فیلم Shirley 2020

اگر از پیش‌نمایش‌ها و اطلاعات قبلی فاصله بگیرید، دیدن «Shirley» تجربه‌ای غیرمعمول و غافلگیرکننده است. من پیش از تماشا تقریباً هیچ اطلاعی دربارهٔ فیلم نداشتم و حتی نمی‌دانستم قرار است دربارهٔ شارلی جکسونِ واقعی باشد—و همین بی‌اطلاعی بزرگ‌ترین تحسین من به فیلم است. «Shirley» به‌هیچ‌وجه شبیه یک زندگینامهٔ معمول نیست؛ کارگردانی، فیلم‌برداری، تدوین، فیلمنامه و موسیقی همگی مرزهای ژانر بایوپیک را می‌شکنند و فیلم را...

اگر از پیش‌نمایش‌ها و اطلاعات قبلی فاصله بگیرید، دیدن «Shirley» تجربه‌ای غیرمعمول و غافلگیرکننده است. من پیش از تماشا تقریباً هیچ اطلاعی دربارهٔ فیلم نداشتم و حتی نمی‌دانستم قرار است دربارهٔ شارلی جکسونِ واقعی باشد—و همین بی‌اطلاعی بزرگ‌ترین تحسین من به فیلم است. «Shirley» به‌هیچ‌وجه شبیه یک زندگینامهٔ معمول نیست؛ کارگردانی، فیلم‌برداری، تدوین، فیلمنامه و موسیقی همگی مرزهای ژانر بایوپیک را می‌شکنند و فیلم را به اثری مستقل و بدیع تبدیل می‌کنند. فیلم از همان سکانس اول فضایی ناآرام و متشنج می‌سازد که به‌خوبی از طریق شخصیت روز نمزر (ادا سا یانگ) برقرار می‌شود؛ زنی که در ظاهر همسری مؤدب و آراستهٔ دههٔ پنجاه به نظر می‌رسد اما به‌سرعت معلوم می‌شود هویتی پنهان و شکننده‌تر دارد. تعاملات عجیب، جذاب و گاه مخوف میان چهار شخصیت اصلی، همراه با تدوین خشن و فیلم‌برداری ناپایدار، نوعی حس ناخوشایند و بی‌قراری ایجاد می‌کند که سراسر فیلم را فرا می‌گیرد. رابطهٔ میان شارلی و روز، عنصر محوریِ ایجاد این جوِ نامأنوس است. شارلی منزوی است و از جامعه کناره می‌گیرد؛ آثاری پر از تصاویر هراس‌آور و تامل‌برانگیز می‌نویسد که خوانندگان را جذب می‌کند، اما همین خوانندگان دربارهٔ شخصیت واقعی او قضاوت‌های کلی و اغلب اشتباهی می‌کنند. روز در عین تفاوت‌هایی که روی جلد کتاب‌ها نشان می‌دهند، شباهت‌های زیادی با شارلی دارد و این دو شخصیت بار روایت را به‌صورت جذاب و احساسی به دوش می‌کشند. شارلی محور اصلی و در حال تحولِ داستان است؛ روز کمتر تغییر می‌کند اما لایه‌های آسیب‌پذیرتری از خود نشان می‌دهد—به‌خصوص در آخرین پلان برجسته فیلم که به‌صورت یک برداشت بلند و بدون قطع اجرا شده است. در زمینهٔ بازیگری، الیزابت ماس با تکرار توانایی‌هایش ثابت می‌کند چرا شایستهٔ توجه است؛ او دامنهٔ وسیعی از احساسات و حالات پیچیده را به نمایش می‌گذارد. اما غافلگیری بزرگ فیلم ادسا یانگ است که اجرای درخشان و گذار نمایانگرانه‌ای ارائه می‌دهد و بی‌تردید باید مراقب درخشش او در سال‌های آینده بود. مایکل استولبارگ نیز در نقش استنلی عملکردی تأثیرگذار دارد؛ مردی که می‌تواند هم دلنشین و مهربان و هم تهدیدآمیز و ترسناک باشد. در مقابل، شخصیت فرد نمزرِ لوگان لِرمن نسبت به ساکنان دیگر خانه کم‌رمق و نسبتاً پیش‌بینی‌پذیر به‌نظر می‌رسد و قوس داستانی‌اش کمترین جذابیت را دارد. فیلمنامهٔ سارا گابینز و کارِ کارگردان جوزفین دکر یک اثر مؤلفانه ارائه می‌دهند که ممکن است تماشاگر عمومی را دوقطبی کند؛ روایتِ درهم‌آمیخته‌ای که تخیل شارلی را (فلش‌هایی از تجسمِ آنچه می‌نویسد) با زندگی واقعی مخلوط می‌کند و همین باعث می‌شود برخی بیننده‌ها در نیمهٔ اول احساس گم‌گشتگی کنند. با این حال در نهایت بخش‌های مختلف روایت توضیح خود را می‌یابند، هرچند مسیر رسیدن به آن‌ها خطی یا هموار نیست. از نظر فنی، فیلم در نورپردازی، طراحی صحنه و لباس، تدوین و به‌ویژه طراحی صوتی و موسیقی بسیار قوی است؛ موسیقی و طراحی صدا عملاً نقش یک شخصیت مکمل را ایفا می‌کنند و تأثیر قابل‌توجهی بر جو فیلم دارند. اما همان‌قدر که سینماتوگرافی لرزان و تدوین خشن به ایجاد فضای ناآرام کمک می‌کند، ممکن است برای برخی تماشاگران بیش‌ازحد پریشان‌کننده و ناراحت‌کننده باشد. در مجموع «Shirley» اثری است جسورانه و تامل‌برانگیز که هم به روح آثار شارلی جکسون ادای احترام می‌کند و هم صدایی کاملاً مستقل و قدرتمند دارد؛ فیلمی که اضطرابِ زیستی و هراسِ واپس‌زدهٔ زنان در زندگی خانگیِ مدرن را به‌تصویر می‌کشد و تا مدت‌ها پس از تماشا در گوشهٔ ادراک شما باقی می‌ماند. با این حال لازم است یادآور شد که فیلم به‌طور داستانی بازسازی‌شده و تا حدی تخیلی است و در بازنماییِ دقیقِ زندگی واقعیِ افراد دخیل بعضی نقدها و نگرانی‌ها، حتی از سوی خانوادهٔ شارلی جکسون، مطرح شده است. پایانِ مبهم فیلم نیز تماشاگر را به تفسیر آزادِ روایت وامی‌دارد. رتبه: B+