فیلم Lord Jim 1965

لارنسِ جنگل اواخر قرن نوزدهم، افسر دلیر نیروی دریایی تجاری انگلیس (با بازی پیتر اوتول) در لحظه‌ای ضعف گرفتار ترس می‌شود و به‌خاطر فرار از موقعیتی دشوار از خدمت برکنار می‌گردد. او سال‌ها در کارهای گوناگون سرگردان است تا اینکه تصمیم می‌گیرد به روستایی در جنوب‌شرق آسیا کمک کند تا از دست ژنرالی ظالم (الی والاک) خلاص شوند و به دنبال رستگاری است. بازیگران مکمل شامل...

لارنسِ جنگل اواخر قرن نوزدهم، افسر دلیر نیروی دریایی تجاری انگلیس (با بازی پیتر اوتول) در لحظه‌ای ضعف گرفتار ترس می‌شود و به‌خاطر فرار از موقعیتی دشوار از خدمت برکنار می‌گردد. او سال‌ها در کارهای گوناگون سرگردان است تا اینکه تصمیم می‌گیرد به روستایی در جنوب‌شرق آسیا کمک کند تا از دست ژنرالی ظالم (الی والاک) خلاص شوند و به دنبال رستگاری است. بازیگران مکمل شامل پاول لوکاس، جک هاوکینز، کرد یورگِنس، دالیاه لاوی و جیمز میسون هستند. ریچارد بروکس در اقتباس خود از رمان جوزف کنراد («لرد جیم»، 1965) بسیاری از شرح و بسط‌های زائد کتاب را فروکاسته و حاصل کار گاه بیش‌ازحد احساساتی و ملودراماتیک به نظر می‌رسد. در کتاب، روستای تخیلی پاتوسان در مالزی قرار دارد و بیشینهٔ جمعیت مسلمان است، اما در فیلم که در 1964 ساخته شد و هم‌زمان با اوج‌گیری ماجرای ویتنام بود، مکان پاتوسان به صدها کیلومتر شمال منتقل شده و جمعیت آن بودایی است. در ریشه‌یابی، فیلم به تأثیرات منفی ترس و مرز باریک میان بزدلی و دلیری می‌پردازد؛ موضوعی که یادآور فیلم‌هایی مثل «آن‌ها به کوردورا آمدند» (1959) است، اما با فضایی شبیه «آمریکایی زشت» (1963) — هرچند فیلم بیش از شصت سال از آن دور است. با ایفای نقشی که به گروهی از بومیان آرمان‌گرا کمک می‌کند، پیتر اوتول تا حدی یادآور «لارنس عربستان» (1962) است که به جنگل منتقل شده؛ اما «لرد جیم» در مقایسه با آن فیلم دست‌وپاگیر و کم‌جان‌تر به نظر می‌رسد و گرچه چند سال نوتر است، سبکش کهنه‌تر می‌نماید. پایان‌بندی هم تا حدی سوال‌برانگیز است و تلخی به جا می‌گذارد. نکات مثبت هم وجود دارد: برخی عناصر فیلم هنری و خوب اجرا شده‌اند و به‌وضوح بر «آپوکالیپس ناو» (1979)ِ فرانسیس فورد کاپولا تأثیر گذاشته‌اند. فیلم ۲ ساعت و ۳۴ دقیقه طول دارد و صحنه‌هایی از آن در جزیرهٔ لانتائو، هنگ‌کنگ؛ آنکور وات، کامبوج؛ و ملاکا، مالزی فیلم‌برداری شده است. کارهای استودیویی در شِپِرتون استودیوز، ساری، انگلستان انجام شده است. ارزیابی: C در نقش‌شناسی پیتر اوتول از اجرای تی. ئی. لارنس در برخی جنبه‌ها تاثیر محسوس دیده می‌شود. شخصیت او به‌دلیل ترس و ترک گروهی از زائران مسلمان در طوفان دریایی از خدمت برکنار می‌شود. سال‌ها بعد، وقتی او جلوی خرابکاری دریایی را می‌گیرد، با تاجر «اشتاین» (پاول لوکاس) متحد می‌شود و به‌سوی رودخانه حرکت می‌کند تا به مردمی کمک کند که تحت بردگی «ژنرال» (الی والاک) و همدست مست و بزدلش «کورنیلیوس» (کرد یورگنس) قرار دارند. درگیری‌هایی روی می‌دهد و سپس «جیم» خود را بیشتر در توطئه‌های «براون» (با بازی جیمز میسون) می‌بیند که به دنبال طلایی است و... به‌طور کلی، فیلم (مانند کتاب) دربارهٔ رستگاری است. «جیم» همیشه از رفتار شتاب‌زدهٔ گذشته‌اش پشیمان است و حاضر است هر کاری بکند تا ثابت کند بزدل نیست. ریچارد بروکس ریتم فیلم را تند نگاه می‌دارد و توجه کافی‌ای به روحِ اثر (هرچند نه همیشه به جزئیات) دارد. ساختار قسمتی-قسمتی روایت اجازه می‌دهد شخصیت‌های دیگر — از جمله «مارلو»ی جک هاوکینز — نقش‌های خود را برای بیست یا سی دقیقه ایفا کنند و سپس داستان به بخش جدیدی حرکت کند؛ بنابراین فیلم به ندرت خسته‌کننده می‌شود. استانداردهای تولید بالا است و اوتول، والاک و به‌ویژه یورگِنس در سطح خوبی ظاهر می‌شوند. من از دیدن این فیلم لذت بردم.