فیلم Monkey Man 2024

کمی طولانی‌تر از حد لازم است، اما تقریباً همهٔ عناصر دیگرِ «Monkey Man» بیش از اندازه این مشکل را جبران می‌کنند. تماشای نخستین تجربهٔ کارگردانی دیو پاتل برایم بسیار لذت‌بخش بود. خودش در نقش اصلی عالی ظاهر شده و نقش مردِ عنوان فیلم را بی‌نقص بازی کرده است. تا پیش از این فقط او را در دو فیلم دیده بودم («میلیونر زاغه‌نشین» و «آخرین بادافزار»)، بنابراین...

کمی طولانی‌تر از حد لازم است، اما تقریباً همهٔ عناصر دیگرِ «Monkey Man» بیش از اندازه این مشکل را جبران می‌کنند. تماشای نخستین تجربهٔ کارگردانی دیو پاتل برایم بسیار لذت‌بخش بود. خودش در نقش اصلی عالی ظاهر شده و نقش مردِ عنوان فیلم را بی‌نقص بازی کرده است. تا پیش از این فقط او را در دو فیلم دیده بودم («میلیونر زاغه‌نشین» و «آخرین بادافزار»)، بنابراین خوشحالم که بازیگرِ توانمندی را در کارگردانی هم دیدم. هم جلوی دوربین و هم پشت دوربین کارش بسیار خوب است و خوشحالم که این پروژه در نهایت ساخته شد. دو سه بخش از فیلم می‌توانست کمی کوتاه‌تر باشد؛ این موضوع برایم مشکلی اساسی نیست، اما در چند لحظه کمی از توجه‌ام کاسته شد. خودِ قصه خوب است؛ قصه‌ای که در کنار خشونت و مبارزاتِ واقعی، بار احساسی قابل‌توجهی هم دارد. از نظر بصری فیلم زیباست. بازی پیتوباش و ویپین شارما مثبت‌اند و آشونی کالسکار هم عملکرد خوبی دارد. در مجموع قطعاً ارزش دیدن دارد، به‌خصوص روی پردهٔ بزرگ؛ من از دیدنش خوشم آمد. Monkey Man نشان می‌دهد دیو پاتل هنوز در عرصهٔ کارگردانی و نویسندگی چیزهای زیادی برای آموختن دارد، اما تعهد او به روایتِ فرهنگی و موضوعیِ غنی شایستهٔ تحسین است. داستان انتقام‌جویانه‌ای است که اشکالاتی در ریتم روایی دارد، اما سکانس‌های اکشن‌اش سرشار از انرژی و آدرنالین‌اند، حتی وقتی شلوغ و ناگَردآور فیلم‌برداری شده‌اند. اجرای مصمم پاتل قابل‌توجه است؛ او از برخی کلیشه‌های ژانری دوری می‌کند و در عین حال به آثار کلاسیکی که الهام‌بخشش بوده‌اند ادای احترام می‌کند. آغازِ کارِ او نارس اما جذاب است. دیو پاتل در مصاحبه‌ها گفته نمی‌خواهد «جیمز باند» باشد، اما در این تریلر انتقامی تا حدی الهام‌گرفته از آن داستان‌ها دیده می‌شود؛ فیلم تا حدی مرا یاد تجربهٔ قبلی او در «Hotel Mumbai» (۲۰۱۸) هم انداخت. می‌دانیم که شخصیتِ اصلی ("Kid") گهگاه با ماسک میمون در کشتی‌ها وارد می‌شود و معمولاً هم شکست می‌خورد—اما همهٔ این‌ها هدف‌دار است. این هدف کم‌کم شکل می‌گیرد وقتی او با یک ترفند حساب‌شده وارد باشگاه شبانهٔ مجللِ کوئینی (آشونی کالسکار) می‌شود و به‌عنوان پیش‌خدمت یا کارگر آشپزخانه مشغول کار می‌گردد. با این شغل کم‌کم با آلونسو (پیتوباش)، فروشندهٔ مواد مخدر و رانندهٔ توک‌توکِ پرشتاب، دوست می‌شود و به‌تدریج به عنوان پیشخدمتِ طبقات مرفهِ شهر شناخته می‌شود. در کنار پیشرفت حرفه‌ای‌اش، فلاش‌بک‌هایی از کودکی و خشونتی که او را به وضعیت فعلیِ انتقامی‌اش رسانده نمایش داده می‌شود. داستان در بستر آشفتگی سیاسی و در آستانهٔ انتخابات رخ می‌دهد و او درمی‌یابد چرخ‌دنده‌های قدرتمندی در کارند و رقیب اصلی‌اش میان طراحان سکولار و دینی قرار دارد. همچنین راهنمای معنویِ مسنی («آلفا» با بازی ویپین شارما) او را مراقبت می‌کند و به او کمک می‌کند ذهن و بدنش را متمرکز کند تا به پایان‌بندی‌ای برسیم که برای هرکسی که فیلم «جان ویک» را دیده یادآور است. پاتل کاریزماتیک است، اما آن چیزی که واقعاً نیاز است تازگیِ بیشتری است تا این دو ساعت طولانی از حالت کمی ملال‌آور یا روال‌محور بیرون بیاید. فیلم بد نیست، اما در عین حال چندان تحسین‌برانگیز هم نیست. فیلم تا حدی شباهت‌هایی به «جان ویک» دارد و برخی مخاطبان ممکن است آن را تقلیدی بدانند، اما برای کسانی که از اکشن‌های انتقامیِ عمیق‌تری لذت می‌برند، «Monkey Man» جذاب خواهد بود. بازیِ پاتل هم قابل توجه است؛ او در نقشِ مردِ ناشناس (Kid) که به‌عنوان بوکسور زیرزمینی با ماسک میمون پول درمی‌آورد، انگیزهٔ قوی‌ای برای انتقام دارد و همین باعث می‌شود به قهرمانی تبدیل شود که دوست دارید از او حمایت کنید. او قاتل است، اما کسانی را می‌کشد که به‌نظر می‌رسد سزاوار آن بوده‌اند. پاتل و هم‌نویسندگانش المان‌های فرهنگی را به‌کار می‌گیرند تا دربارهٔ اوضاع سیاسی معاصر هند موضع‌گیری کنند و این عمقِ بیشتری به داستان می‌بخشد. تأثیرپذیری از آثاری مثل «The Raid»، «John Wick» و سینمای کره‌ای در فیلم واضح است، اما رویکرد پاتل حسِ کپی‌برداری را القا نمی‌کند. ارزش تولید بالاست و هر عنصر در جای خود قرار گرفته است. سبک بصری پاتل نشان می‌دهد او کارگردانیست که به سینما عشق می‌ورزد و زبانِ آن را می‌فهمد. سکانس‌های مبارزه خلاقانه و بدل‌کاری‌ها هیجان‌انگیزند. حرکاتِ رزمی و هماهنگی بدل‌کاری‌ها بسیار واقع‌گرایانه‌اند و ترکیبِ گریم و هماهنگیِ بدل‌کاران باعث شده مشت‌وخُراش‌ها و درگیری‌های تن‌به‌تن واقعی و اصیل به‌نظر برسند. لوکیشن‌ها و دوئل‌های خلاقانه عالی‌اند و طرفداران ژانر قطعاً ناامید نخواهند شد. فیلم خشونت و خون‌ریزی زیادی دارد، اما آن‌قدر هم که تبلیغ می‌شود صرفاً اکشن نیست. داستان زیادی دارد و داستانِ خوبِ آن تا حد زیادی کارساز است. مبارزه‌ها تا حدود ۴۰ دقیقهٔ ابتدایی شروع نمی‌شوند، بنابراین خوب است که عناصر دراماتیک کار می‌کنند (هرچند روایت تا حدودی در نیمهٔ فیلم کند می‌شود). یکی از نکات جالبِ فیلم استفاده از رمز و استعاره‌هایی است، مثل تصویر هانومان که مانند ایکاروس به سمت خورشید می‌پرد و در نهایت توسط خدایان متوقف می‌شود؛ شاید پاتل این استعاره را برای تصویرِ جسورانهٔ آغاز کارگردانی‌اش انتخاب کرده باشد: در سراسر فیلم او تلاش می‌کند به آن روایت موردنظرش برسد اما نهایتاً خودش را کمی نگه می‌دارد. اگر می‌دانست فیلمش قرار است در بعضی سالن‌ها اکران نشود، شاید کمتر خودسانسوری می‌کرد. با این حال، فیلم از نظر اکشن و آهنگ‌ها و استفاده از سازهای هندی لذت‌بخش است. حضور زاکر حسین در فیلم نمونه‌ای از یک کامئوی غیرمنتظره و تأثیرگذار است. همیشه از بازیِ پاتل خوشم می‌آمد و این‌جا نشان می‌دهد هم جلو و هم پشت دوربین توانمند است. دیدن چهره‌های آشنای هندی هم خوشایند بود. همچنین یک اشارهٔ ادای احترام به «Ghajini» هم وجود دارد که به‌نظرم حرکتِ خوبی بود. نقدی که باقی می‌ماند این است که شهرها و روستاهای خیالیِ فیلم حسِ واقعی و زندگی‌دار دارند، اما هم‌زمان اندکی غربی‌شده به‌نظر می‌آیند؛ به‌نحوی که بشود آن‌ها را منحصر به‌فرد هندی تشخیص داد، اما نه کاملاً. وقتی تریلر «Monkey Man» را دیدم، نمی‌دانستم چه انتظار داشته باشم؛ به نظر می‌آمد داستانی انتقام‌جویانه با چاشنی ترس باشد. اما آنچه دیدم یکی از فیلم‌های موردعلاقهٔ سالم شد. دیو پاتل نه تنها در بازیگری می‌درخشد، بلکه در کارگردانی هم توانایی‌اش را نشان می‌دهد. این فیلم فراتر از یک تریلر انتقامِ صرف است؛ به موضوعات عمیق‌تری می‌پردازد و روایت پیچیده و لذت‌بخشی ارائه می‌دهد. تم‌های فیلم دربارة انتقام، عدالت و وضعیت انسان است و پیگیریِ شخصیت اصلی فقط انتقام شخصی نیست، بلکه پرداختن به فساد و بی‌عدالتی گسترده در شهر هم هست. این عمق موضوعی فیلم را از فیلم‌های اکشن ساده متمایز می‌کند. نقیصهٔ اصلیِ من این است که داستان بعضی اوقات می‌توانست کمی زمان بیشتری داشته باشد (چیزی که من معمولاً نمی‌گویم). گاهی حس می‌شود به‌خصوص در نیمهٔ دوم، سرعت روایت زیاد است و زمان بیشتر برای ساختن تعلیق و پردازش تعاملات تأثیرگذارتر بود. با این اشکال کوچک، فیلم فوق‌العاده است: بازی‌های قوی، کارگردانی فکرشده و روایت پیچیده دارد. دیو پاتل خود را به‌عنوان فیلمسازی توانا نشان داده که می‌تواند هم اکشن و هم محتوا ارائه دهد. طرفداران اکشن‌های انتقامیِ ارتقایافته از «Monkey Man» شگفت‌زده خواهند شد؛ این تجربهٔ نخستِ کارگردانیِ دیو پاتل است (که فیلمنامه را هم همراه با دیگران نوشته و در آن بازی هم می‌کند). بسیاری از بازیگران در گذار از جلوی دوربین به پشتِ دوربین موفق نیستند، اما پاتل استعداد فراوانی دارد. این داستان انتقام آن‌قدر خوب پرداخت شده که انتقادات من بسیار اندک است؛ در همهٔ جنبه‌ها از انتظار فراتر می‌رود. شخصیت گمنام (Kid) با ضرب‌وجرح در باشگاه‌های زیرزمینی مخفی امرارمعاش می‌کند و با ماسک میمون نقشِ «قربانی کردن» را بازی می‌کند. پس از تحملِ کتک‌های خونین و کشیدنِ بارِ ضربه‌های دوران کودکی، خشم او به سطحی انفجاری می‌رسد. وقتی راهی برای نفوذ به شبکهٔ پیچیدهٔ رهبران فاسدی که مسئول مرگ مادرش هستند پیدا می‌کند، مأموریتِ شخصی‌اش برای انتقام آغاز می‌شود. در این روند او به ناجیِ مردم تبدیل می‌شود: یک ضعیفِ تبدیل‌شده به ناجی که به بی‌قدرت‌ها کمک می‌کند حق‌شان را بگیرند و با ظلمِ نخبگان مقابله کنند. داستان ساده اما برای فیلم انتقامی خوب کار می‌کند، چون انگیزهٔ شخصیت برای رها کردن خشونت قانع‌کننده است. پاتل (و هم‌نویسندگان) عناصر فرهنگی مناسبی را وارد می‌کنند که در مورد وضعیت سیاسی معاصر هند اظهار نظر می‌کند و به داستان عمق می‌بخشد. تأثیرپذیری‌ها محسوس‌اند، اما روش پاتل تقلیدِ صرف به‌نظر نمی‌رسد. ارزش‌های تولیدی عالی‌اند و هر عنصر در جای خود می‌نشیند. سبک تصویری پاتل نشان می‌دهد که او کارگردانیست که روح ژانر را می‌فهمد و به آن عشق می‌ورزد. برخی از صحنه‌ها واقعاً خلاقانه‌اند، از قتل‌های نوآورانه تا بدل‌کاری‌های هیجان‌انگیز. هماهنگی مبارزات فوق‌العاده است و گریم و هماهنگی بدل‌کاران باعث شده درگیری‌ها بسیار واقعی به‌نظر برسند. جلوه‌های صحنه و دوئل‌ها بسیار خوب ساخته شده‌اند و طرفداران ژانر ناامید نخواهند شد. فیلم خشونت زیادی دارد اما آن‌قدر پیاپی اکشن نیست که تنها یک فیلم شکست‌خوردهٔ اکشن به‌نظر برسد؛ داستانِ محکم و عناصر دراماتیک تا حدودی کار را نگه می‌دارند (هرچند روایت در نیمهٔ فیلم کمی کند می‌شود). نکتهٔ شگفت‌انگیز این است که پاتل واقعاً توانایی‌های لازم برای اجرای همهٔ آنچه تلاش کرده—از بدل‌کاری تا نویسندگی، کارگردانی و بازی—را دارد. اندام لاغرش او را از قهرمانان اکشن معمولی متمایز می‌کند، اما او در این نقش موفق است: مبارزی سرسخت و قدرتمند که از چشم دیگران «پسری از کوچه» به‌نظر می‌رسد. وقتی این هیچ‌کس تبدیل به شخصیتی بزرگ می‌شود، تماشاچیان با او همراه می‌شوند. معلوم می‌شود پاتل یک ستارهٔ اکشن با جذابیتی غیرقابل انکار است و این ترکیب جادویی ایجاد می‌کند. «Monkey Man» در برابر تعادل بین کامنتاری سیاسی معنادار و لذت تمام‌سرعتِ اکشن موفق است و پاتل هر دو را خوب اجرا کرده است. با جوی خاکی و شیکی که دارد و اکشن پُرانرژی‌اش، این فیلم می‌تواند مخاطب را نسبت به ژانر هیجان‌زده کند. فیلم جذاب اما کمی نامرتب است؛ نیمهٔ اول داستان برخی بخش‌ها را می‌تواند حذف کند. دوست داشتم سفر میمون به شهر یا چگونگی تثبیت او به‌عنوان یک «حاکم مهربانِ زاغه‌نشین» بیشتر نمایش داده می‌شد؛ ماجراجوییِ بیشتری می‌خواستیم تا صحنه‌های مکرر کتک‌خوردن. چطور او به چنین دامنهٔ پیچیده‌ای از جیب‌بُری‌ها رسیده، درحالی‌که شغل شبانه‌اش این‌قدر درآمدزا به‌نظر نمی‌رسد؟ مبارزاتِ مهندسی‌شده و بی‌ریسک و ماجرای مردِ ماسک‌زده به‌نوعی فیلم را شکل داده‌اند. تماشای یک وجه از هند که در بسیاری از فیلم‌ها نادیده گرفته می‌شود جذاب است؛ خشونت‌ و بی‌پروایی فیلم مرا جذب نگه داشت. صحنه‌های خوب و بعضی عناصر داستان غیرقابل‌باورند. قهرمانِ ما آدمِ خیلی دینداری به‌نظر نمی‌رسد، مأموریتش هم الزاماً از ترس خدا نیست… با این‌حال تمرکز تمام صحنه‌های مادر بر موعظهٔ یک «خدای راستین» است. فیلم پیامی دارد: خدا خوب است، یوگا بد. این آغاز کارگردانی دیو پاتل به‌شدت تأثیرگذار است: صحنه‌های اکشنِ الهام‌بخش، فولکلور هندو و پیام سیاسی علیه فساد مسئولان، همگی در قالب فیلمنامه‌ای احساسی و خوب نوشته‌شده گنجانده شده‌اند. ممکن است از نظر تمی تا حدی نامنسجم باشد، اما اکشن‌های آن آن‌قدر دیوانه‌وار و زمخت‌اند که نمی‌توان از دیدنِ این شروعِ قاتل لذت نبرد. پتانسیلِ کارگردانیِ پاتل واضح است: او از فیلم‌برداری پویا و قدرتمند استفاده می‌کند بدون اینکه خیلی از وضوح چشم‌پوشی کند، و فراتر از خشم و خشونت، زیبایی و گرمی هم در کارش هست. پیشرفتِ شخصیت از یک پسر بی‌دقت و آشفته به مبارزی سریع، شیک و حساب‌شده به‌خوبی با ترکیب سینماتوگرافی و چُرخش‌های حرکتی نشان داده می‌شود. در نیمهٔ اول می‌توان بی‌دقتی‌ها و اشتباهات او را در دوربین‌های لرزان و برش‌های سریع میان چند نفر واقعاً احساس کرد. اما پس از تمرین و بهبود در نیمهٔ دوم (که در قالب یک مونتاژ بسیار قوی نمایش داده می‌شود)، نماها طولانی‌تر، ثابت‌تر و واضح‌تر می‌شوند و او به مبارزی بی‌رحم تبدیل می‌شود که می‌تواند با یک ضربه حریفانش را نابود کند. همهٔ این‌ها برای دیدن واقعاً لذت‌بخش است، به‌خصوص برای یک کارگردانِ نخست. با اینکه هنوز چیزهایی برای تکمیل وجود دارد، همین کاستی‌ها هم باعث می‌شود برای پروژه‌های بعدی او هیجان‌زده‌تر شوم. چون اگر این نسخهٔ پایهٔ پاتل است، تصور کنید وقتی همهٔ تکنیک‌هایش را کامل کند چه خواهد شد. خلاصه اینکه «Monkey Man» فیلمی اکشنِ محورِ قهرمان‌محور و فوق‌العاده سرگرم‌کننده است با صحنه‌های مبارزهٔ خونین و هیجان‌انگیز.