فیلم Collective 2019

وقتی شاهد پدیدار شدن نتایج وقایع به‌صورت زمانی هستیم، به پایانی تیره و ناگهانی می‌رسیم که ما را به پرسش وامی‌دارد: حالا چه؟ همین پرسش بسیاری از رومانیایی‌ها نیز خطاب به دولت‌شان است: آیا اوضاع به‌تدریج و به‌سمت راهی که ولاد وویکولسکو برای‌شان گشود بهتر خواهد شد، یا برای سهولت و سودِ ناشی از پول کثیف به سنت‌های گذشته بازخواهند گشت؟ پاسخ را تنها زمان...

وقتی شاهد پدیدار شدن نتایج وقایع به‌صورت زمانی هستیم، به پایانی تیره و ناگهانی می‌رسیم که ما را به پرسش وامی‌دارد: حالا چه؟ همین پرسش بسیاری از رومانیایی‌ها نیز خطاب به دولت‌شان است: آیا اوضاع به‌تدریج و به‌سمت راهی که ولاد وویکولسکو برای‌شان گشود بهتر خواهد شد، یا برای سهولت و سودِ ناشی از پول کثیف به سنت‌های گذشته بازخواهند گشت؟ پاسخ را تنها زمان نشان خواهد داد. خوشبختانه تلاش بی‌وقفهٔ کاتالین تولوتان و تیم روزنامهٔ Sports Gazette، علیرغم انتقادها، نافهٔ این فاجعه را کشید و آن را علنی ساخت. - چارلی دیوید پیج فساد آدم می‌کشد. این نه استعاره است، نه مبالغه و نه شوآف سیاسی؛ این حقیقت مستند و غیرقابل‌انکاری است که در قلب فیلم «کالکتیو» از الکساندر نانو قرار دارد؛ روایتی خردکننده از پیامدهای آتش‌سوزی باشگاه کوکتیو در بخارست در سال ۲۰۱۵. فیلم خبرنگاران تحقیقیِ روزنامهٔ Sports Gazette را دنبال می‌کند که شبکه‌ای از فساد پزشکی را افشا می‌کنند؛ فساد آن‌چنان منحط که باورش دشوار است: ضدعفونی‌کننده‌های رقیق‌شده در بیمارستان‌ها، بیمارانی که در بخش‌های سوختگی از عفونت می‌میرند در حالی که آن بخش‌ها باید جان‌شان را نجات می‌داد، و سیستمی از رشوه‌ها و اسناد جعلی که تا بالاترین سطوح حکومت نفوذ دارد. آتش اولیه ده‌ها نفر را کشت؛ فساد ده‌ها نفر دیگر را، به‌صورت تدریجی و دردناک، در مکان‌هایی که باید محل درمان می‌بودند. آنچه «کالکتیو» را هولناک می‌کند، مشاهدهٔ واکنش دولت در زمان واقعی است: انکار، دلجویی سطحی، وعده‌های توخالی و اجرای صوریِ اصلاحات بدون محتوا. مقامات می‌دانستند؛ می‌دانستند بیمارستان‌ها تلهٔ مرگ‌اند، می‌دانستند نظام فاسد است، می‌دانستند مردم به‌خاطر عفونت‌های قابل‌پیشگیری جان می‌باختند و تا زمانی که خبرنگاران و خیزش عمومی این وضعیت را ضروری نکردند، دست به اقدامی نزدند. حتی پس از آن نیز دستگاه فساد به کار خود ادامه می‌دهد: تطبیق می‌یابد، زنده می‌ماند و منتظر می‌شود تا توجه‌ها کم‌رنگ شود. پیام فیلم ساده و حیاتی است: در نبود هشیاری روزنامه‌نگاری مستقل و مشارکت سیاسی مردم، دولت‌ها به کشتن شهروندانشان ادامه خواهند داد؛ کوتاهی می‌کنند، رشوه می‌پذیرند، گزارش‌ها را جعل می‌کنند و وقتی مردم جان می‌بازند، تسلیت می‌گویند و هیچ تغییری ایجاد نمی‌کنند. نانو این واقعیت را با دسترسی چشمگیر و خویشتن‌داری روایت می‌کند و اجازه می‌دهد حقایق با بیان تلخ خود سخن بگویند. این سینماییِ ضروری و خشم‌آور است؛ یادآوری‌ای که دموکراسی نیازمند مراقبت و توجه دائمی است و هزینهٔ غفلت به شمار جان‌ها سنجیده می‌شود. هرچند فیلم فساد در رومانی را مستند می‌کند، اما هشداری است به همهٔ نظام‌های درمانیِ ناکارآمد در سراسر جهان—از جمله در آمریکا، کانادا و بریتانیا—جایی که انگیزه‌های سود، بی‌تفاوتی بوروکراتیک و همدستی‌های شرکتی نیز جان‌های بسیاری را می‌ستانند. سازوکارها ممکن است متفاوت باشند، اما نتیجه یکسان است. فیلم نانو بر این اصرار دارد که باید بیدار بمانیم، کوتاه نیاییم و به‌خاطر بسپاریم که ثروتمندان، اقتدارگرایان و قدرت‌طلبان از اخلاق تهی‌اند و تا زمانی که مرگ‌ها «برای دیگری» باشد، چندان اهمیتی به از دست رفتن جان‌ها نمی‌دهند.