فیلم Dheepan 2015

دوری از وطن، اما مشکل تمام نمی‌شود کارگردان نام‌آور فرانسوی ژاک اودیارد با فیلم جدید و تکان‌دهنده‌ای بازگشته است. این‌بار سراغ داستان یک مبارز آزادی‌طلب تامیلی از ایلام سری‌لانکا رفته که پس از جنگ به فرانسه فرار کرده و با مشکلات زندگی در سرزمینی تازه روبه‌رو می‌شود. فیلم عمدتاً به زبان تامیلی است و دیالوگ‌هایی به فرانسوی هم دارد. مدت‌ها منتظر دیدن آن بودم و خوشحالم...

دوری از وطن، اما مشکل تمام نمی‌شود کارگردان نام‌آور فرانسوی ژاک اودیارد با فیلم جدید و تکان‌دهنده‌ای بازگشته است. این‌بار سراغ داستان یک مبارز آزادی‌طلب تامیلی از ایلام سری‌لانکا رفته که پس از جنگ به فرانسه فرار کرده و با مشکلات زندگی در سرزمینی تازه روبه‌رو می‌شود. فیلم عمدتاً به زبان تامیلی است و دیالوگ‌هایی به فرانسوی هم دارد. مدت‌ها منتظر دیدن آن بودم و خوشحالم که این انتظار به بار نشست؛ فیلم محتوای قدرتمندی دارد که تصویری ناگزیر و نه چندان خوشایند از سبک زندگی مهاجران ارائه می‌دهد. مسئله مهاجرت و مقابله با مهاجرت‌های غیرقانونی این روزها موضوعی جهانی است، اما دلایل بسیاری از افراد برای ترک homeland دلخراش است. معمولاً افرادی مثل شخصیت این فیلم مورد استقبال قرار نمی‌گیرند و مجبورند ساکت بمانند و سختی‌ها را تحمل کنند؛ گاه رویدادهای جدید، انعکاسی از آنچه در وطن گذشته است. داستان فیلم از این قرار است که «دیپان»، مبارز جنگ داخلی از سری‌لانکا، با یک خانواده ساختگی — همسر و دختری به‌نام یالینی و ایلایال — به فرانسه می‌رسد. او تلاش می‌کند گذشته را پشت سر بگذارد و زندگی تازه‌ای را آغاز کند. چون دارایی زیادی ندارد، مجبور است هر کاری که برای بقا لازم است انجام دهد تا خانواده‌اش را محافظت کند. آن‌ها زندگی روی لبه آتش را تجربه می‌کنند؛ تنها مانده‌اند، اما شعله‌ها همیشه اطراف اشیاء آسیب‌پذیر را می‌گیرند. آنچه بعد می‌آید به سوی یک پایان پرتنش و چرخش نهایی پیش می‌رود. فیلم خط داستانی ساده‌ای دارد که به‌خوبی پرداخته شده و پیش‌روی قصه تا مراحل پایانی قوت می‌گیرد. به‌نظر می‌رسد سازندگان تحقیق دقیقی کرده‌اند و تفاوت‌های فرهنگی را به‌خوبی برجسته کرده‌اند. فیلم عمدتاً از یک منظر روایت می‌شود، اما تهدیدهایی که افرادی مثل آن‌ها با آن مواجه‌اند نیز وارد روایت شده است: گرفتار بودن میان دو جهان و فرهنگ و انجام کارهای لازم برای دفاع از خود. رویکرد بسیار واقعی است؛ سؤال این است که آیا چنین چیزهایی در واقعیت، به‌خصوص در فرانسه، هم رخ می‌دهد یا نه. بازیگران اصلی که چندان شناخته‌شده نیستند، اجرای تأثیرگذاری دارند. از نظر فنی هم فیلم شنیدنی است، هرچند شنیده‌ام که تیم سازنده برای رسیدن به جشنواره کن تحت فشار زمانی بوده‌اند؛ با این حال به‌نظر می‌رسد مدیریت کار به‌خوبی انجام شده است. فیلم در جشنواره‌های متعددی حضور یافت و جوایزی از جمله نخل طلا کن را دریافت کرد. این فیلم پیامی درباره آنچه باید در فرصت دوم زندگی انجام داد دارد. خشونت در فیلم ملموس و تأثیرگذار است؛ هرچند جلوه‌ها خام‌اند، نه خود موقعیت‌ها یا صحنه‌ها. قطعاً شاهکار محض نیست، اما برای بزرگسالان توصیه می‌شود. امتیاز: ۸/۱۰ از دیپان بیرون و به درون آتش فیلم بیش از همه نشان می‌دهد که چه‌طور یک جدایی‌طلب تامیلی در سری‌لانکا، که می‌داند آرمانش از دست رفته، مجبور می‌شود با واقعیت کنار بیاید. از ترس پیگرد، تصمیم می‌گیرد به فرانسه برود تا پناهندگی بگیرد. در مسیر با یالینی و دخترش ایلایال برخورد می‌کند و به این نتیجه می‌رسند که وانمود‌ کنند خانواده‌ای هستند تا امنیت بیشتری پیدا کنند. عجیب این‌که نداشتن مهارت زبانی فرانسوی و مدارک، مانع ورود آن‌ها نمی‌شود؛ اما پاداش تلاششان کاری نگهبانی در یک بلوک آپارتمانی در حومه‌ای از پاریس است که قانون‌مندی در آن کم‌رنگ است و خیابان‌ها در اختیار باندهای جوانان مسلح به‌نظر می‌رسد. شغل نظافتی او تا حدودی در برابر خشونت‌های مرز‌شکنانه محافظت موقت فراهم می‌کند، و تجربه‌هایش در وطن او را شخصی نازک‌نمز نمی‌سازد؛ اما با افزایش تنش‌ها و تندتر شدن خشونت‌ها، می‌دانید که وضعیت شکننده‌شان به سوی یک نقطه اوج می‌رود. اجرای هر دو بازیگر اصلی ستودنی است؛ تلاش شخصیت‌ها برای بقا، رساندن دختر به جای امن و آرزوهایشان برای یک زندگی محترمانه با بازی‌های باورپذیر خوب نشان داده شده است. فیلم تصویری ناخوشایند و نزدیک به واقع از زندگی در برخی جوامع فرانسوی ارائه می‌دهد که سال‌هاست از سوی دولت رها شده‌اند. زیرنویس‌ها تنها بخش‌هایی از فیلمنامه مشترک اودیارد را منتقل می‌کنند و آنچه در ترجمه از دست می‌رود وقتی آشکار می‌شود که صحنه‌های خشونت، خون و گلوله پیش چشم ما رخ می‌دهد. آیا اگر در خانه می‌ماندند امن‌تر بودند؟ صحنه‌ها ترسناک‌اند و بسیار واقع‌گرایانه.