فیلم Kramer vs. Kramer 1979

مبارزهٔ زنان در دههٔ هفتاد قرن گذشته تا چه حد یک داستان اجتماعی ساده و یک مشکل خانوادگی آشنا مانند جدایی یا طلاق می‌تواند نمایانگر و بازتاب‌دهندهٔ وضعیت یک جامعه، فرهنگ و اخلاقِ آن و تغییرات اجتماعیِ رخ‌داده در آن باشد؟ رویدادهای فیلم دربارهٔ جدایی و مبارزهٔ زوجِ کرامر بر سر حضانت فرزندشان است که در ذات خود بازتابِ تغییرات اجتماعی و فرهنگی جامعهٔ آمریکا در...

مبارزهٔ زنان در دههٔ هفتاد قرن گذشته تا چه حد یک داستان اجتماعی ساده و یک مشکل خانوادگی آشنا مانند جدایی یا طلاق می‌تواند نمایانگر و بازتاب‌دهندهٔ وضعیت یک جامعه، فرهنگ و اخلاقِ آن و تغییرات اجتماعیِ رخ‌داده در آن باشد؟ رویدادهای فیلم دربارهٔ جدایی و مبارزهٔ زوجِ کرامر بر سر حضانت فرزندشان است که در ذات خود بازتابِ تغییرات اجتماعی و فرهنگی جامعهٔ آمریکا در دههٔ هفتاد میلادی است. فیلم اجتماعی آمریکایی «کرامر علیه کرامر» (۱۹۷۹) که نقدهای خوبی دریافت کرد و از جمله برندهٔ جوایز اسکار شد، بازتابِ تغییراتی است که در خانواده و در انتخاب‌های زنان پس از موج‌های مطالبه و جنبش‌های اعتراضی در دههٔ شصت رخ داد. بخشی از این مطالبات مربوط به آزادی زنان و مبارزه برای برابری بود. پس از این دورِ مبارزه، زنان قدرتمندتر بیرون آمدند و بخش‌هایی از حقوق‌شان احیا شد. آن‌ها از نظر اقتصادی مستقل و خودکفا شدند، افق‌های جاه‌طلبی‌شان گسترده‌تر شد و از حالت تابع به جایگاه برابر رسیدند. طبیعی است که همهٔ این تغییرات باید در زندگی روزمرهٔ مردم، در رابطهٔ زن و مرد و در اولویت‌بندی‌های زنان بازتاب می‌یافت؛ دیروزه خانواده در صدر اولویت‌های بسیاری از زنان آمریکایی بود، اما بعد از این تحول فرهنگی و اجتماعی می‌بینیم که جاه‌طلبیِ بعضی زنان—همچون همسر کرامر—در رأسِ اولویت‌هایشان قرار می‌گیرد. در فیلم، همسر کرامر که قوی و از نظر اقتصادی توانمند است، حضانت فرزند را از پدر می‌گیرد، بی‌آن‌که توجهی به این مسئله داشته باشد که آیا این رفتار به مصلحتِ فرزند هست یا خیر. من تحت تأثیر تصمیمِ همسر کرامر قرار گرفتم؛ او با دو انتخاب دشوار روبه‌رو بود: یا مراقبت از فرزند، یا ادامهٔ مسیر حرفه‌ای و دستاوردهایی که کسب کرده بود. متأسفانه برای زنان معمولاً لازمهٔ چنین انتخاب‌هایی قربانی‌دادن همه‌چیز است. بسیار احساسی‌تر از انتظار! «کرامر علیه کرامر» فیلمی است که اسمش را همیشه شنیده بودم، اگرچه خودِ فیلم را زیاد نمی‌دانستم. با نگاهی سریع به منابع دیدم که آن را در ژانر «درام حقوقی» دسته‌بندی کرده‌اند که با توجه به عنوان فیلم طبیعی است. به همین خاطر انتظار داشتم دعوای حقوقی طولانی‌ای شروع شود و از این رو تعجب کردم که این درگیری تا حدود سی دقیقهٔ پایانی ظاهر نمی‌شود. در واقع فیلم بیش‌تر دربارهٔ رابطهٔ یک پدر و پسر و واکنش آن‌ها نسبت به یک رخداد زندگی است. فیلم‌سازان به‌خوبی کاری می‌کنند که برای شخصیت‌های Dustin Hoffman (تد) و Justin Henry (بیلی) دل بسوزانید؛ و حتی برای Joanna با بازی Meryl Streep، هرچند شخصاً آرزو داشتم شخصیت او توسعهٔ بیشتری می‌داشت؛ مخصوصاً که پایان نسبتاً پیش‌بینی‌پذیر است و صحنه‌های اضافی از زاویهٔ داستان او می‌توانست مفید باشد. با این حال، آنچه لازم است در فیلم دیده می‌شود. Hoffman اجرا فوق‌العاده‌ای دارد و بازیگر نوجوان، Justin Henry، نیز بسیار خوب است. Meryl Streep هم نمایش قابل‌قبولی ارائه می‌دهد و Jane Alexander و Howard Duff هم نقش‌های کمتری اما مؤثری دارند. در حقیقت باید به همهٔ بازیگران روی پرده اعتبار داد. البته خواندن دربارهٔ اتفاقات پشت‌صحنه‌ای که در زمان تولید میان Hoffman و Streep رخ داد و بعدها حل‌وفصل شد، اندکی تأسف‌آور است. در پایان، و با توجه به امتیاز من و همهٔ ستایش‌هایی که این فیلم در دهه‌ها پس از انتشار دریافت کرده، بی‌تردید این فیلم ۱۹۷۹ را پیشنهاد می‌کنم.