فیلم Villain 1971

چی رو نگاه می‌کنی؟ فیلم Villain را مایکل توشنر کارگردانی کرده و فیلمنامه‌اش را دیک کلمان، ایان لا فرنیس و ال لتّری بر اساس رمانی از جیمز بارلو تهیه کرده‌اند. در این فیلم ریچارد برتون، ایان مک‌شین، تی.پی. مک‌کنّا، دونالد سیندن، نیجل داونپورت، فیونا لوئیس، جاس آکلند، کثلین نِسبیت، کالین وِلند و تونی سلبی حضور دارند. داستان درباره ویک دِیکینِ بی‌رحم، گنگستری در لندن است که...

چی رو نگاه می‌کنی؟ فیلم Villain را مایکل توشنر کارگردانی کرده و فیلمنامه‌اش را دیک کلمان، ایان لا فرنیس و ال لتّری بر اساس رمانی از جیمز بارلو تهیه کرده‌اند. در این فیلم ریچارد برتون، ایان مک‌شین، تی.پی. مک‌کنّا، دونالد سیندن، نیجل داونپورت، فیونا لوئیس، جاس آکلند، کثلین نِسبیت، کالین وِلند و تونی سلبی حضور دارند. داستان درباره ویک دِیکینِ بی‌رحم، گنگستری در لندن است که قبول می‌کند سرقت از یک ون حقوق را سازماندهی کند، اما وقتی از او خواسته می‌شود با گروه گنگستری رقیب همکاری کند، چندان خوشحال نیست، مخصوصاً که زندگی خصوصی‌اش فشار زیادی روی او گذاشته است. سال 1971 فیلم درخشان Get Carter اکران شد که بی‌گمان معیاری مهم در نوآرهای نوینی بریتانیایی به‌شمار می‌آید. همان سال فیلم‌های خشنی مثل Straw Dogs و A Clockwork Orange هم جنجال‌آفرین شدند؛ واقعاً اوضاع خشونت در بریتانیای آن زمان به هم ریخته بود. در میان این‌ها، Villain هم فیلم خشنی بود که تا حد زیادی نادیده گرفته شده است. ریچارد برتون که معمولاً به عنوان نماد مردانگی خشن و مستی افسانه‌ای شناخته می‌شود، اینجا نقشِ گنگستری سادیست و همجنسگرای مسن و تُپل را بازی می‌کند. او از هیچ خشونتی — از تیغ‌زدن برای انتقام تا کتک‌زدن دوست‌پسرش و سپس نزدیکی با او — فروگذار نمی‌کند، اما در عین حال عشق بی‌حد و اندازه‌ای به مادرش دارد. برای طرفداران برتون این نقش شاید سخت‌فهم بود و شاید هم به همین خاطر فیلم خیلی زود فراموش شد و عمدتاً به وضعیت فیلمی کالت تنزل یافت. برخی صحنه‌های صمیمی بین برتون و مک‌شین هم حذف شدند، پس ممکن است قضیه بدتر از چیزی بوده باشد که گفته‌اند؛ البته شایعات متفاوتی درباره عملکرد فیلم در گیشه وجود دارد. امروزه که فیلم را می‌بینیم، Villain اثری نیش‌دار از سینمای بریتانیا است؛ اغلب بی‌تساهل و سرشار از شخصیت‌هایی که آسیب‌دیده یا دارای ردی از نقص یا گرایش‌های پیچیده‌اند. این فیلم کاملاً نوآر نوین است، چه در ساخت شخصیت‌ها و چه در پیش‌برد روایت. دِیکین گردبادی از احساسات عذاب‌آور است؛ مشکلات خشم او ترسناک‌اند اما با افسردگی نسبت به مادرش جبران می‌شود. ولفی دوجنس‌گرا و روسپیِ سابقی است که در رکود به‌سر می‌برد، جرالد درایکات نماینده پارلمان عطش جنسی دارد و گرفتار چالشی می‌شود که از دستش خارج است، و همین‌طور ادامه دارد: اوباش با زخم معده، دوست‌دختران درمانده، خبرچین، اخاذی، قتل، خشونت بی‌مهار، برهنگی، سادیسم و دو پلیس خشن که از زدن چند مشت برای گرفتن اطلاعات دریغ نمی‌کنند. صحنهٔ سرقتِ فیلم، با تعقیب و گریز و ضرب‌آهنگ دزدی، به‌خوبی ساخته شده و فیلم‌نامه پر از طنز تهدیدآمیز است؛ نویسندگان گوش خوبی برای گویشِ لندن دارند. نماهای لندن یادآور اوایل دههٔ ۷۰ هستند و تصویربرداریِ کدر و کم‌نور کاملاً با فضای داستان همخوانی دارد. بازیگران از چهره‌های مطرح آن زمان‌اند و همه عملکردی درخور ارائه می‌دهند تا تجربه‌ای جذاب و قدرتمند شکل بگیرد. برخی از لحنِ لهجهٔ برتون گلایه کرده‌اند، اما واقعیت این است که آنقدرها هم بد نیست و فقط وقتی باید فریاد بزند بیشتر به چشم می‌آید. برتون در این نقش عالی است؛ نقشی جسورانه که اجرا هم جسورانه است و بدون تردید یکی از بازی‌های دست‌کم‌گرفته‌شدهٔ اوست. شاید به درخشش Get Carter نرسد، اما برای هر طرفدار فیلم‌های گانگستری بریتانیایی دیدن آن واجب است و در واقع تکمیل‌کننده‌ای مناسب برای شاهکار مایکل کین به‌شمار می‌آید. امتیاز: 8.5/10 *** در اوایل دههٔ ۱۹۷۰ تعداد زیادی ستارهٔ بزرگ سراغ این نوع داستان‌های زمخت از زیرِزمین جنایی رفتند و این تلاش نسبتاً روال‌محور، اثر ریچارد برتون است. بی‌شک دستمزد خوبی گرفته، اما اجراش در این فیلم نزدیک به بهترین‌هایش نیست. او نقش «دیکین» را دارد — شخصیتی شبیه به کراِی — که شبکهٔ جرائم سازمان‌یافته‌ای را اداره می‌کند و از کسب‌وکارهای کوچک باجِ حفاظت می‌گیرد. مردی خشن که خشمش را بر دشمن و دوست یکسان خالی می‌کند، اما وقتی فرصت سرقت از یک حقوق‌بگیرِ پرمنفعت پیش می‌آید، مجبور می‌شود با رقیبش «فِلچر» (تی.پی. مک‌کنّا) همکاری کند. در همین حین، «ولف» مورد علاقه‌اش (ایان مک‌شین) از خشونت او رنج می‌برد و شریکِ تختِ او نیز هست، و دیکین همچنان از مادر پیر و بیمارِ خود (کثلین نِسبیت) مراقبت می‌کند. به‌عنوان یک تریلر جنایی، فیلم نسبتاً خسته‌کننده است: کاملاً قابل پیش‌بینی، با فیلمنامه‌ای خشک و کم‌تخیل، رشد اندکِ شخصیت‌ها و ستاره‌ای که آن‌طور که انتظار می‌رفت بر داستان یا پردهٔ سینما تسلط نیافته است. جمع بازیگران شناخته‌شده پوششِ نسبتاً خوبی فراهم می‌کنند، اما به‌نوعی حس تهدید و فشار لازم در فیلم وجود ندارد. شاید در آن زمان — با خاطرهٔ فساد سیاسی دههٔ ۱۹۶۰ در اذهان عمومی و لغو قوانین ضد هم‌جنس‌گرایی در بریتانیا — بیشتر طنین‌انداز بوده، اما اکنون، پنجاه سال بعد، اثری کاملاً فراموش‌شدنی است.