فیلم The Great Escape 1963

فقط عالی نیست؛ واقعاً باشکوه است! «صبر کن، جدی می‌گی که اگر از سیم‌خاردار و حصار عبور کنم، همه جا رو بررسی کنم و دستگیر هم نشم، بعد خودمو تحویل بدم و چند ماه بند انفرادی برم تا شما اطلاعات لازم رو به‌دست بیارین؟» هوشمند، طناز و با هدایت ماهرانه‌ی جان استرجز، «فرار بزرگ» همچنان به‌عنوان یک فیلم خانوادگیِ خوشایند و پرشور دوام آورده است. فیلم بر...

فقط عالی نیست؛ واقعاً باشکوه است! «صبر کن، جدی می‌گی که اگر از سیم‌خاردار و حصار عبور کنم، همه جا رو بررسی کنم و دستگیر هم نشم، بعد خودمو تحویل بدم و چند ماه بند انفرادی برم تا شما اطلاعات لازم رو به‌دست بیارین؟» هوشمند، طناز و با هدایت ماهرانه‌ی جان استرجز، «فرار بزرگ» همچنان به‌عنوان یک فیلم خانوادگیِ خوشایند و پرشور دوام آورده است. فیلم بر پایه روایت‌های واقعی سربازان متفقین است که در سال ۱۹۴۲ به‌صورت گروهی از یک اردوگاه اسرا در آلمان فرار کردند؛ از همین رو از ابتدا تا انتها درگیرکننده است، عمدتاً به‌خاطر مجموعه‌ی فوق‌العاده‌ای از شخصیت‌ها. از لحظه ورود به اردوگاه تا نقطه اوج خیره‌کننده، هیچ بازیگری کم نیاورده و همه برای استرجزِ تیزبین و کم‌تقدیر، کار بسیار خوبی انجام داده‌اند. چند سکانس برجسته در کنار موسیقی درخشان المر برنشتاین هیچ‌گاه تپش هیجان را آرام نمی‌گذارند و در بین لحظات شوخ‌طبعانه، تنش قابل‌لمسی‌ای وجود دارد که این فیلم را به‌سادگی در ردیف بهترین‌های ژانر و حتی یکی از بهترین فیلم‌ها قرار می‌دهد. استرجز و نویسندگانش، جیمز کلاول و دابلیو. آر. برنت، از کتاب پاول بریکهیل اقتباس کرده‌اند؛ کسی که خودش تجربه زندانی در اردوگاه فوق‌العاده‌ی استالاک لوفت III را داشته و داستان از آنجا برآمده است. استرجز سال‌ها شیفته این قصه بود و پس از تلاش‌های طولانی بالاخره آن را به پرده آورد. موفقیت مجموعه غربی پرستاره‌اش «هفت دلاور» به او امکان داد این رؤیا را محقق کند و نتیجه هنوز هم نسل‌های جدید را مسحور می‌کند. بازیگران گروهی از نام‌های شاخصند: استیو مک‌کوئین، ریچارد آتنبورو، چارلز برانسون، جیمز دونالد، دانلد پلیزنس، جیمز کابورن، جیمز گارنر، دیوید مک‌کالوم، جان لیتون و گوردون جکسون. نقش هانس مسِمر به‌عنوان فرمانده اردوگاه، سرگرد فون لوگر، نیز نباید نادیده گرفته شود؛ صحنه‌های او بعد انسان‌گرایانه‌ای دارند و جنبه‌ای نرم‌تر از آلمان آن زمان را نشان می‌دهند، و نویسندگان هوشمندانه از قلم‌داد کردن یک ملت با کلیشه‌های ساده خودداری کرده‌اند. فیلمی دل‌نشین و پرکشش که قلبِ شخصیت‌محور را با اکشن و تعلیق پیوند می‌زند. 10/10 من دیگر نمی‌توانم این فیلم را ببینم. فیلمی سرگرم‌کننده است؛ فیلمی که پدرم وقتی بچه بودم مرا مجبور می‌کرد تماشا کنم و آن‌وقت خیلی دوستش داشتم... ... اما بعد ادی ایزارد برایم آن را خراب کرد. حالا هر وقت سعی می‌کنم آن را ببینم، همش به آن شماره‌ی استندآپ فکر می‌کنم. فکر می‌کنم از «Dressed to Kill» یا شاید «Circle» بود؛ هرچه که بود، وقتی استندآپ یک کمدین به‌طور کامل یک فیلم کلاسیک را نابود می‌کند — یعنی اجرای او از خود فیلمی که دست‌اندرکار شوخی با آن است جلو می‌زند — می‌فهمی که آن اجرا فوق‌العاده بوده. به هر حال، ایزارد درست می‌گفت، پس نمی‌توانم وقتی فیلم را می‌بینم به او فکر نکنم. او شخصیت استیو مک‌کوئین را به یک جوک تبدیل کرد و من بابتش او را دوست دارم. با این حال، اگر استندآپ او را ندیده‌اید، این یک فیلم سرگرم‌کننده است. بهتر از Stalag 13 نیست، اما بیشتر در ژانر اکشن است و همچنان لذت‌بخش است. این باید تعریف یک گروه بازیگران ستاره‌ای (هرچند همه مرد) باشد؛ نمایش جذابی از اینکه انسان‌ها وقتی در زندان‌اند و با آینده‌ای تیره روبه‌رو می‌شوند تا چه حد می‌توانند مبتکر و زیرک باشند. هر شخصیت در این درام اسیران جنگ جهانی دوم چیزی متفاوت به این گروه از سبک و خیال می‌افزاید. ریچارد آتنبورو نقش آن دردسرِ همیشگی برای نگهبانان نازی را بازی می‌کند و سازمان «ایکس» خودش را تشکیل می‌دهد تا هر نقشه ممکن را برای بیرون بردن آدم‌ها از این «ابر استالاگ»ِ ظاهراً غیرقابل‌فرار اجرا کند. استیو مک‌کوئین اتحاد نامعلومی با انگس «موش‌خرما» لنی برقرار می‌کند؛ جیمز گارنر با «جاعل» خبره و چای‌خور، دانلد پلیزنس، همراه می‌شود که بینایی‌اش به‌سرعت ضعیف می‌شود؛ چارلز برانسون، جیمز کابورن و شمار زیادی بازیگر باتجربهٔ بریتانیایی کل این تلاش را با روحیه‌ای خاکی، گاه طنزآمیز و در نهایت مصمم زنده می‌کنند. هانس مسِمر به‌عنوان «کوماندا» هم شایسته ذکر است؛ او هنوز به بعضی اصول اساسی کرامت انسانی پایبند به‌نظر می‌رسد و می‌کوشد از به‌کارگیری راه‌حل‌های افراطی گِشتاپو جلوگیری کند. المر برنشتاین هم همه‌چیز را با موسیقی متن برجسته‌اش تکمیل می‌کند. فیلم طولانی است، اما در پایان دست‌کم مطمئنیم که از این ماجرا بیرون می‌آییم.