مستند Born in China 2016

بزرگ کردن بچه‌ای در طبیعت کار آسانی نیست. عبارت رایجی که همه شنیده‌ایم «ساخت چین» این‌جا حرف از کالاهای ارزان نیست، بلکه از آن موجودات زیبا و شگفت‌انگیزی حرف است که در آن مناطق به دنیا می‌آیند. خودم پیش از این مستندهای زیادی از آن‌جا ندیده بودم، بنابراین دیدنش برایم خوشحال‌کننده بود، هرچند مثل فیلم‌های معمول دیزنی چندان هیجان‌زده‌ام نکرد. این فیلم، مقصد بعدی مجموعه DisneyNature...

بزرگ کردن بچه‌ای در طبیعت کار آسانی نیست. عبارت رایجی که همه شنیده‌ایم «ساخت چین» این‌جا حرف از کالاهای ارزان نیست، بلکه از آن موجودات زیبا و شگفت‌انگیزی حرف است که در آن مناطق به دنیا می‌آیند. خودم پیش از این مستندهای زیادی از آن‌جا ندیده بودم، بنابراین دیدنش برایم خوشحال‌کننده بود، هرچند مثل فیلم‌های معمول دیزنی چندان هیجان‌زده‌ام نکرد. این فیلم، مقصد بعدی مجموعه DisneyNature پس از سفر به سری‌لانکا در «Monkey Kingdom» است؛ دهمین فیلم این مجموعه. اگر طرفدار DisneyNature هستید، خود را برای یک ماجرای وحشی آماده کنید. کارگردان اثر قبلاً یکی از سخت‌ترین فیلم‌های جنگی‌ای را ساخته که من دیده‌ام، «شهر زندگی و مرگ». انتخاب او برای این مستند هم بهترین و هم بدترین تصمیم DisneyNature بود. بهترین چون او چین را بهتر از هر فیلم‌ساز غربی می‌فهمد و این به کیفیت تولید کمک کرده؛ بدترین چون اگر این فیلم فقط برای مخاطب چینی ساخته نشده باشد، او روش ویژه فیلم‌سازی DisneyNature را به‌خوبی درک نکرده است. فارغ از این مسائل، تماشای فیلم لذت‌بخش است. قسمت‌هایی بامزه دارد و به‌خصوص در پایان احساساتی می‌شود. از درناها تا پانداهای عظیم، میمون‌ها، پلنگ برفی و آنتلوپ تبت — روایت چهارگانه‌ای شکل گرفته است. فیلم در بازه‌های زمانی کوتاه به خانواده‌ی این موجودات می‌پردازد و از تولد تا بلوغ جوانانشان را دنبال می‌کند: چگونه مادران برای بزرگ‌کردن آن‌ها فداکاری می‌کنند، چه درس‌هایی از قبیله می‌آموزند و چه غرایزی راهنمایشان است. روایت در نهایت وقتی متوقف می‌شود که این جوانان برای آغاز مرحله‌ی بعدی زندگی آماده می‌شوند. «شادی‌ای که مادری از بزرگ‌کردن توله‌ای از بدو تولد دریافت می‌کند… ارزش هزار وداع را دارد.» اول باید بدانید محصولات DisneyNature چه نوع آثاری هستند. اگر می‌دانید که چه‌طورند، که عالی است. اگر نه، باید بدانید مخاطب اصلی آن‌ها کودکان کوچک‌اند. برخلاف BBC یا Nat Geo که واقعیت محض را نشان می‌دهند، اینجا شخصیت‌ها شناسایی و نام‌گذاری می‌شوند و در مرحله پس‌تولید داستانی انسانی‌تر حولِ آن‌ها ساخته می‌شود تا کودکان بهتر درک کنند. به‌ویژه بخش‌های سخت‌تر کاسته می‌شوند. شبیه قصه‌های دریایی دیزنی، با این تفاوت که در طبیعت و بدون جادو با آن مواجهید. من بزرگ‌سال هستم و فکر می‌کنم فیلم قابل‌قبول است. نه فقط به خاطر نکته‌ای که بالاتر گفتم، بلکه چون از زمان آغاز کار DisneyNature دنبال‌کننده‌ی آثارشان بوده‌ام و این احتمالاً کم‌بهترینِ آن‌هاست — گفتم «کم‌بهترین»، نه «بدترین». چه کسی فیلم‌های دیزنی را به‌خاطر لطافت و احساساتی‌بودن دوست ندارد؟ معمولاً بزرگ‌ترها این دید را دارند. از نظر بصری فوق‌العاده است، ولی داستان اضافه‌شده به آن به‌اندازه تصویر قوی نیست. روایت فیلم بر عهده جان کراسینسکی است و او کارش را خوب انجام داده. اما مسئله‌ام این است که در بعضی جاها راوی واقعیت را ساده‌سازی یا کم‌وبیش اغراق می‌کند؛ چیزی که به‌نظرم برای آموزش کودکان مناسب نیست. از این منظر، این فیلم برای مخاطب بالای ۹ سال مناسب نیست چون ممکن است برداشت‌های غلط ایجاد کند؛ من ترجیح می‌دهم برای آن‌ها مستندهای طبیعت BBC را نشان بدهم. با این حال، ارزش یک بار دیدن را دارد. ۷/۱۰