فیلم The Apartment 1960

یک کمدیِ معمولی اما دلپذیر از بیلی وایلدر؛ سرگرم‌کننده، با فیلمنامه‌ای خوب و اجرای درخشان جک لمون. دیدن آن واجب است. تماشای این فیلم سالی یک‌بار برای تجدید روحیه لازم است. فیلم خوبی است، اما شایستگیِ جایزهٔ بهترین فیلم در اسکار؟ صادقانه بگویم... من از این فیلم لذت بردم، عمدتاً به‌خاطر سبکی که در روایت دارد و طرز بامزه‌ای که با موقعیت‌هایی که قهرمان در آن گرفتار...

یک کمدیِ معمولی اما دلپذیر از بیلی وایلدر؛ سرگرم‌کننده، با فیلمنامه‌ای خوب و اجرای درخشان جک لمون. دیدن آن واجب است. تماشای این فیلم سالی یک‌بار برای تجدید روحیه لازم است. فیلم خوبی است، اما شایستگیِ جایزهٔ بهترین فیلم در اسکار؟ صادقانه بگویم... من از این فیلم لذت بردم، عمدتاً به‌خاطر سبکی که در روایت دارد و طرز بامزه‌ای که با موقعیت‌هایی که قهرمان در آن گرفتار می‌شود بازی می‌کند. این فیلم در سال خود برندهٔ عمدهٔ اسکار بود: ده نامزدی و پنج تندیس (بهترین تدوین، بهترین طراحی صحنهٔ سیاه‌وسفید، بهترین فیلمنامهٔ اصلی، بهترین کارگردانی و در نهایت بهترین فیلم). با این حال، اگر به نامزدهای همان سال نگاه کنیم—آثاری به‌یادماندنی‌تری مثل «اسپارتاکوس» یا «روانی»—این سؤال مطرح می‌شود که آیا واقعاً سزاوار بهترین فیلم سال بود یا نه. داستان حول مشکلات یک کارمند سادهٔ شرکت بیمه‌ای بزرگ می‌چرخد؛ از وقتی که آپارتمانش را هنگام غروب در اختیار رؤسا می‌گذارد تا آن‌ها بتوانند با معشوقه‌هایشان دیدار کنند، زندگی‌اش به‌هم می‌ریزد. او در میان همسایه‌ها و با صاحب‌خانه بدنام می‌شود، دیگر هر وقت دلش می‌خواهد نمی‌تواند به خانه‌اش برود و دائماً باید با ترتیباتی که به‌خاطر پیشرفت در شرکت و تبادلِ خدمات برایش تحمیل شده کنار بیاید. در نیمهٔ داستان یک ماجرای عاشقانهٔ پیچیده رخ می‌دهد و مانند اغلب این کمدی‌ها، پایان خوشی در انتظار است. بخشی از موفقیت فیلم به بازیگران برمی‌گردد. جک لمون اجرای بسیار خوبی ارائه می‌دهد که شاید یکی از بهترین‌های دوران بازیگری‌اش باشد، در کنار نقش‌آفرینی برجسته‌اش در «برخی آن را داغ دوست دارند». فرد مک‌مَری هم نقش مردی متأهل و صاحب‌مقام در شرکت را با تعهد و کاریزمای زیادی بازی می‌کند؛ مردی که به زنی خیانت می‌کند و از بلندپروازی کارمند کم‌اهمیت شرکت سوءاستفاده می‌کند. شرلی مک‌لین نیز نقش زنی آسیب‌پذیر و معشوقهٔ اصلی قهرمان را بازی می‌کند، اما فیلم چندان نسبت به عناصر مؤنثِ قصه احساس دلسوزی خاصی نشان نمی‌دهد. فیلم ریتمی دلپذیر دارد و زمان هنگام تماشا بی‌سر و صدا می‌گذرد، اگر فرصت بدهید تا با داستان همراه شوید. تدوین خوب و اجتناب از لحظات مرده در داستان کمک زیادی کرده‌اند. دکور و لباس‌ها، به‌خصوص محیط دفتر با همهٔ جزئیاتش، کاراکتر فیلم را تکمیل می‌کند. در مجموع فیلمِ خوبی است، هرچند آثار به‌مراتب برتری هم وجود دارد. «بکستر» (جک لمون) راه منحصربه‌فردی برای ترقی در شغلش یافته: او آپارتمانش را در شب به رؤسایش اجاره می‌دهد تا آن‌ها بتوانند با معشوقه‌هایشان ملاقات کنند و امیدوار است این رفاقت‌ها به ارتقا در شغلش منجر شود—از شغلی با حقوق هفتگی ۹۰ دلار. اغلب این سیاست باعث می‌شود او در سرما بماند در حالی که رؤسا مشروبش را تمام می‌کنند. وعده‌ها و باز هم وعده‌ها—آیا او بالاخره آن شغل بهتر را خواهد گرفت؟ تنها نقطهٔ روشن روزش اپراتور آسانسور مرموز و شاد «فرَن» (شرلی مک‌لین) است، اما او با یک مدیر بلندپایهٔ دیگر در ارتباط است؛ این مرد، «شلدریک» (فرد مک‌مَری)، کسی است که می‌تواند واقعاً برای بکستر فرق ایجاد کند، اما به چه قیمتی؟ او بی‌پروا با احساسات فرِن بازی می‌کند و سرانجام فرِن آن‌قدر دل‌مرده می‌شود که دست به کار جدی‌ای می‌زند که قهرمان داستان خوشبختانه توانایی خنثی کردنش را دارد. با وجود فرِنِ گیج و پریشان، صحنه برای پایانی که ممکن است پیش‌بینی‌پذیر به‌نظر برسد آماده می‌شود. این یکی از داستان‌های موردعلاقهٔ من از بیلی وایلدر نیست. نیم‌ساعت اول به‌نحوی نزدیک به سَرشُلِگیِ فکری می‌زند و هرچند از تلاش فیلم خوشم آمد، نتوانستم با شخصیتِ جک لمون گرم بگیرم. اما مک‌لین و مک‌مَری شخصیت‌هایی را آوردند که همدلی و تنفر را هم‌زمان در پی داشتند. دیالوگ‌ها نمونه‌ای از متنی هستند که بدون توسل به الفاظ رکیک هم می‌تواند خشونت، ناامیدی و حتی محبت را منتقل کند. قرارگیری داستان در زمان کریسمس هم مفید است، چون بسیاری از ریاکاری‌هایی را که در این ایام رایج است برجسته می‌کند. بازیگران مکمل نیز قوی ظاهر می‌شوند، به‌ویژه پزشک همسایه (جک کرشن) و همسرش (نائومی استیونز) که فکر می‌کنند او هر شب در همسایگی خود با زنان مختلف است؛ در پایان این فیلم تلنگری است بر سیاست‌های اداری و عادات بد آن‌ها. در نهایت، سه اجرای قوی در خدمتِ فیلمنامه‌ای موجز و تأثیرگذار قرار گرفته‌اند که به شما یادآوری می‌کند هرگز کلید اضافه‌ٔ خانه‌تان را به کسی ندهید.