فیلم Broken Lance 1954

ادوارد دمیتریک، «کینگ لیر» را در قالب یک وسترن ساخته است. با توجه به اینکه فیلم بر اساس نمایشنامه‌ی شکسپیر «کینگ لیر» است و همچنین بازسازی وسترنی از فیلم نوآر خوش‌ساختِ جوزف ال. مانکیویچ، House of Strangers، Broken Lance از منابع خوبی برای ساخت برخوردار بود. از آن مهم‌تر بازیگران برجسته‌ای مثل اسپنسر تریسی، ریچارد ویدمارک، کتی جورادو، رابرت واگنر و ارل هالیمن و همکاریِ تصویربردار...

ادوارد دمیتریک، «کینگ لیر» را در قالب یک وسترن ساخته است. با توجه به اینکه فیلم بر اساس نمایشنامه‌ی شکسپیر «کینگ لیر» است و همچنین بازسازی وسترنی از فیلم نوآر خوش‌ساختِ جوزف ال. مانکیویچ، House of Strangers، Broken Lance از منابع خوبی برای ساخت برخوردار بود. از آن مهم‌تر بازیگران برجسته‌ای مثل اسپنسر تریسی، ریچارد ویدمارک، کتی جورادو، رابرت واگنر و ارل هالیمن و همکاریِ تصویربردار محبوب دمیتریک، جوزف مک‌دانلد، است که همه چیز را برای اثری موفق فراهم کرده‌اند. فیلم داستان فروپاشی خانوادهٔ دوورو را روایت می‌کند. پدر، مت (با بازی تریسی)، یک پیش‌کسوت سختگیر و بی‌ملاحظه است که وقتی درمی‌یابد یک کارگاه ذوب مس آب‌هایشان را آلوده کرده، به‌طور تلافی‌جویانه و غیرقانونی معدن مس را مورد تاخت‌وتاز قرار می‌دهد. مت چهار پسر دارد؛ سه پسر بزرگ‌تر او مایهٔ نومیدی‌اش هستند، اما کوچک‌ترین‌شان، جو، حاصل ازدواج اخیر او با زنی کومانچی (با بازی کتی جورادو)، از تلخ‌کامی‌های پدر مصون مانده است. جو به‌خاطر حمله به معدن مس تقصیر را به عهده می‌گیرد و به سه سال زندان محکوم می‌شود. وقتی جو آزاد می‌شود، درمی‌یابد برادرانش مادر را از خانه رانده و امپراتوری خانوادگی، از جمله موقعیت پدر را تا حد زیادی ویران کرده‌اند. جو (با بازی واگنر) حساب‌های زیادی برای صاف‌کردن دارد، به‌ویژه با بدذات‌ترین و کهنه‌کارترین برادر، بن (با بازی ویدمارک). فیلم‌نامه را ریچارد مورفی نوشته است که نسخه‌ای بازنگری‌شده از فیلم‌نامهٔ فیلیپ یوردان برای House of Strangers ارائه کرد؛ یوردان در مراسم اسکار ۱۹۵۵ جایزهٔ بهترین فیلم‌نامه را کسب کرد. سخت نیست بفهمیم چرا: مورفی و دمیتریک چندین خط داستانی هوشمندانه را در کنار هم قرار داده‌اند. این فیلم صرفاً قصهٔ انتقام نیست و تنها به تمِ «گوسفند سیاهِ خانواده» نمی‌پردازد؛ بلکه مسائلی مثل تعصبات نژادی، طمع و فساد را هم مطرح می‌کند. فیلم دیالوگ‌محور است، هرچند صحنهٔ یورش به معدن هیجان‌انگیز است، اما همین گفت‌وگوها و نحوهٔ پرداختِ آن‌هاست که Broken Lance را در فهرست «وسترن‌های بزرگسالانه» شایسته جایگاهی قابل‌توجه می‌کند. به‌خصوص صحنه‌های دادگاه و یک صحنهٔ به‌یادماندنی بین تریسی و ویدمارک، از ارکان قابل ستایش این ژانرند. در بازی‌ها بندرت ناامیدی پیش می‌آید. تریسی درخشان است و ویدمارک نیز بسیار خوب عمل می‌کند؛ واگنرِ جوان هم با آوردن صداقتِ احساسی به نقشِ جو، مشکل آشکار نقشِ نیمه-سرخ‌پوست بودنش را جبران می‌کند. کتی جورادو که نامزد اسکار در نقش مکمل شد، در نقش بی‌زحمتِ همسر و مادر، سنورا دوورو، لطافت و غمی ظریف نشان می‌دهد. بازی دیگران نیز آن‌چنان مشکل‌ساز نیست، اما هالیمن و هیوز او’برایان در نقش دو برادر دیگر بیشتر ناظرِ ماجرا هستند و فرصت چندانی برای افزودن وزن به درام خانوادگی نمی‌یابند. ژان پیترز در نقش باربارا، معشوقهٔ جو، شخصیتی مهم است اما هرگز به‌طور کامل شکل نمی‌گیرد. با این اشکالات جزئی، فیلمی جذاب و زیباست. با موسیقی غزلی لی هارلاین و تصویربرداری باشکوه مک‌دانلد از آریزونا (فیلم در تکنیکالور و سینمااسکوپ فیلم‌برداری شده و صدای آن به‌صورت چهارکاناله ترکیب شده)، تماشای آن بر بهترین سیستم ممکن توصیه می‌شود — ارزشش را دارد. ۸/۱۰ مطمئن نیستم عناصرِ بازنگری (retrospective) واقعاً به این درام خانوادگی خشن کمک کرده باشند، اما حضور اسپنسر تریسی به فیلم همان نوع وقار و سنگینی را می‌دهد که معمولاً از او انتظار می‌رود و این باعث می‌شود فیلم کمی از جمع متمایز شود. او در نقش ارباب کشاورزی عبوس و سرسختی ظاهر شده که چهار پسر دارد. سه تای آن‌ها، به رهبری بن ناراضی (ریچارد ویدمارک)، فرزندان همسر اول او هستند که درگذشته؛ جو (رابرت واگنر) فرزند همسر بعدی و آشکارا محبوب پدر است. داستان در اواخر قرن نوزدهم رخ می‌دهد و روش‌های سنتی او با صنعتی‌شدن و تغییرات قانونی که از شرق می‌آید به چالش کشیده می‌شود؛ و مشکل یک معدن مس آلوده‌کننده، زندگی او و فرزندانش را به هم می‌ریزد. روش‌های برخورد او با مسائل با مناسبات حقوقیِ جدید سازگار نیست و پس از یک رویارویی به‌نظر می‌رسد زندگیِ مزرعهٔ دوورو دیگر هرگز مثل قبل نخواهد شد. بسیاری از وسترن‌های «پایان یک عصر» وجود دارند که اغلب موفق نیستند، اما این یکی، هرچند گاه‌به‌گاه دیالوگ‌محور است، موفق می‌شود. فیلم به تریسی اجازه می‌دهد تا نقشی را بازی کند که در طول زندگی خودش منقرض‌شونده است و این نمایش‌دادن زوالِ تدریجیِ جایگاهی که زمانی داشت، بسیار تأثیرگذار است. او فکر می‌کند کارهایی که تمام عمر انجام داده به نفع خانواده بوده‌اند؛ اما آیا واقعاً چنین بوده یا صرفاً آن‌ها را از خود رانده است؟ ویدمارک در بهترین فرمِ خود نیست، اما از انصاف که نگذریم، اطلاعات زمینه‌ای زیادی دربارهٔ بن تا نزدیکِ پایان داده نمی‌شود؛ واگنر هم به‌قدر کافی عمل می‌کند و کتی جورادو در نقش مادرِ هندی‌تبار او نمایش‌هایی حساس و مقطعی دارد، نقشی که ازدواجش با پدر جو دهه‌ها پیش باعث رنجش خانواده و جامعه شده بود. عنوان فیلم ممکن است نوید ماجرایی بیشتر بدهد، اما فیلمْ بیش از آن عنصرِ ماجراجویانه، تحولِ شیوهٔ زندگیِ یک اتحاد نامحتمل میان بومیان و پیشگامان را در برابر گروهی تازه‌واردِ بی‌رحم که برای پیشینیان احترامی قائل نیستند، به تصویر می‌کشد.