فیلم Samsara 2011

در سال ۱۹۹۳ رِن فریک و مارک مگیدسون تصویری بسیار تأثیرگذار از ویژگی‌های مشترک جوامع انسانی ارائه کردند، هشدار دهندۀ فروپاشی زیست‌محیطی بودند و نشان دادند فناوری چگونه زندگی ما را تغییر می‌دهد — این اثر باراکا بود. این فیلم که با فیلم ۷۰ میلی‌متری در حدود سی کشور ساخته شده بود، از نظر بصری یکی از چشم‌گیرترین آثار سینما محسوب می‌شد و فقدان دیالوگ...

در سال ۱۹۹۳ رِن فریک و مارک مگیدسون تصویری بسیار تأثیرگذار از ویژگی‌های مشترک جوامع انسانی ارائه کردند، هشدار دهندۀ فروپاشی زیست‌محیطی بودند و نشان دادند فناوری چگونه زندگی ما را تغییر می‌دهد — این اثر باراکا بود. این فیلم که با فیلم ۷۰ میلی‌متری در حدود سی کشور ساخته شده بود، از نظر بصری یکی از چشم‌گیرترین آثار سینما محسوب می‌شد و فقدان دیالوگ یا روایت به بیننده اجازه می‌داد برداشت شخصی‌اش را از آن پانوراما شکل دهد. دو دهه بعد همان تیم با سمسارا بازگشت؛ دنباله‌ای که در واقع ضرورتی نداشت. یکی از دلایل ضعف سمسارا این است که اغلب به‌صورت صحنه‌به‌صحنه شبیه باراکا به نظر می‌رسد. سازندگان به بسیاری از مکان‌های مشابه بازمی‌گردند (از جمله روسپیان تایلند، کارخانه‌های فرآوری مرغ، کارخانجات لوازم خانگی و جمع‌کنندگان زباله). دوباره بودیسم، کعبه و کلیسای مسیحی باشکوه نشان داده می‌شوند، اما چون فیلم به ادیان جدیدتری فراتر از آنچه در باراکا دیدیم نمی‌پردازد، این آیین‌ها این‌بار بیشتر شبیه عجایب خارجی سطحی می‌نمایند تا کنجکاوی مردم‌شناسانه‌ای ژرف. سمسارا همچنین قوس روایی باراکا را ندارد و بیشتر شبیه توالی‌ای تصادفی از تصاویر است تا سفری از تقدس به وحشت و بازگشت مانند فیلم پیشین. این بدان معنا نیست که سمسارا کاملاً بی‌اهمیت است. نماهای خیره‌کننده‌ای از اجرای هنرمند اولیویه دو ساگازا وجود دارد و چشم‌انداز عجیب دبی با جزئیاتی نشان داده می‌شود که حتی بسیاری از کسانی که آنجا بوده‌اند ندیده‌اند. سمسارا در کل فیلمی تاریک‌تر است؛ هرچند صحنه‌هایی مثل خرابی‌های ناشی از کاترینا، خانواده‌ای در وایومینگ که به مالکیت زرادخانه‌ای از اسلحه افتخار می‌کنند و یک کهنه‌سرباز زخمی ممکن است برای مخاطبان غربی که سال‌ها با چنین تصاویر آشنا شده‌اند چندان تکان‌دهنده نباشد، اما نماهای پرزرق‌وبرق مراسم خاکسپاری در نیجریه و مردان اندونزیایی که در معدن گوگرد کار می‌کنند (با علم به مرگبار بودن آن) تأثیرگذار و به‌یادماندنی‌اند. طبیعتاً تصاویر بسیار غنی‌اند و در نسخه بلوری روی پروژکتور HD جزئیات فیلم به همان اندازه باراکا خیره‌کننده است. با این حال سمسارا حرف‌های جدیدِ کافی برای گفتن ندارد، تماشای دوباره‌اش پاداشی مداوم عرضه نمی‌کند و صرف وجودش ممکن است تأثیر یکتایی باراکا را تضعیف کند. من از تماشای آن به اندازه‌ای لذت بردم که سه ستاره به آن بدهم، اما همچنان باراکا را توصیه می‌کنم و حتی به کسانی که باراکا را دیده و دوست داشته‌اند پیشنهاد نمی‌کنم سراغ این فیلم بروند.