فیلم Harpoon 2019

هارپون (۲۰۱۹) فیلمی درباره بقا روی قایق تفریحی است. این ژانر کار دشواری است؛ می‌خواهی فیلم محورِ شخصیت‌ها باشد، اما در عین حال باید بازیگران آن را حمل کنند. آیا Dead Calm بدون سم نیل، نیکول کیدمن و بیلی زِین جواب می‌دهد؟ آیا All Is Lost (ورژن تک‌نفره) بدون رابرت ردفورد کار می‌کند؟ براساس هارپون، خیر. این‌ها بدون بازیگران‌شان موفق نخواهند بود. با این حال، حتی...

هارپون (۲۰۱۹) فیلمی درباره بقا روی قایق تفریحی است. این ژانر کار دشواری است؛ می‌خواهی فیلم محورِ شخصیت‌ها باشد، اما در عین حال باید بازیگران آن را حمل کنند. آیا Dead Calm بدون سم نیل، نیکول کیدمن و بیلی زِین جواب می‌دهد؟ آیا All Is Lost (ورژن تک‌نفره) بدون رابرت ردفورد کار می‌کند؟ براساس هارپون، خیر. این‌ها بدون بازیگران‌شان موفق نخواهند بود. با این حال، حتی اگر فیلم با ستاره‌های درجه‌یک هم ساخته شده بود، باز هم فرق چندانی نمی‌کرد؛ چون فیلمنامه تحت سلطهٔ راوی است — و آن راوی حتی یک شخصیت هم نیست. او یک ماشین طعنهٔ دانای کل است؛ نوعی گروه هم‌سرای یونانی ویژهٔ آدم‌های خودپسند. راوی به خدمت داستان درنمی‌آید؛ داستان در خدمت اوست. صدای روایت حتی قبل از شروع تصویری فیلم آغاز می‌شود. در پنج دقیقهٔ اول فیلم عملاً دو بار تصویر متوقف می‌شود تا راوی اطلاعات پس‌زمینه را بریزد. بخشی از این پس‌زمینهٔ ناهماهنگ مربوط به ریچارد (کریستوفر گری) است که گفته می‌شود «مستعد حملات خشم… یک بار لپ‌تاپش را به تلویزیون صفحه‌تختش پرتاب کرد فقط چون رمز ایمیلش را یادش نیامد.» بلافاصله صحنه‌ای می‌آید که کریستوفر به‌خاطر پیامکی اشتباه، با جوناه (مونرو چِمبرز) درگیر می‌شود. این یکی از مشکلات بنیادین فیلم است: چیزهایی را اعلام می‌کند که باید نمایش دهد، و اغلب چیزهایی را اعلام می‌کند که بعداً همان‌ها را نشان هم می‌دهد. می‌خواهد کمدی اشتباهات باشد، اما خودش مرتکب اشتباهات ناخودآگاه زیادی می‌شود. مثلاً عنوان میانی که می‌گوید «بخش ۲ — پنج روز بعد و بدون کشتی‌های باری.» شوخ‌طبعی‌اش این است که بخش اولی وجود ندارد. خوب است. اما فیلم رهایش نمی‌کند — راوی باید خط را پررنگ کند: «همان‌طور که عنوان فصل به زیبایی می‌گوید، سه‌نفرهٔ ما دچار دوره‌ای از بدشانسی شده بود.» ممنون بابت خلاصه‌سازی. بعد هم عنوان فیلم به چشم می‌آید. طنزِ تکرارشوندهٔ هارپون بر این پایه است که ساشا (اِمیلی تایرا) توسط دیگران اصلاح می‌شود: این هارپون نیست؛ یک تیرزنِ نیزه‌ای است. شوخی به‌سرعت رها می‌شود، انگار نویسنده-کارگردان راب گرنت ناگهان متوجه شده: «اگر من این‌قدر زرنگم، چرا اسم فیلم را تیرزن نذاشتم؟» راستی، تیرزن مثل شخصیت استیون سگال در Executive Decision است؛ وقتی نقشش را ایفا کرد، بی‌سروصدا و در یک لحظهٔ ساختگی کنار گذاشته می‌شود. به هر حال، این فیلمنامه چیزی نیست مگر ساختگی. چه‌قدر محتمل است که بعد از پنج روز بدون غذا و با آب خیلی کم، ریچارد آن‌قدر دقیق، قوی و خوش‌شانس باشد که با یک توپ گلف پرندگان دریایی را در پرواز هدف بگیرد، آن را بکشد و دقیقاً کفِ پایش فرود بیاید؟ احتمالش خوب است، اگر به آن مرغ دریایی نیاز داشته باشی تا به نقطهٔ بعدی داستان کش‌دار منتهی شود. قهرمانان تصمیم می‌گیرند برای تغذیه خون مرغ دریایی را بنوشند، چیزی که ساشا از داستان ادگار آلن پو — The Narrative of Arthur Gordon Pym of Nantucket — یاد گرفته بود. «پس بذار درست متوجه بشم،» جوناه او را قطع می‌کند، «تو نکات بقا رو از همون کسی می‌گیری که دربارهٔ هیولای اسپاگتی نوشته؟» تنها راهی که این خط معنی پیدا می‌کند این است که جوناه پو را با لاوکرفت اشتباه گرفته و Cthulhu را با Flying Spaghetti Monster قاطی کرده باشد. حتی اگر این هم شوخی باشد و مخاطب بفهمد، خیلی پیچیده و پُرتکلف است تا خنده‌دار باشد. اگر اشارهٔ پو همین‌جا تمام می‌شد، به‌خوبی نقطه‌گذاری اوج فیلم را نوید می‌داد، اما فیلمنامه برای زیرمتن ارزش قائل نیست و همه‌چیز را لو می‌دهد. البته نوعی پیچش هولناک وجود دارد، اما کار نمی‌کند چون نتیجهٔ «جنون اقیانوسی» نیست. شخصیتی که کاری دیوانه‌وار انجام می‌دهد پیش از سوار شدن به قایق از مدت‌ها قبل به‌عنوان «روانی» معرفی شده بود. هارپون تمرینی متکبرانه و خودمحور است. این فیلم ترجیح می‌دهد خودش را سرگرم کند تا اینکه تماشاگر را به چالش بکشد. گرَنت فکر می‌کند خیلی زرنگ است و در آغاز از ارسطو نقل‌قول می‌آورد، غافل از اینکه بذله‌گویی واقعی باید ارسطویی باشد، نه صرفاً متوسل شدن به نقل‌قول‌های ارسطویی.