فیلم Ran 1985

فیلمی خوب، پرجزئیات و از نظر تاریخی واقعی‌نما، اما به‌طرز آزاردهنده‌ای کش‌دار و طولانی‌تر از نیاز. من پیش‌تر دو فیلم مشهور آکیرا کوروساوا را دیده‌ام و همچنان برایم روشن نیست چرا او را همیشه «نابغه» سینما می‌نامند. فیلم‌هایش دقیق و موشکافانه‌اند و به جزئیات توجه زیادی دارند، اما برایم چندان ماندگار نیستند. این اثر اقتباسی از «شاه لیر» شکسپیر است: در دوره فئودال ژاپن، یک ارباب تصمیم...

فیلمی خوب، پرجزئیات و از نظر تاریخی واقعی‌نما، اما به‌طرز آزاردهنده‌ای کش‌دار و طولانی‌تر از نیاز. من پیش‌تر دو فیلم مشهور آکیرا کوروساوا را دیده‌ام و همچنان برایم روشن نیست چرا او را همیشه «نابغه» سینما می‌نامند. فیلم‌هایش دقیق و موشکافانه‌اند و به جزئیات توجه زیادی دارند، اما برایم چندان ماندگار نیستند. این اثر اقتباسی از «شاه لیر» شکسپیر است: در دوره فئودال ژاپن، یک ارباب تصمیم می‌گیرد از صحنه کناره‌گیری کند و سرزمین، قدرت و قلعه‌هایش را میان سه پسرش تقسیم کند. تنها پسر جوان‌تر با این کار مخالف است و هشدار می‌دهد که احتمال ندارد آن‌ها به‌عنوان برادران کنار هم بمانند؛ حرفی که پدر خشمگینش را برمی‌انگیزد. بعدها سخن پسر کوچک‌تر به حقیقت می‌پیوندد؛ دو برادر بزرگ‌تر به پدرشان بی‌اعتنایی می‌کنند و درگیری‌ها آغاز می‌شود. پیرمرد دیوانه و تنها با همراهی یک دلقک در پایان به حالت جنون می‌رسد در حالی که برادران با هم می‌جنگند. درباره بازیگران زیاد نمی‌توانم بگویم چون با آن‌ها آشنایی ندارم، اما در چارچوب فیلم عملکردشان رضایت‌بخش است. سبک اجرا و دیالوگ‌ها در جاهایی بیش از حد فرم‌گرایانه و تئاتری به‌نظر می‌رسد؛ شاید عمدی بوده، شاید هم نه. از نظر فنی اما فیلم امتیازات زیادی دارد: فیلم‌برداری عالی، رنگ‌بندی چشم‌نواز و نورپردازی خوب، صحنه‌آرایی به‌ویژه بازسازی قلعه‌ها تا ریزترین جزئیات و لباس‌هایی زیبا و از لحاظ تاریخی قابل‌قبول. به‌جرئت می‌توان گفت بعضی از بهترین سکانس‌های جنگی در میان فیلم‌های تاریخی ژاپن را دارد؛ بدون استفاده از CGI و با به‌کارگیری محدود و سنجیده جلوه‌های ویژه، نبردها تا حد ممکن اصیل بازسازی شده‌اند و صدها بازیگر فرعی با لباس کامل حضور یافته‌اند — برای یک تاریخ‌دوست، چیزی کم ندارد. مشکل بزرگ فیلم این است که هدفش سرگرم‌کردن نیست بلکه وادار کردن تماشاگر به تفکر است و پر است از سکانس‌هایی که قرار است بیننده را به تأمل وادارند. این رویکرد می‌توانست موفق باشد اگر گاهی رمزآلودیِ بیش از حد نداشت؛ تماشاگر باید منظور کارگردان را بفهمد که اغلب این اتفاق نمی‌افتد. افزون بر این، فیلم با تماشاگر مدارا نمی‌کند: شروعش قوی و پایانش قابل قبول است، اما میانِ این دو بخش به‌طرز غیرقابل‌تحملی کشیده و افت‌وخیز دارد—چیزهایی که می‌شد در دو دقیقه گفته یا نمایش داده شوند در پنج دقیقه مطرح می‌شوند و دیالوگ‌ها و سکانس‌های بسیاری به‌نظر می‌رسد جز طولانی‌تر کردن فیلم کارکرد دیگری ندارند.