارند اما حرفه‌ای از هم حمایت می‌کنند. خلاصه داستان به‌اندازه کافی پیچیده است تا در هشت قسمت مخاطب را جذب کند، هرچند ساب‌پلات گروه موتورسواری گاهی حس پر کردن فضای اکشن را داشت؛ بازیگرانی دیگر تیم کارآگاهی چندان فرصتی برای توسعه پیدا نمی‌کنند. نقش‌های زن گاه‌وبیگاه جذاب می‌شوند وقتی که برای خودشان می‌ایستند؛ دوست داشتم شخصیتِ دوست‌دختر پزشکِ مک‌کانهی بیشتر توسعه می‌یافت، اما فصل درباره دو مرد اصلی و تأثیر اعمال دیگران بر آن‌هاست. و مثل هر محصول HBO، میزان مشخصی سکس و برهنگی زنانه نیز وجود دارد. نسبت به فصل اول دیدن آن قطعاً جذاب است، شبیه تجربه تماشای The Sopranos—با وجود خشونتِ زیاد که شاید برای برخی آزاردهنده باشد. True Detective: Night Country (فصلِ جدید / نقد) «True Detective: Night Country» تریلری جذاب و جوی‌محور است که مجموعهٔ آنتولوژی را به ارتفاعات جدیدی می‌برد. در طبیعت دورافتاده و خشن آلاسکا رخ می‌دهد و داستان دو کارآگاه را دنبال می‌کند که باید اختلافات شخصی و حرفه‌ای‌شان را کنار بگذارند تا پرونده‌ای مرموز را حل کنند: یک تیم تحقیقاتی مفقود، زبانی قطع‌شده و ارتباط احتمالی با قتل حل‌نشده یک فعال بومی. جودی فاستر اجرای چشمگیری در نقش کارآگاه لیز دانورز دارد؛ پلیسی سخت و سرد که به‌دلیل رفتار و شکست‌های گذشته‌اش به شهر کوچک اِنیس تبعید شده است. فاستر دانورز را انسانی پیچیده و معیوب نشان می‌دهد که با شیاطین و پشیمانی‌های خود دست‌وپنجه نرم می‌کند، اما گهگاه هم مهربانی و آسیب‌پذیری او دیده می‌شود. در مقابل، کالی رِیس نقش ایوانجلین ناوارو، یک تراپای ایالتی با تبار اینوپیات را بازی می‌کند که در پی عدالت برای فعال کشته‌شده، آنی، وسواس دارد. ریس انرژی آتشی و خشم‌ورزانه‌ای به نقش می‌آورد؛ ناوارو با دانورز در روش‌ها و انگیزه‌ها اختلاف دارد، اما به‌تدریج به احترام و درک متقابل می‌رسند. نویسندگی و کارگردانی ایسا لوپز چشم‌اندازی یخ‌آور و جذاب از آلاسکا خلق می‌کند؛ آلاسکا را هم‌زمان مکان تنهایی و آزادی، زیبایی و خطر، تاریکی و نور نشان می‌دهد. فیلم‌برداری خیره‌کننده است و تضاد میان مناظر برفی و فضای داخلی گرم، سکوت وهم‌آور و انفجار خشونت، شب‌های طولانی و طلوع کوتاه را به‌خوبی به تصویر می‌کشد. موسیقی متن هم با ترکیبی از آهنگ‌های بومی، قطعات فولک و اصوات محیطی فضای داستان را تقویت می‌کند. داستان پرکشش و غیرقابل‌پیش‌بینی است و عناصر جنایی، معمایی و وحشت ماورایی را در هم می‌آمیزد. فصل به موضوعاتی مانند هویت، فرهنگ، تاریخ، آسیب‌دیدگی و رستگاری و همچنین مسائل زیست‌محیطی و اجتماعی بومیان آلاسکا می‌پردازد. ارجاع‌ها و «اِیستر اِگ»هایی به فصل‌های قبلی True Detective وجود دارد که طرفداران قدیمی خواهند دید، اما فصلِ جدید به‌عنوان یک قصه مستقل هم به‌خوبی ایستاده است. Night Country تریلری جذاب و غرقه‌کننده است و برای طرفداران ژانر و مجموعه تجربه‌ای ارزشمند فراهم می‌کند. نظرات کلی درباره فصل چهارم و کل سری مجموعه تا کنون چهار فصل دارد و هر فصل داستانی مستقل روایت می‌کند. من تمام فصل سوم و چهار قسمت از فصل چهارم را دیده‌ام. مجموعه در مجموع نسبتاً هوشمندانه و خوب ساخته شده و در آخرین نسخه، «Night Country»، ظاهری شبه‌ماورایی هم دارد. بازی‌ها در سطح بالایی هستند و شخصیت‌ها خوب پرداخت شده‌اند، با ویژگی‌ها و نقص‌هایی که از انسان‌های واقعی انتظار داریم. نقطه‌ضعف برای من، وارد شدن مقداری از آنچه گاهی «ووک» نامیده می‌شود بود که بسیاری از ما می‌توانیم بی‌آن هم زندگی کنیم؛ اینکه اروپایی‌ها یا سفیدپوستان مسئول همه بدی‌های جهان معرفی شوند، دیدگاهی است که با آن موافق نیستم. همچنین از اپیزود ششم به بعد نخ تندی از میساندری (دشمنی با مردان) به چشم می‌خورد که قابل‌توجه است. در مجموع، بیشتر نوشته‌ها خوب و هوشمندانه و جذاب‌اند؛ اگر آن مسائلِ ایدئولوژیک و ناپسند حذف شده بودند، احتمالاً امتیاز بهتری می‌دادم.