فیلم The Substance 2024

فیلم «The Substance» نقدی شدید و بصری خیره‌کننده بر وسواس صنعت سرگرمی نسبت به جوانی و زیبایی ظاهری است. کاری از کورالی فارژو که با جسارت و بی‌پروا به موضوع می‌پردازد و جلوه‌های عملی، گریم و پروتز فیلم به‌ویژه در عناصر وحشتِ بدنی، بسیار چشمگیر و تأثیرگذارند. در مرکز فیلم دو بازی درخشان قرار دارد: دمی مور که نقش زنی ستاره‌ٔ فراموش‌شده را با خشم، یأس...

فیلم «The Substance» نقدی شدید و بصری خیره‌کننده بر وسواس صنعت سرگرمی نسبت به جوانی و زیبایی ظاهری است. کاری از کورالی فارژو که با جسارت و بی‌پروا به موضوع می‌پردازد و جلوه‌های عملی، گریم و پروتز فیلم به‌ویژه در عناصر وحشتِ بدنی، بسیار چشمگیر و تأثیرگذارند. در مرکز فیلم دو بازی درخشان قرار دارد: دمی مور که نقش زنی ستاره‌ٔ فراموش‌شده را با خشم، یأس و استیصال متحول‌شونده به‌خوبی اجرا می‌کند و مارگارت کوالی که نقش همزادِ جوان‌تر و اغواگر او را بازی می‌کند؛ هر دو نمایش‌هایی قابل‌توجه ارائه می‌دهند و دنیس کواید هم در نقش مدیر بی‌رحم صنعت، صحنه‌ها را از آنِ خود می‌کند. فارژو مسألهٔ کنار گذاشته شدن بازیگرانِ مسن — به‌ویژه زنان — را وقتی دیگر مطابق استانداردهای زیباییِ صنعت نیستند، به طعنه و با تلخی بررسی می‌کند؛ آیا حفظ شهرت و دیده‌شدن ارزش از دست‌دادن هویت و انسانیت را دارد؟ فیلم از نظر بصری بسیار قوی است: شروع با نمادی چشمگیر، طراحی رنگ و نورپردازیِ حساب‌شده، و موسیقی و تدوینی پرشتاب که تنش و ابهام را افزایش می‌دهد. در نیمهٔ اول نسبتاً کنترل‌شده‌تر، اما با پیشروی داستان خشونت و خون‌ریزی‌ها تند و تیزتر می‌شود تا اینکه در پردهٔ پایانی به آشفتگی و فاجعه‌ای نامتوازن می‌رسد که برخی تماشاگران را گیج یا منزجر می‌کند. نقدها دربارهٔ اثر دو دسته‌اند. گروهی فیلم را جسورانه، نوآورانه و تماشایی می‌دانند؛ ستایش از بازی‌ها، جلوه‌های عملی و توانایی فیلم در بازتاب مسئلهٔ جوان‌پرستی و کابوسی که بر زندگی افراد حاکم است، از نقاط قوت یاد شده. برخی آن را آثاری از نوع «کالت» یا فیلمی میان ژانرهای وحشت و کمدی سیاه می‌دانند که با زیرمتن‌های جذاب دربارهٔ خودزنیِ روانیِ بازیگران و دنیای سطحی شهرت، تماشاگر را به فکر وامی‌دارد. اما گروه دیگر نقدهای جدی‌تری دارند: پایانِ طولانی، آشفته و مبتنی بر نمایش‌های زنندهٔ خون و عضو که به‌زعم منتقدان از پیامی که فیلم پیش‌تر منتقل کرده بود، فاصله می‌گیرد؛ تغییرات ناموزون لحن، وام‌گیری بی‌شرمانه از عناصر تصویری و روایی آثار دیگر و پیام‌های سنگین و دستوری دربارهٔ زن‌ستیزی که گاهی به‌جای ظرافت، به‌زور القا می‌شود. برخی پرسش‌های بنیادین روایت بی‌پاسخ می‌مانند و این نواقص از ارزش‌های اولیهٔ فیلم — مثل بازی‌ها و ایدهٔ مرکزی — می‌کاهد. عده‌ای هم فیلم را یک فرصت‌سوزی دانسته و معتقدند تمرکز بیش از حد بر جلوه‌های بدنی به قیمت روایت تمام‌شده است. در مجموع، «The Substance» فیلمی قطبی‌کننده است: برای برخی تجربه‌ای فراموش‌نشدنی، جسور و بصری خارق‌العاده است؛ برای برخی دیگر اما یک آشفته‌نمای بصری است که تلاش می‌کند مسائل مهمی را مطرح کند اما در اجرا دچار افراط و عدم تعادل می‌شود.